فؤاد پورعبادي
اساساً باید خواسته یا ناخواسته بپذیریم که عراق در حال حاضر توسط کشورهای ائتلاف اشغال شده و دولت آمریکا و هم‌پیمانانش نیز رسماً به این اشغال اعتراف کردهاند. این اشغال طبق بند هفتم منشور سازمان ملل متحد محکوم است. از سوی دیگر عراق هم که در گذشته یعنی پیش از دهه 20 قرن گذشته میلادی توسط انگلیسی‌ها اشغال شده بود و جزو سوابق اشغالگری این کشور به شمار می‌رود، به هیچوجه نمی‌تواند برای همیشه به اشغال تن دهد. همچنین نباید فراموش کرد که بیشتر ملت عراق شیعه هستند و روح تشیع، مخالف اشغال و اشغالگری است و با این مقوله منافات دارد.
بنابراین سیاستمداران در عراق ضمن اینکه باید تلاش کنند و طرحی برای خروج اشغالگران از عراق بریزند، باید درنظر داشته باشند که ملت عراق طرحی را که با استقلال و تمامیت ارضی عراق منافات داشته باشد به هیچوجه نخواهد پذیرفت. این تضاد در حال حاضر مشکل اصلی و اساسی دولت عراق به‌شمار می‌رود.
آیت‌الله مدرسی در ادامه افزود: مراجع تقلید نیز به صراحت این مطالب را بیان کرده و گفته‌اند که ما نمی‌توانیم اشغال عراق را به وسیله توافق امنیتی تثبیت کنیم و به آن مشروعیت دهیم. بنده در سخنرانی خود که حدود 2 ماه پیش در شهر کربلا داشتم، این مساله را به صورت شفاف و صریح عرض کردم. این موضع بنده از طریق رسانه‌ها نیز منتشر شد. ما اعلام کردیم از حکمت و عقل به دور است که توافقی در عراق امضا شود که برای ملت عراق اهانت‌آمیز باشد یا خدشه‌ای به استقلال عراق وارد آورد، زیرا ملت عراق ملتی انقلابی است و در طول تاریخ ثابت کرده که به هیچوجه نخواهد پذیرفت که چنین توافقنامه‌ای امضا شود و اگر هم سیاستمداران عراقی و آمریکایی چنین توافقنامه‌ای را امضا کنند، بی‌شک در آینده به ضرر دو کشور خواهد بود زیرا نه ملت عراق به آن تن خواهد داد و نه ملت آمریکا. بنابراین موضع مرجعیت در عراق شفاف است، گویی مرجعیت این مساله را نیز در نظر دارد که هر طور شده اشغال و اشغالگری در عراق پایان یابد و این کشور از چارچوب بند هفتم منشور سازمان ملل متحد و شورای امنیت خارج شود.
آیت‌الله مدرسی همچنین گفت: اوضاع عراق در حال حاضر غیرطبیعی است، پس ما این اجازه را به سیاستمداران می‌دهیم که برای خاتمه‌دادن به اشغالگری با آمریکایی‌ها به توافق برسند به شرط آنکه به هیچوجه به استقلال، تمامیت ارضی، امنیت و ثبات عراق و نیز امنیت همسایگان عراق آسیبی نرسد.
آیت‌الله مدرسی در مورد هماهنگی میان دفاتر مراجع مختلف عراق برای اتخاذ موضعی مشترک در این‌باره افزود: دفاتر مراجع در این زمینه با یکدیگر هماهنگی دارند، اما به معنی آن نیست که لزوماً با یکدیگر بیانیه‌ای واحد و رسمی صادر کنند بلکه ممکن است هر مرجعی به گونه‌ای موضع و انتقاد خود را اعلام کند. برای مثال برخی ائمه جماعات در کربلا و دیگر شهرهای عراق در خطبه‌های نمازجمعه نظرات و مواضع آیت‌الله سیستانی را در این مورد اعلام کردهاند. البته همان‌طور که اعلام کردم، مراجع در عراق به این مطلب اذعان کردهاند و فعلاً پذیرفته‌اند که عراق در اشغال است و باید به این اشغال در چارچوب یک توافقنامه خاتمه داده شود. باید سعی شود که این اشغال از طریق یک راه‌حل سیاسی پایان یابد زیرا یک هدف جدی و اساسی برای هر شهروند عراقی به‌شمار می‌رود. آیت‌الله مدرسی در مورد واکنش مراجع تقلید عراق در صورت امضا شدن توافقنامه‌ای نامناسب گفت: بعید به نظر می‌رسد که چنین توافقنامه‌ای توسط مقامات عراقی امضا شود زیرا پس از پایان مذاکرات و انجام توافق میان مقامات مذاکره‌کننده عراقی و آمریکایی، توافقنامه باید پیش از امضا در اختیار پارلمان عراق گذاشته شود تا مورد تایید آنان قرار گیرد و تصویب شود، بنابراین بعید به نظر می‌رسد که نماینده‌ای به‌ویژه در میان نمایندگان شیعه باشد که جرأت امضای توافقنامه‌ای را که مخالف نظر مراجع و ملت عراق است به خود بدهد. اگر هم چنین اتفاقی افتاد، مراجع راه‌های دیگری دارند که این توافقنامه را تعدیل کرده یا بندهایی از آن را اصلاح کنند و تغییر دهند. در سیاست امر ثابتی وجود ندارد و همیشه در آن تغییر و تحولاتی ایجاد می‌شود که بر موضع‌گیری‌ها تاثیر می‌گذارد، از همین‌رو باید گفت مراجع تقلید عراق نیز برای خروج از چنین بحران احتمالی راه خروج را پیدا خواهند کرد. این مرجع تقلید عراقی در مورد جدول زمان‌بندی خروج نیروهای آمریکایی از عراق گفت: موضوع زمان خروج نیروهای اشغالگر تقریبا حل شده و طرفین درباره آن به توافق رسیده‌اند. این موضوع در حال حاضر نقطه اختلاف اساسی در مذاکرات توافقنامه نیست بلکه اختلاف اصلی بر سر پایگاه‌های نظامی آمریکایی است؛ مهم‌ترین و اساسی‌ترین اختلاف بر سر بودن یا نبودن یا تعداد این پایگاه‌های نظامی است. موضوع مصونیت سربازان اشغالگر نیز از موارد اختلاف‌نظر میان مذاکره‌کنندگان به‌شمار می‌رود. از دیگر اختلافات تعداد سربازانی است که قرار است برای چند سال در عراق باقی بمانند. بی‌شک در مورد بهترین زمان خروج نیروهای اشغالگر از عراق باید گفت این مساله به دو چیز بستگی دارد: 1- توافق و اختلاف بین احزاب سیاسی عراق 2- ثبات و مساله امنیت.
آیت‌الله مدرسی افزود: آمریکا باید اول ارتش عراق را به خوبی آموزش دهد تا به سطح مناسبی از توان، قدرت و مهارت برسد. در عرض این پنج سال چندین هزار نظامی عراقی آموزش دیده‌اند، اما به‌واقع ارتش هنوز آمادگی لازم را ندارد. از سوی دیگر نیروهای امنیتی نیز باید تقویت شوند و امکانات و سلاح‌های پیشرفته به دست آورند و آموزش کافی ببینند زیرا در حال حاضر خیلی ضعیف‌اند. ما در حال حاضر از آن نگرانیم و هراس داریم که عراق به سومالی تبدیل شود و دیگر کسی نتواند آن را کنترل کند و نگرانیم مانند گذشته لبنان، جنگ داخلی راه بیفتد. البته این مساله به معنی آن نیست که ما تا ابد به اشغال تن دهیم؛ باید تلاش کنیم که عراق را به سطحی از قدرت و توان برسانیم که اشغالگران خارج شوند. این مساله به رشد و پیشرفت سیاستمداران و نظامیان نیاز دارد. ما اکنون حدود 80 درصد از راه را رفته‌ایم و با کمی سرعت گرفتن مطمئن هستيم در آینده‌ای نزدیک به نتیجه خواهیم رسید. محمدتقی مدرسی در ادامه افزود: چندی پیش خبری در مورد تغییر دوباره پرچم عراق و احتمال حذف عبارت «الله اکبر» از روی پرچم شنیده شد. البته پرچم موضوع و مساله‌ای اساسی به‌شمار نمی‌رود بلکه امری ثانوی است، اما برخی افراد معتقدند حذف عبارت «الله اکبر» به معنی حرکت عراق به سوی سکولار شدن است. البته این هم برای خود یک نظر است اما باید به یاد داشته باشیم که در ماده 2 قانون اساسی آمده عراق کشوری است که دموکراسی و اسلام در آن حاکم است و هرچیز مخالف این 2 باشد به معنی مخالفت با قانون اساسی است.
ناگفته نماند کسانی هم که قانون اساسی جدید عراق را پس از فروپاشی رژیم بعث نوشتند، مخالف سکولار شدن کشور بودند. در حال حاضر هم نمی‌توان گفت نظام حاکم کاملا سکولار یا کاملا اسلامی است. این واقعیت را باید بپذیریم که سیاستمداران سکولار نیز در عراق وجود دارند که به فعالیت‌های سیاسی گوناگونی می‌پردازند، اما این به معنی سکولار شدن عراق نیست.
آیت‌الله مدرسی در ادامه در مورد اوضاع اقتصادی عراق و چرایی افزایش روزافزون فقر در این کشور سخن گفت و افزود: گاهی در یک شهر زلزله‌ای عظیم می‌آید؛ مانند زلزله بم یا رودبار در ایران یا زلزله خوست در افغانستان یا سونامی در اندونزی و ... تا یکی، دو هفته بحث چنین حادثه‌ای در رسانه‌ها و شبکه‌های خبری داغ است و به آن می‌پردازند اما مدتی بعد به فراموشی سپرده می‌شود. آیا واقعیت این است که چنین حادثه‌ای به کلی تمام شده؟! بی‌شک آثار آن تا سال‌ها باقی خواهد ماند و زندگی مردم را فلج خواهد کرد. عراق نیز مانند کشوری زلزله‌زده است.
سه جنگ پیاپی را در طول سه‌دهه گذشته پشت‌سر گذاشته، بنابراین نباید انتظار داشته باشیم در پنج سال به استقرار و ثباتی اقتصادی مانند ایران، کویت یا دیگر کشورهای منطقه دست یابد. ثبات اقتصادی به دو چیز نیاز دارد: اول ثبات امنیتی و دوم ثبات سیاسی. پس از این دو ثبات اقتصادی می‌آید که به مرور زمان به پیشرفت اقتصادی منجر می‌شود. اگر دو مورد اول مهیا نباشد مطمئناً نباید انتظار ثبات و پیشرفت اقتصادی و وضعیت مناسبی را داشته باشیم. در حال حاضر به دلیل فروش نفت، پول زیادی در دست مردم عراق است اما طرح و سیستم کامل و منظمی وجود ندارد که این در راه درست خرج و سرمایه‌گذاری شود. بیش از 10 سال از فروپاشی اتحاد شوروی می‌گذرد و هنوز هم روسیه به پیشرفت اقتصادی بالایی دست نیافته بلکه کمی رو به اقتصاد باز رفته و وضعیتش بهتر شده است. حتی در خود آمریکا که یکی از بزرگ‌ترین کشورهای جهان به‌شمار می‌رود، برخی ضعف‌های اقتصادی وجود دارد، به‌طوری‌که این کشور سالانه بیش از 70 میلیارد دلار کمبود بودجه دارد. بنابراین در عرض پنج سال نمی‌توان از اقتصاد عراق انتظار پیشرفت چشمگیری داشت. نمی‌شود یک‌شبه در اقتصاد تغییر و تحول عظیم به وجود آورد.
آیت‌الله مدرسی در مورد برخی اخبار مبنی بر حضور صهیونیست‌ها در عراق و سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف گفت: هرجای دنیا که آزاد شود، همه می‌آیند و با نام‌های مختلف سرمایه‌گذاری می‌کنند. بی‌شک رژیم صهیونیستی نیز از این فرصت استفاده کرده و در برخی مناطق عراق سرمایه‌گذاری کرده است. گفته می‌شود آنان حتی در دارفور، (جنوب سودان) نیز سرمایه‌گذاری‌هایی کردهاند. نه‌تنها صهیونیست‌ها بلکه دیگران هم چنین کاری کردهاند، اما بعید است که آمدن صهیونیست‌ها به عراق خطری جدی باشد بلکه این موضوع به دلیل حساسیتی که دارد، بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد و علت آن حساسیتی است که مردم عراق نسبت به این موضوع و داشتن رابطه با رژیم اسرائیل دارند. ناگفته نماند شاید برخی کارهای اطلاعاتی توسط صهیونیست‌ها انجام گیرد اما مطمئناً آنان هیچ‌گاه نخواهند توانست به صورت علنی فعالیت کنند و مردم به دلیل گرایش‌های دینی‌ای که دارند، به هیچوجه به آنان اجازه فعالیت نمی‌دهند.
مدرسی در ادامه افزود: اساساً رژیم صهیونیستی در وضعیت خوبی به‌سر نمی‌برد و در سراشیبی سقوط قرار گرفته است. این مطلب را می‌توان به راحتی از اخبار و اطلاعات موجود نتیجه گرفت، بنابراین هیچ‌گاه سعی نمی‌کند به دنبال دردسر باشد زیرا به اندازه کافی مشکلات دارد. در مورد نظر مرجعیت درباره رابطه یا صلح با رژیم صهیونیستی باید اعلام کنم که مراجع بدون‌شک مخالف چنین رابطه‌ای هستند، اما تا چه اندازه بتوانند در این راه مقاومت کنند و بر رأی خود پایبند باشند، نمی‌دانم. البته «عمرو موسی» دبیرکل اتحادیه عرب یا دیگر شخصیت‌ها گاهی اظهاراتی در این مورد می‌کنند اما بی‌شک این تنها یک موضع است و تا حدود زیادی از واقعیت دور است؛ به‌ویژه اینکه رژیم صهیونیستی در این وضعیت به‌سر می‌برد. می‌بینیم که حتی افکار عمومی جهان عرب با این‌گونه اظهارات «عمرو موسی» مخالفند و در کل صلح با رژیم صهیونیستی را نمی‌خواهند.
این مرجع تقلید در ادامه در مورد روابط تهران- بغداد گفت: در حقیقت رابطه ایران و عراق رابطه‌ای است بین 2 ملت که در گذشته نیز وجود داشته، اما پس از سقوط رژیم سابق بعث خیلی آشکار شد. از نظر اقتصادی روابط به‌نسبت خوب ارزیابی می‌شود و از نظر سیاحتی نیز عراقی‌های زیادی به ایران سفر می‌کنند و ایرانیان زیادی نیز برای زیارت عتبات‌عالیات به عراق می‌روند.
از نظر سیاسی روابط ثابت نیست زیرا هیچ چیز در عراق ثبات ندارد. در حال حاضر روابط را خوب ارزیابی می‌کنیم اما در سطحی عالی نیست بلکه می‌تواند بهتر از وضعیت فعلی شود؛ این بهبود مشروط به ثبات سیاسی است. عراق توسط آمریکا اشغال شده و می‌دانیم که روابط تهران- واشنگتن خوب و مثبت نیست؛ بنابراین به‌طور خودکار رابطه ایران و عراق نمی‌تواند در بالاترین سطح باشد زیرا در این میان تضاد وجود دارد و در واقع روابط تهران- بغداد به روابط تهران- واشنگتن بستگی دارد. مقامات دو کشور باید اوضاع را به خوبی بررسی کنند و در چارچوبی مشخص به گسترش روابط ادامه دهند. آیت‌الله مدرسی در پایان سخنان خود در مورد موضوع فدرالی شدن عراق گفت: این موضوع هنوز به‌طور کامل منحل و منتفی نشده اما در حال حاضر مخالفان آن خیلی بیشتر از موافقان فدرالی شدن هستند. بدون‌شک این سیستم اگر به تقسیم عراق منتهی شود بد است و ما نیز مخالف آن هستیم.فکر می‌کنم اگر در وضعیت فعلی عراق فدرالی شود، مطمئناً تقسیم خواهد شد؛ به همین دلیل بعید می‌دانم که در آینده‌ای نزدیک ما شاهد فدرالی شدن عراق باشیم.