اسدالله حسن‌زاده كاكاوند
آقای کریمی! به‌عنوان نخستین سوال، صندوق مهر امام رضا(ع) با چه هدفی و چه موقع تاسیس شد و عمده تسهیلات آن شامل چه گروهی از جامعه می‌شود؟
صندوق مهر امام رضا(ع) که یکی از ابتکارات دولت نهم به شمار می‌رود، به دستور رئیس‌جمهور بر اساس مصوبه شورایعالی اداری از ادغام 3 صندوق حمایت از فرصت‌های شغلی، توسعه اشتغال روستایی و ازدواج جوانان تشکیل شد و در تاریخ 25/4/85 برابر با خجسته زادروز بانوی 2 عالم، حضرت زهرا(س) در جوار صحن مطهر امام هشتم آغاز به کار کرد. این صندوق اعطای تسهیلات قرض‌الحسنه خود را تاکنون در 2 حوزه پراهمیت ازدواج و اشتغال متمرکز کرده است. به طور همزمان با تاسیس صندوق مهر امام رضا(ع) در بخش تسهیلات ازدواج، خدمات‌رسانی به جوانان این مرز و بوم آغاز شد و صندوق ضمن بررسی روش سابق پرداخت تسهیلات ازدواج که توسط نظام بانکی انجام می‌پذیرفت، نسبت به شناسایی مشکلات که عبارت بودند از عدم وجود سیستم اطلاعاتی یکپارچه جهت کنترل‌های لازم، عدم برخورداری بسیاری از جوانان از وام، شکل تامینی ضمانت توسط زوج‌های جوان، طولانی بودن فرآیند دریافت تسهیلات و نیز ناکافی بودن مبلغ در نظر گرفته شده برای وام ازدواج اقدام کرد. در ادامه صندوق با راه‌اندازی سایت اینترنتی و همکاری با بانک‌های عامل ضمن ایجاد امکان برخورداری برای همه جوانان و جلوگیری از وامهای تکراری و افزایش سقف وام تا 2 میلیون تومان برای هر زوج و همچنین آسان و روان‌سازی ضمانت‌های وام ازدواج و تضمین با پرداخت‌ها ضمن به روزرسانی، بستر را برای برخورداری از 2 میلیون و 227 هزار 2 نفر مهیا کرد ضمن اینکه بانک مرکزی از بهمن‌ماه سال 1387 با راه‌اندازی سامانه وام ازدواج این وظیفه را به بانک‌های عامل محول کرده است.
یعنی صندوق مهر امام رضا(ع) اکنون در پرداخت وام ازدواج سهمی ندارد و وام ازدواج فقط از طریق بانک‌های عامل صورت می‌گیرد؟
بله، هرچند اکنون بعضا دیده می‌شود که فرآیند پرداخت اینگونه وام به مزدوجان با تاخیر صورت می‌گیرد، البته باید گفت، بانک مرکزی با هدف ترویج مقوله قرض‌الحسنه در بانک‌ها اقدام به این کار کرد و با این رویه خواست صندوق قرض‌الحسنه به سراغ دیگر مسؤولیت‌های مهم دیگر برود لذا چنین مسؤولیتی را پذیرا شد. هر چند با توجه به نارضایتی مردم که بعضا دیده می‌شود وام ازدواج آنها با تاخیر صورت می‌گیرد، صندوق مهر امام رضا(ع) آمادگی کامل را دارد که همچون گذشته با کسب وظیفه مجددا اقدامات خود را برای تسهیل امور پرداخت وام ازدواج جوانان از سر گیرد.
باتوجه به سلب مسؤولیت صندوق مهر رضا(ع) در امر پرداخت وام ازدواج به طور قطع وظیفه این صندوق در جهت فراهم کردن زمینه‌های اشتغال و کارآفرینی البته با پرداخت وام و تسهیلات ارزانقیمت باید بیشتر شود، بفرمایید پرداخت وام به مشمولان و متقاضیان و جویندگان کار و کارآفرینان چگونه و بر حسب چه معیاری است؟
اگرچه شاکله بنیان صندوق مهر رضا(ع) با محوریت تامین نیاز اشتغال، مسکن و ازدواج است اما این نکته حائز اهمیت بوده که چنانچه بحث اشتغالزایی به‌طور پایدار توسعه یابد با ساماندهی این مهم و دستیابی اقشار بویژه جوانان به منابع مالی مناسب خود به خود زمینه دیگر نیازهای اساسی چون تهیه مسکن و ازدواج نیز به مرور تامین می‌شود اما باید توجه کرد اکنون هرم سني جامعه كه جوان محسوب مي‌شود چالش‌ها و دغدغه‌های فراوانی را برای دولت نهم و دهم در تامین نیاز آنها به وجود آورده که برنامه‌ریزان دولت درصدد آن هستند تا با فراهم کردن زمینه‌های لازم مشكل اشتغال، مسکن و... را به هر نحوی مرتفع کنند. به هر حال دولت در بحث اشتغال باید جدی‌تر وارد عمل می‌شد، البته وامهای 2 تا 3 میلیون تومانی برای ایجاد اشتغال گروه‌های هدف در سال‌های گذشته پرداخت شد اما این رویه علاج واقعه را نکرد و دولت با ایجاد طرح‌های زودبازده اقتصادی ابتکار عمل تازه‌ای به خرج داد و با اينكه طرح خوبي بود اما انتظار همه را برآورده نكرد. اکنون صندوق مهر رضا(ع) با تعریف گروه‌های هدف فعالیت خود را در راستای تامین منابع مالی و ملزومات اولیه ساخت مسکن، تامین منابع برای جویندگان کار و کارآفرینان، اولویت زنان سرپرست خانواده، فارغ‌التحصیلان دانشگاهی، دارندگان مهارت فنی و حرفه‌ای، دیپلمه‌های کار و دانش، هنرستان‌ها و جوانان دارای ایده و خلاق همچنین برگزیدگان المپیادها و جشنواره‌های ملی و بین‌المللی و مخترعان و مبتکران به کار گرفته است تا با پرداخت وام صددرصد قرض‌الحسنه از 5 میلیون تا یکصد میلیون تومان برحسب اولویت و مشاغل و فنون ابتکار خلاقیت فرد متقاضی آنها را در امر توسعه اشتغالزایی و کارآفرینی حمایت و همراهی کند.
شناسایی افراد (کارجویان و کارآفرینان) برای پرداخت وام قرض‌الحسنه بر مبنای چه اصول و معیاری صورت می‌گیرد؟ سقف پرداختی وام چه اندازه و برای هر شغلی چه مبلغی در نظر گرفته شده است؟
این صندوق ابتدا با انجام مشاوره شغلی و با توجه به اهلیت متقاضیان حمایت از طرح‌های کوچک خوداشتغالی، خانگی، کارفرمایی، مشاغل روستایی و تعاونی‌های تا 10 نفر کارکن را سرلوحه فعالیت خود قرار داده که با نظارت مداوم (قبل، حین و بعد از خرج) نسبت به پایداری مشاغل ایجاد شده نیز تاکید ویژه دارد، همچنین کارمزد تسهیلات صندوق مهر امام رضا(ع) 4 درصد با بازپرداخت 5 ساله است، سقف وام خانگی تا 5 میلیون تومان، خویش‌فرمایی و خوداشتغالی تا 15 میلیون تومان و کارآفرینی و تعاونی‌ها نیز تا یکصد میلیون تومان است. این در حالی است که میزان تسهیلات اعطایی در سال گذشته برای ایجاد کسب و کار خانگی 3 میلیون تومان، خویش‌فرمایی 10 میلیون تومان و کارفرمایی 30 میلیون تومان بود. البته کارجویان با ورود به سایت ir.www.mehreReza پس از ثبت‌نام کد رهگیری دریافت خواهند کرد تا بتوانند از این طریق در هر جای کشور از مشاوران صندوق راهنمایی دریافت کنند و همچنین با تطبیق مدارک آنها با واقعیت در سامانه تا 60 درصد کار افراد بررسی می‌شود. پس از این مرحله بازرسی و تحقیق محلی صورت می‌گیرد که فرآیند آن 45 روز تا 2 ماه است.
رویکرد صندوق در سال جدید و برنامه‌های آن برای ایجاد اشتغال و... چیست؟
اگرچه صندوق مهر امام رضا(ع) به ایده و طرح‌هایی با صرفه اقتصادی تسهیلات پرداخت می‌کند اما حمایت از طرح‌های خانگی، خویش‌فرمایی و کارآفرینی و تعاونی‌ها تا 10 نفر کارکن برای ایجاد زمینه 200 هزار فرصت شغلی جدید، حمایت از اشتغال روستایی با تحت پوشش قرار دادن جهت اشتغال مولد در روستاها با اختصاص 2 هزار میلیارد ریال اعتبار به منظور ایجاد 20 هزار شغل از جمله رویکردهای این صندوق بوده ضمن اینکه ارائه خدمات مشاوره و راهنمایی شغلی جهت انتخاب ایده مناسب برای سرمایه‌گذاری، تمرکززدایی و تفویض اختیار به استان‌ها و شهرستان‌ها، نظارت مستمر جهت ایجاد اشتغال پایدار، آسان‌سازی ضمانت برای متقاضیان صندوق در کنار افزایش سقف وامهای پرداختی متناسب با نوع طرح ارائه شده به همراه جمع‌آوری منابع مردمی از طریق شعب صندوق و بانک‌های عامل، دیگر برنامه‌های صندوق در سال 1389 است.
با توجه به فعالیت مستمر صندوق در ارائه تسهیلات وام اشتغالزایی پیشنهاد شما برای افزایش سطح منابع این صندوق از دولت و مجلس چه مقدار بوده؟ همچنین برای توسعه اشتغالزایی دولت به موجب جلوگیری از مهاجرت آنها به کلانشهرها یا جریان معکوس آنها به روستاها چه برنامه‌هایی در دست اقدام است؟
سرمایه ثبتی صندوق مهر امام رضا(ع) اکنون یکهزار و600 میلیارد تومان بدون اعتبارات امسال دولت است اما امسال رقمی بالغ بر 2 هزار میلیارد تومان نیاز است که جذب شود اما رسیدن سرمایه این بانک به رقم بالاتر می‌تواند زمینه ایجاد کسب و کار و اشتغالزایی را توسعه دهد. البته در بخش مربوط به توزیع اعتبارات سال گذشته این صندوق توانسته است 64 درصد منابع را به طرح‌های شهری اختصاص دهد و 26 درصد مابقی را نیز صرف طرح‌های روستایی کند. همچنین برای سال 89 برحسب تکلیف 200 میلیارد تومان باید صرف ایجاد اشتغال شود که ریشه‌کنی بیکاری در 2 هزار روستای کشور از رویکردهای صندوق در سال جدید است، همچنین اختصاص 50 میلیارد تومان جهت تهیه فرش دستباف روستایی نیز در نظر گرفته شده است.
جناب کریمی! هدف‌گذاری صندوق مهر امام رضا(ع) تا پایان سال جاری برای ایجاد اشتغال چه اندازه است و این صندوق سال گذشته چه میزان اشتغالزایی را ایجاد کرده است؟
در راستای اجرای مصوبه شورایعالی اشتغال امسال باید یک میلیون و 100 هزار شغل ایجاد شود که برای اجرا و تحقق این هدف امسال جوانان و زنان سرپرست خانواده اولویت اصلی صندوق مهر امام رضا(ع) برای ایجاد اشتغال را دارند، البته در سال گذشته با وجود 30 هزار فرصت شغلی صندوق توانست 130 هزار شغل در کشور ایجاد کند که امسال این میزان با در نظر گرفتن 70 هزار فرصت شغلی به 3 برابر افزایش می‌یابد همچنین در سال جاری قرار است با همت دولت و افزایش منابع صندوق 200 هزار شغل در سراسر کشور ایجاد شود.
شما به عنوان مدیرعامل صندوق قرض‌الحسنه مهر امام رضا (ع) بفرمایید این صندوق به جز پرداخت وام ازدواج جوانان در گذشته و ارائه تسهیلات ارزانقیمت کنونی برای ایجاد اشتغال و در کنار تامین بخشی از منابع مالی تولید و توسعه مسکن، آیا مسؤولیت دیگری را در امر خدمات‌دهی مطلوب و کارساز در راستای رفاه عمومی کشور داراست یا خیر؟
اکنون که بیش از 90 درصد خدمات‌دهی این صندوق در بخش اشتغالزایی متمرکز و از سویی با پرداخت مبلغ 50 میلیارد تومان منابع به بانک مسکن صندوق مهررضا سهیم شده است اما مطابق دستورالعمل جدید، این صندوق به‌تازگی عهده‌دار رسیدگی به نامه‌‌های دریافتی مردم در سفرهای مقام معظم رهبری، هیات دولت و نمایندگان مجلس به استان‌ها و شهرستان‌ها شده و به خوبی توانسته است در سریع‌ترین زمان یعنی کمتر از 2 ماه پاسخگوی درخواست‌های معقول مردم در قالب نیازهای مالی به صورت ارائه وام و تسهیلات شود. به هر حال این صندوق اکنون توانسته است رتبه خاصی را از باب تسهیل امورات و برخورد با مردم درراستای اصلاح و روان‌سازی چون حذف موانع سد راه و بروکراسی اداری در دریافت وام نظیر تسهیل ضمانت‌نامه‌ها (یک کارمند، کاسب یا جواز کسب تجاری) نسبت به سیستم بانکی از آن خود کند.
اگرچه دولت برای تولید و توسعه مسکن موردنیاز از هیچ تلاشی دریغ نکرده است، در این راستا نقش حمایتی صندوق مهر امام‌رضا(ع) در ارائه وام به توسعه مسکن چگونه است؟
با توجه به اینکه مسکن همچون اشتغال و ازدواج از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است اما در حال حاضر منابع محدود صندوق طبق قانون جز ایجاد اشتغالزایی اجازه ورود به دیگر بخش‌ها را ندارد هرچند تفاهمنامه‌ای امسال با بانک مسکن به امضا رسید تا با چنین رویکردی به میزان 50 میلیارد تومان منابع دراختیار بانک مسکن به صورت قرض‌الحسنه برای توسعه مسکن اختصاص داده شود و این صندوق در مسیر حمایت از نیازمندان به مسکن حداقل خدمتی ارائه دهد.
نحوه پرداخت وام به روستاییان برای ایجاد اشتغال به چه روش بوده و تسهیلات اخذ شده از سوی روستاییان در راستای کارآفرینی بیشتر صرف چه كارهايي شده است؟
علاوه بر فراخوان اخیر، صندوق مهر امام رضا (ع) برای پرداخت وام و تسهیلات به کارجویان از طریق سامانه جدید پرداخت وام برای آن دسته از روستاییان نیازمندی که توان مالی خاصی در پرورش دام سبک و سنگین را ندارند، وام قرض‌الحسنه خرید گاوهای شیرده، گوشتی، تولید ماهی و میگو، مرغ و... را ارائه داده و در یک چرخه مناسب اقتصادی خاصی از تولید تا مصرف، صدها هزار جوان روستایی را در تولید و حمل و نقل فرآورده‌های لبنی، جمع‌آوری شیر و توزیع آن در کارخانه همچنین تولید طیور و ماهی در کنار فعالیت‌های کشاورزی مشغول کرده است. از سوی دیگر وزارت جهاد کشاورزی با آموزش و ترویج شیوه تولید متنوع محصولات کشاورزی و دامی به روستاییان، آنها را به توسعه محصولات دامی و کشاورزی تشویق کرده و زمینه مناسب کار را برای روستاییان فراهم کرده که در این راستا صندوق نیز موظف است با پرداخت وام قرض‌الحسنه آنها را در توسعه این محصولات یاری کند.
بازدهی وام اشتغالزایی از سوی صندوق مهر امام رضا(ع) تاکنون چگونه بوده؟ آیا مطالبات معوقه موجود یا وامهای پرداختی انحراف پیدا کرده‌اند یا خیر؟
مطابق اسناد موجود و اشتغالزایی ملموس بحمدالله پرداخت وام‌ها تا بیش از 90 درصد به ایجاد اشتغال منجر شده و مطالبات معوقه صندوق نیز نسبت به سایر بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری از رقم بسیار پایین‌تری برخوردار است، آنچنان که در روستاها وامهای اخذ شده به خرید دام و تولید محصولات لبنی يعني اشتغال مولد كه از درآمد بالایی نیز برخوردار است، منجر شده است.
با توجه به سرمایه مناسب (یکهزار و 600 میلیارد تومانی) صندوق مهر امام رضا(ع) و نیز رویکرد بیشتر صندوق‌های قرض‌الحسنه و موسسات مالی و اعتباری برای تبدیل شدن به بانک، آیا این صندوق در آینده تمایل تبدیل به بانک را دارد و در نهایت اداره صندوق چگونه است؟
ماهیت صندوق قرض‌الحسنه مهر امام رضا(ع) قرض‌الحسنه به معنای واقعی معامله با خداست و از چارچوب نظام و مقررات خاصی برخوردار است اما پرداخت وام قرض‌الحسنه در بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری ابتدا سقف آن فقط تا یک میلیون تومان مطابق دستورالعمل شورای پول و اعتبار با ضمانت‌های خاص و پروسه زمانی بالاست اما پرداخت وام از سوی صندوق مهر امام رضا(ع) چون با نیت حمایت از اقشار مردم بویژه کم‌درآمدهاست، میزان پرداخت از 5 تا یکصد میلیون تومان برای کارآفرینان و کارجویان تعریف شده و به سهولت انجام می‌شود. از سوی دیگر این صندوق با توجه به مصوبه شورایعالی اداری متشکل از 14 وزیر و معاون رئیس‌جمهور، معاون راهبردی ریاست‌جمهوری و هیات امنا به ریاست شخص رئیس‌جمهور اداره می‌شود.پس از هیات امنا، این صندوق دارای هیات مدیره و صورت‌های مالی چون شرکت‌های دولتی بوده و کاملا تحت شرایط قانون حاکم بر شرکت‌ها و دولت فعالیت می‌کند که سازمان بازرسی کل کشور و دیوان محاسبات نیز ناظر بر عملکرد و کارآیی صورت‌های مالی این صندوق هستند.