مسعود میر
شادی و غم در پی هم می‌آیند و ما هم عادت کرده‌ایم که با نزول هر کدام به انتظار دیگری بمانیم. ریشه این موضوع به باورهای قدما بازمی‌گردد، اما اگر بخواهیم تطابق زمانی را هم در این جریان دریابیم، می‌رسیم به لبخند و غمی که در روزهای گذشته، آذربایجان را بی‌نصیب نگذاشته است. حکایت ثبت جهانی مجموعه کلیساهای دو استان آذربایجان شرقی و غربی، خبر خوشحال‌کننده‌ای است که برای هر ایرانی، ناقوس لبخند را به صدا درمی‌آورد و صد البته شهروندان آذری را بیش از دیگران خوشحال کرده است اما شیرینی این لبخند به سرعت با زهر تلخ خبر دیگری در همان پازل جغرافیای ایران از بین رفت. در همان روزهایی که اصحاب رسانه برای بازدید از «قره کلیسا» و وانک «سنت‌استپانوس» میهمان آذربایجان شرقی و غربی بودند، گروه دیگری از خبرنگاران به دعوت وزارت راه‌وترابری برای حضور در مراسم افتتاح پل روگذر دریاچه ارومیه به مرکز استان آذربایجان‌غربی رفتند. تناقض عملکرد مسؤولان، درست در همین زمان رخ‌نمایی می‌کند. از یک‌طرف، حرف از ثبت جهانی میراث ایران است و از طرف دیگر شادمانی مسؤولان از ساخت نیمه‌کاره و پرهزینه پلی که بیش از مفیدبودنش، تخریب را موج می‌زند. احداث پل میان‌گذر دریاچه ارومیه برای کاهش فاصله ارومیه به تبریز، یکی از پروژه‌هایی بوده که از سال‌های قبل از پیروزی انقلاب در دست بررسی قرار داشته است. در همان روزها پیش کشیده‌شدن بحث اجرای این پل نظرات موافق و مخالف متعددی شنیده شد. به‌عنوان مثال، حرف‌های اخیر محمد عباسپور، نماینده ارومیه به‌عنوان موافق اجرای این پروژه خواندنی است. وي گفته است: پل ارتباطی ارومیه به تبریز از طریق دریاچه ارومیه را باید به‌عنوان یکی از شاهکارهای مهندسی نظام جمهوری اسلامی ایران تلقی کرد. پیشرفت این پروژه در حال حاضر حدود 90 درصد است و کارهای مطالعاتی آن حدود 27 سال است که در حال انجام است. در سال 1380 ردیف خاصی برای بودجه این پروژه منظور شد و از آن زمان روند اجرایی پل، سرعت بیشتری به خود گرفته است.
شادی و غم در پی هم می‌آیند و ما هم عادت کرده‌ایم که با نزول هر کدام به انتظار دیگری بمانیم. ریشه این موضوع به باورهای قدما بازمی‌گردد، اما اگر بخواهیم تطابق زمانی را هم در این جریان دریابیم، می‌رسیم به لبخند و غمی که در روزهای گذشته، آذربایجان را بی‌نصیب نگذاشته است. حکایت ثبت جهانی مجموعه کلیساهای دو استان آذربایجان شرقی و غربی، خبر خوشحال‌کننده‌ای است که برای هر ایرانی، ناقوس لبخند را به صدا درمی‌آورد و صد البته شهروندان آذری را بیش از دیگران خوشحال کرده است اما شیرینی این لبخند به سرعت با زهر تلخ خبر دیگری در همان پازل جغرافیای ایران از بین رفت. در همان روزهایی که اصحاب رسانه برای بازدید از «قره کلیسا» و وانک «سنت‌استپانوس» میهمان آذربایجان شرقی و غربی بودند، گروه دیگری از خبرنگاران به دعوت وزارت راه‌وترابری برای حضور در مراسم افتتاح پل روگذر دریاچه ارومیه به مرکز استان آذربایجان‌غربی رفتند. تناقض عملکرد مسؤولان، درست در همین زمان رخ‌نمایی می‌کند. از یک‌طرف، حرف از ثبت جهانی میراث ایران است و از طرف دیگر شادمانی مسؤولان از ساخت نیمه‌کاره و پرهزینه پلی که بیش از مفیدبودنش، تخریب را موج می‌زند. احداث پل میان‌گذر دریاچه ارومیه برای کاهش فاصله ارومیه به تبریز، یکی از پروژه‌هایی بوده که از سال‌های قبل از پیروزی انقلاب در دست بررسی قرار داشته است. در همان روزها پیش کشیده‌شدن بحث اجرای این پل نظرات موافق و مخالف متعددی شنیده شد. به‌عنوان مثال، حرف‌های اخیر محمد عباسپور، نماینده ارومیه به‌عنوان موافق اجرای این پروژه خواندنی است. وي گفته است: پل ارتباطی ارومیه به تبریز از طریق دریاچه ارومیه را باید به‌عنوان یکی از شاهکارهای مهندسی نظام جمهوری اسلامی ایران تلقی کرد. پیشرفت این پروژه در حال حاضر حدود 90 درصد است و کارهای مطالعاتی آن حدود 27 سال است که در حال انجام است. در سال 1380 ردیف خاصی برای بودجه این پروژه منظور شد و از آن زمان روند اجرایی پل، سرعت بیشتری به خود گرفته است.وي همچنین اعلام کرده است طول این پل حدود 1280 متر و عرض آن هم 28 متر است که 12 متر برای خط رفت، 12 متر برای خط برگشت، 2 متر هم برای ریل قطار و حدود 2 متر هم برای پیاده‌رو در نظرگرفته شده است. به گفته نماینده مردم ارومیه در مجلس، اطراف این دریاچه معادن نمک و کلریدسدیم به وفور یافت می‌شود و همچنین از لجن‌های اطراف این دریاچه هم روزانه هزاران گردشگر استفاده می‌کنند. او قول داده که به زودی مجتمع بزرگ المپیکی مخصوص ورزش‌های زمستانی و ورزش‌های دریایی هم دراین منطقه احداث شود.
اما مخالفان از همان روز اول هرگونه تصرف در اکوسیستم این دریاچه را در نقش کاتالیزوری برای تسریع پروسه از بین‌رفتن دریاچه شور ایران، ذکر و اعلام کردند برای نزدیک‌شدن فاصله میان ارومیه و تبریز به‌واسطه ساخت پل باید ملاحظات ویژه‌ای در نظر گرفته شود.این پیشنهاد در حالی ارائه می‌شد که مهندسان ژاپنی برای ساخت تونل زیرگذر شیشه‌ای پیشنهادات خوبی داشتند.با تمام این مسائل، ساخت روگذر شهید کلانتری با تخریب کوه «زنبیل» که حالا محلی‌ها بخاطر تخریب اساسی‌اش به آن لقب «زنبیلک» داده‌اند با پایان یافتن مطالعات این طرح در اواخر سال ۸۱ و انتخاب شرکت صنعتی دریایی ایران (صدرا) به‌عنوان پیمانکار اجرا آغاز شد.
وقتی وزیر راه در هفته گذشته، خبر آغاز به کار پل روگذر ارومیه را اعلام کرد و خبرنگاران را به ارومیه فراخواند تا شاهد بهره‌برداری از این طرح باشند، کمتر کسی فکر می‌کرد که پای یک فاجعه زیست‌محیطی و البته اقتصادی در بین باشد. خبرنگارانی که برای اولین‌بار فرصت عبور از این روگذر را پیدا کرده بودند در عین ناباوری از معبری عبور کردند که طبق اعلام نظر وزیر راه، ماحصل اجرای 90درصدی پروژه بود.
البته بیش از آنکه ساخته‌نشدن چهار باند دیگر پل روگذر جای تعجب باشد، انتخاب ساده‌ترین و ارزان‌ترین روش پل‌سازی از سوی پیمانکار پروژه، آن هم در چنین محل استراتژیکی، تعجب‌برانگیز بود. تخریب کوه حاشیه دریاچه و ریختن سنگ و بتون آنهم در این حجم وسیع به دل دریاچه‌ای که خشکسالی‌های اخیر مرگش را نزدیک کرده است، موضوعی بود که نه تنها خبرنگاران که بسیاری از مردم را نگران کرده است.
حالا هم مسؤولان وزارت راه اعلام کرده‌اند که سرمای زیر 20 درجه دریاچه در زمستان سرعت انجام پروژه را پایین آورده است و قول داده‌اند تا در ایام دهه فجر، این پل افتتاح شود. شادی و غم در پی هم می‌آیند و گریزی از آن نداریم، لابد... .