كميل نقي‌پور
در روزهایی که احزاب دوم خردادی به دنبال برگزاری «کنگره سراسری» هستند از حزب کارگزاران نیز خبر می‌رسد، اعضای شورای مرکزی این حزب در حال تدوین مراحل پایانی گردهمایی خود هستند. گردهمایی‌ای که بعد از کنگره حزب اعتماد ملی و حزب اسلامی کار سومین کنگره اصلاح‌طلبان در مدت یک ماه گذشته است. با این حال برگزاری این کنگره با مخالفت‌هایی از سوی حزب مشارکت همراه بوده است. هرچند برخی از رسانه‌های خبری علت اختلاف مشارکت و کارگزاران را زمان اختتامیه گردهمایی کارگزاران می‌دانند اما این اختلاف که معمولا در برهه‌هایی مانند انتخابات سر باز می‌کند، یک اختلاف تاریخی است. اختلاف تاریخی‌ای که هاشمی رفسنجانی محور مشترک تمامی آنهاست.
در روزهایی که احزاب دوم خردادی به دنبال برگزاری «کنگره سراسری» هستند از حزب کارگزاران نیز خبر می‌رسد، اعضای شورای مرکزی این حزب در حال تدوین مراحل پایانی گردهمایی خود هستند. گردهمایی‌ای که بعد از کنگره حزب اعتماد ملی و حزب اسلامی کار سومین کنگره اصلاح‌طلبان در مدت یک ماه گذشته است. با این حال برگزاری این کنگره با مخالفت‌هایی از سوی حزب مشارکت همراه بوده است. هرچند برخی از رسانه‌های خبری علت اختلاف مشارکت و کارگزاران را زمان اختتامیه گردهمایی کارگزاران می‌دانند اما این اختلاف که معمولا در برهه‌هایی مانند انتخابات سر باز می‌کند، یک اختلاف تاریخی است. اختلاف تاریخی‌ای که هاشمی رفسنجانی محور مشترک تمامی آنهاست.آغاز اختلاف‌ها
اصلاح‌طلبان پس از پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری در دوم خرداد 76 با شعار حمایت از خاتمی و یک‌دست شدن مجلس و دولت برای پیشبرد اهداف دولت وارد عرصه انتخابات سال 78 شدند. در حالی که هاشمی‌رفسنجانی به عنوان یکی از نامزدهای حزب کارگزاران وارد چنین انتخاباتی شد اما حزب مشارکت مخالفت علنی خود را با نامزدی هاشمی اعلام کرد، انتخابات برگزار شد. جبهه مشارکت که مولود دوم خرداد بوده و پس از پیروزی سال 76 تشکیل شده بود به عنوان اصلی‌ترین حزب اصلاح‌طلب با ارائه لیستی جامع در سراسر کشور توانست اکثر کرسی‌های مجلس را تصاحب کند. از لیست جبهه مشارکت در تهران تنها سه نفر به مجلس راه نیافتند که جایگزین یکی از این سه نفر هاشمی‌رفسنجانی بود.
اما نکته قابل تاکید، استعفای هاشمی‌رفسنجانی از حضور در مجلس ششم بود که با توجه به جو شدیدی که رسانه‌های دوم خردادی وابسته به حزب مشارکت ایجاد کرده بودند و بحث‌هایی که اعضای نزدیک به این حزب مطرح کردند، وی ترجیح داد که در مجلس ششم حاضر نشود. محمد عطریانفر بعد از گذشت تقریبا یک دهه از آن انتخابات در دیدار با برخی از اعضای شاخه جوانان این حزب، وضعیت نامناسب جریان اصلاحات را معلول همان برخوردها دانسته است: «در تحلیل چرایی وضع کنونی جریان اصلاحات، عملکرد گذشته این جریان را نمی‌توان نادیده گرفت؛ روزی که مفهوم دولت اصلاحات ازنتیجه 8 سال تلاش دولت سازندگی سربرآورد، اصلاح‌طلبان فراموش کردند که پا روی شانه‌های دولتی گذاشته‌اند که در آن گروهی از تکنوکرات‌های ایرانی مسیری را برای زندگی بهتر ایرانی هموار کرده‌اند». وی در ادامه انتقاد به عملکرد اصلاح‌طلبان تا آنجا پیش می‌رود که حتی رفتار آنان در قبال دولت موسوم به سازندگی و شخص رئیس دولت را به نوعی بیماری مسبوق به سابقه در بنی‌صدر تشبیه می‌کند و البته در کنار این اظهار می‌کند: «هاشمی هدایت جریان دوم خرداد را در دست گرفته است».
کارگزاران که در انتخابات مجلس ششم در نقش یک شکست خورده ظاهر شد، با دلخوری‌ای که از حزب مشارکت داشت اما اجبارا به یک هم‌زیستی مسالمت‌آمیز با این حزب پرداخت تا به تدریج با محکم کردن پایه‌های خود در میان اصلاح‌طلبان، نقش مشارکت را میان دوم خردادی‌ها کمتر از خود کند. این استراتژی به جایی رسید که انتخابات ریاست‌جمهوری نهم به صحنه برخورد این دو تشکل سیاسی تبدیل شد. آنجا که حزب مشارکت مطرح شدن نام میرحسین موسوی را یک طرح فرعی از سوی حزب کارگزاران برای مخالفت با کاندیداتوری معین و تلاش برای ائتلاف اصلاح‌طلبان روی هاشمی رفسنجانی تفسیر کرد. يك هفته‌نامه اصلاح‌طلب در این باره می‌نویسد: «به باور برخی از اعضای مشارکت در آن مقطع نامی از هاشمی رفسنجانی برای کاندیداتوری می‌رفت اما در آن مقطع نامی از موسوي مطرح نبود. آن افراد در استدلال خود تأکید داشتند برای دعوت از میرحسین یک اجماع ملی شکل می‌گیرد اما نهایتا او در انتخابات حاضر نخواهد شد، بعد از این، کارگزاران سازندگی این جبهه را به سمت هاشمی رفسنجانی هدایت خواهد کرد و ماهی خود را از این آب صید می‌کند». البته کارگزاران در این انتخابات به اندازه انتخابات مجلس ششم شکست خورده نبود. هرچند آنان با اجماع اغلب گروه‌های سیاسی در دور دوم از محمود احمدی‌نژاد بدون پشتوانه سیاسی شکست خوردند اما در دور اول توانستند به خوبی مشارکت و معین را شکست دهند و تا حدودی تلخی شکست انتخابات مجلس ششم را کمتر کنند. بعد از این انتخابات بود که روند تعامل این جریان از سوی سخنگوی کارگزاران و برخی دیگر از اعضای شورای مرکزی حزب مانند هدایت آقایی در ظاهر حفظ شد و این تعامل ظاهری در انتخابات شورای شهر دوم و مجلس هشتم باقی ماند. نوبت به انتخابات ریاست جمهوری دهم رسید. به عقیده برخی از کارشناسان خاتمی بنا بر شخصیتی که دارد، نمی‌تواند گزینه مطلوب تکنوکرات‌ها برای انتخابات ریاست جمهوری باشد. به همین دلیل است در حالی که برخی از اعضای شورای مرکزی حزب کارگزاران از خاتمی به عنوان گزینه خود در انتخابات یاد می‌کنند، عده‌ای نیز از تمایل این حزب به کاندیداتوری محمد علی نجفی و حسن روحانی سخن می‌گویند و عده‌اي دیگر به دنبال کاندیدای حزبی هستند و محمد هاشمی را بهترین گزینه می‌دانند. در چنین شرایطی هدایت آقایی، عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران و از حامیان اصلی حضور خاتمی در انتخابات از تغییر آرایش نیروهای سیاسی در صورت کاندیداتوری میرحسین موسوی می‌گوید: «در صورت حضور مهندس موسوی تمام احزاب و گروه‌های اصلاح‌طلب از او حمایت و روی کاندیداتوری ایشان اجماع می‌کنند، حتی بسیاری از اصولگرایان نیز از کاندیداتوری ایشان حمایت خواهند کرد». با این حال استراتژی انتخاباتی کارگزاران را می‌توان لابه‌لای صحبت‌های برخی از اعضای این حزب که فارغ از سیاست‌های مقطعی کارگزاران سخن می‌گویند، پیدا کرد. فائزه هاشمی درباره بحث انتخابات و احتمال کاندیداتوری خاتمی به يكي از ارگان‌هاي رسانه‌اي
اين حزب گفت: به نظر من خاتمی نباید کاندیدا شود. اگرچه هنوز برای قضاوت زود است اما گمان می‌کنم آقای خاتمی نباید کاندیدا شود و آمدن آقای خاتمی مشکلی را حل نمی‌کند. فردی باید کاندیدا شود که توانایی‌های ذاتی داشته باشد. از میان مدیران اجرایی تکنوکرات می‌توان گزینه‌های مناسبی را پیدا کرد. در حالی که محمد هاشمی، دبیر سیاسی حزب کارگزاران آمادگی خود برای حضور در انتخابات سال آتی را اعلام کرده است و بسیاری از چهره‌های تاثیرگذار و با نفوذ این حزب روی گزینه تکنوکراتی تأکید می‌کنند، شاید بتوان رویکرد اصلی این حزب را درباره دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ترسیم کرد.