ظاهر رستمی*
اورژانس اجتماعی که در 15 استان کشور در حال فعالیت است، تلفیقی از مداخله در بحران‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی است. شهروندان می‌توانند با تماس با شماره تلفن 123 از خدمات شبانه‌روزی آن بهره‌مند شوند. در مرحله نخست اجرای این طرح، 50 خودروی ون مجهزشده به سیستم‌های موردنیاز به کار گرفته شد. این طرح در سه مرحله خدمات سیار، مداخله در بحران و مشاوره حضوری اجرا می‌شود که در بخش خدمات سیار گروه اورژانس اجتماعی، شامل مددکار، روانپزشک و یک نفر از افراد اورژانس اجتماعی همراه با تجهیزات لازم با خودروی اورژانس به محل موردنظر اعزام می‌شوند و خدمات اورژانس را از قبیل راهنمایی، روانکاوی و ... پیگیری می‌کنند. در بخش مداخله در بحران نیز، گروه اورژانس اجتماعی مسائلی همچون خشونت‌های خانگی، کودک‌‌آزاری، همسرآزاری، اقدام به خودکشی و طلاق را پیگیری کرده و اعزام به محل می‌شوند که به‌طور مستقیم از وقوع موارد ذکر شده ممانعت می‌کنند. هدف اصلی در اجرای این طرح کنترل و کاهش بحران‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی و در نهایت پیشگیری از وقوع جرم است. در سطح استان تهران، 12 دستگاه ون مناسب‌سازی شده که در مناطق شهریار (پارک جهان‌کودک)، کرج (میدان هفت‌تیر و آزادی)، شهرری (بازار دوم نازی‌آباد و میدان شهرری)، تهران (میدان تجریش، قدس، رسالت، صادقیه، آزادی، امام‌حسین (ع) و مولوی) مستقر هستند. در طرح اورژانس اجتماعی، 87 نفر کارشناس مددکاری و روانشناسی برای پایگاه‌های ثابت جذب کار شده‌اند که از تیرماه 1386 تابه‌حال، 728 مورد خودروهای سیار در مسائل و مشکلات شهروندان مداخله کرده‌اند که از این تعداد، تمام تیم مددکاری مستقر در خودروها و پایگاه‌های اورژانس اجتماعی تشکیل پرونده داده‌اند و با کمک خود حدود 70 درصد معضلات ایجادشده را حل کرده‌اند. این امر در حال حاضر نیازمند توسعه است تا بتواند در همه شهرهای کشور فعالیت کند. مداخله در بحران، حتی در کشورهای پیشرفته در مسائل روانشناختی و به صورت روزانه و سرپایی صورت می‌گیرد. اما اورژانس اجتماعی به صورت شبانه‌روزی و روانی- اجتماعی خدمت می‌کند. ضمن آنکه برخلاف سایر کشورها که مداخله در حد مشاوره تلفنی است، در اورژانس اجتماعی مداخله در محل بوده و متخصصان مددکار اجتماعی و روانشناسان به این افراد مراجعه می‌کنند. به این ترتیب فاصله میان زمان بروز مشکل تا مداخله به خاطر وجود تیم سیار کمتر می‌شود. یکی دیگر از ویژگی‌های خدمات اورژانس اجتماعی، این است که خدمات جانبی موردنیاز از طریق این سیستم به افراد نیازمند ارائه می‌شود که شامل نگهداری کوتاه‌مدت و درازمدت، توانمندسازی افراد و سایر حمایت‌های روانی – اجتماعی است.
* مدیرکل بهزیستی استان تهران