زندگی به اسم مشترک به رسم انفرادی

مرجان فاطمی

طرح ازدواج نیمه مستقل یکی از راهکارهای جدیدی است که اخیرا از سوی سازمان ملی جوانان برای رفع مشکلات ازدواج مطرح شده است. به این ترتیب که دختران و پسران جوان، فارغ از مشکلات اقتصادی موجود، قدم در راه ازدواج بگذارند اما تا زمانی که از نظر اقتصادی توانایی لازم را برای تشکیل زندگی مشترک به‌دست نیاورده‌اند، در منزل پدر و مادرهایشان میهمان باشند. ایده اولیه این طرح در نخستین نشست سراسری هم‌اندیشی صاحبنظران ازدواج، از سوی رئیس سازمان ملی جوانان مطرح شد.

در این اجلاس که اوایل آبان با حضور 300 نفر از استادان و صاحبنظران در زمینه ازدواج و تشکیل خانواده برگزار شده بود، حجت‌الاسلام حاج علی اکبری به این موضوع تاکید داشته که
آسان سازی ازدواج، رفع موانع کاذب و ایجاد مسیر برای ازدواج بهنگام جوانان، تنها راه حل مشکلات آنان نیست. در کنار اینها لازم است که طرح تشکیل خانواده‌های نیمه‌مستقل به عنوان یک راهکار جدی برای جبران تاخیر سن ازدواج جوانان و تسهیل آن، مورد بررسی قرار گیرد. معاون فرهنگی- اجتماعی سازمان ملی جوانان نیز مدتی بعد با بیان اینکه درحال حاضر 31 میلیون جوان در آستانه ازدواج قرار دارند، خاطرنشان کرده که بسیاری از جوانان به دلیل مشکلات فراوان در زمینه مسکن، اشتغال و جهیزیه از این امر مقدس کناره‌گیری می‌کنند.

علی‌اکبر عصارنیا اظهار داشته که دختر و پسر در دوران عقد که ممکن است چند سالی هم به درازا بکشد، می‌توانند برای زندگی مشترکشان برنامه‌ریزی کنند. در این صورت با شروع زندگی دیگر هیچ‌گونه مشکلی نخواهند داشت. این درحالی است که مجید دهلوی، وکیل پایه یک دادگستری معتقد است هرچه دوران نامزدی زوجین طولانی‌تر شود، مشکلات و اختلافات میان آنها نیز افزایش می‌یابد. دهلوی می‌گوید: «درصد بالایی از زوجین که
به خاطر ترس از مشکلات مختلف مدت زمان زیادی را به حالت عقد باقی می‌مانند، پیش از شروع زندگی مشترک، براثر بروز اختلافات به جدایی فکر می‌کنند.»
او بسیاری از این اختلافات را به دلیل دخالت‌های خانواده‌ها می‌داند و می‌افزاید: «زمانی که زوجین زیر یک سقف زندگی می‌کنند، می‌توانند به‌راحتی از پس مشکلات و اختلاف‌هایشان برآیند اما در زمان عقد کوچکترین مشکلات هم از سوی خانواده‌ها پیگیری می‌شود و پای دخالت آنها را باز می‌گذارد.»

دختران جامعه ؛ هدف طرح ازدواج نیمه‌مستقل

یکی از دلایل اصلی شکل‌گیری طرح ازدواج
نیمه مستقل، آنگونه که از سخنان مدیر کل دفترفرهنگى سازمان ملى جوانان برمی‌آید، رفع مشکلات جوانان به‌‌ویژه دختران است. وی معتقد است: بسیاری از جوانان ما هنگام ازدواج هیچگونه شناختی از یکدیگر ندارند و تنها بر مبنای یک رابطه کوتاه دوستانه در دوران نوجوانی تصمیم به ازدواج می‌گیرند. امیدی اظهار می‌کند:«دختران روحیه پاک و لطیفى دارند و سریع‌تر از پسران ارتباط عاطفى برقرار مى‌کنند و بعد از مدتى هم می‌فهمند که این ارتباط صحیح نبوده است.» وی اضافه می‌کند:« ازدواج نیمه مستقل باعث می‌شود تا زوجین شناخت بیشتری نسبت به هم پیدا کنند.» مصطفی اقلیما، رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران در مخالفت با گفته وی اظهار می‌کند:« ازدواج نیمه مستقل برای هیچ دختری قابل تحمل نیست. این طرح بیشترین آسیب را به دختران وارد می‌کند.» اقلیما می‌افزاید: «دوران طولانی عقد باعث سرد شدن روابط زناشویی می‌شود و احساس مسوولیت طرفین را روز به روز کاهش می‌دهد.»

درطرح ازدواج نیمه مستقل
جای تحقیق و پژوهش خالی است

در کنار مخالفت‌های مختلف صورت گرفته در مقابل طرح پیشنهادی سازمان ملی جوانان پیرامون نیمه مستقل شدن امر مقدس ازدواج، عضو فراکسیون جوانان مجلس شورای اسلامی نیز با بیان اینکه این طرح به‌طور حتم تبعات منفی به همراه دارد، خاطر نشان می‌کند:«سازمان ملی جوانان بدون هیچ گونه تحقیق و پژوهشی به تدوین این طرح اقدام کرده است.

درصورتی که ازدواج، نظام کاملی است که تعریف‌های مشخصی دارد و هر اقدامی در این حوزه باید با اسناد و مدارک همراه باشد.» احمد دستغیب با اشاره به اینکه اساس ازدواج، آغاز یک زندگی مشترک است، می‌گوید:« اگر قرار باشد دختر و پسر برای مدت طولانی در منزل پدر و مادرهایشان زندگی کنند، دیگر نمی‌توان نام ازدواج را روی آن گذاشت.» او ادامه می‌دهد:«اجرای چنین طرحی درجامعه درواقع نتیجه‌ای جز سرپوش گذاشتن روی بسیاری از مشکلات نخواهد داشت.» به گفته وی، اگر راهی برای رفع مشکل مسکن و اشتغال جوانان اندیشیده شود به‌طور حتم نیازی به اینگونه راهکار‌ها نخواهد بود. یک کارشناس روانشناسی اجتماعی نیز دراین‌باره می‌گوید:« در همه کتاب‌های مربوط به مشکلات و معضلات اجتماعی و روانی به این نکته اشاره شده است که دوران طولانی مدت نامزدی، در هیچ صورتی نمی‌تواند به صلاح زوجین باشد.» مریم نهاوندی اضافه می‌کند: « درست است که وجود یک دوره آشنایی پیش از ازدواج می‌تواند در افزایش شناخت زوجین از یکدیگر موثر باشد اما طولانی شدن این مدت آن هم پس از جاری شدن عقد دائم، بیشتر از اینکه سود داشته باشد، ضررآفرین می‌شود.» درست است که درگوشه و کنار جامعه ما جوانانی به علت نداشتن موقعیت اقتصادی مطلوب سالیان سال توانایی ازدواج پیدا نمی‌کنند و یا حتی در بسیاری از مواقع هم مجبور می‌شوند دور از یکدیگر و در کنارخانواده‌ها به زندگی خود ادامه دهند، اما آیا این باعث می‌شود که مسوولان به‌جای انجام اقدامات اساسی و رفع کامل این‌گونه مشکلات اقتصادی، سرپوش بزرگی روی آن بگذارند و با اجرای طرحی با نام «ازدواج نیمه مستقل» سعی در کتمان آن داشته باشند؟!