دکتر هادی فرجوند
در مارس 1983 برنامه دفاع استراتژیک آمریکا، موسوم به جنگ ستارگان(SDI) توسط ریگان ارائه شد. این برنامه شامل استقرار سیستم‌های زمینی، فضایی و موشکی برای دفاع از آمریکا در برابر حملات موشک های بالستیک هسته‌ای راهبردی بود.هزینه زیاد و مشکلات فنی طرح از یک سو و فروپاشی شوروی و پایان جنگ‌سرد از سوی دیگر موجب شد تا استراتژیست‌های آمریکایی از تعقیب آن منصرف شوند. بیل کلینتون، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، در دوره دوم ریاست جمهوری خود طرح دفاع موشکی را اعلام کرد که می‌توان گفت نسخه تجدیدنظر شده جنگ ستارگان ریگان بود؛ زیرا تحقیقات و تکنولوژی SDI راه را برای سیستم جدید هموار کرد. این طرح با طرح قبلی این تفاوت را دارد که موشک‌های منهدم‌کننده در فضا استقرار نمی‌یابند. اگرچه در زمان کلینتون، توسعه و آزمایش این سیستم ادامه داشت اما پروژه به اندازه کافی پشتیبانی مالی نشد و نظر به مخالفت‌های بین‌المللی بویژه روسیه و چین و برخی متحدان واشنگتن، آمریکا این طرح را تا انتخابات آتی ریاست جمهوری که به موجب آن جورج‌بوش به قدرت رسید، مسکوت گذاشت. با روی کار آمدن جمهوریخواهان، بوش تصمیم به اجرای این برنامه گرفت و در دسامبر 2002 دستورالعملی را صادر کرد که در آن برنامه‌ای برای عملیاتی کردن استخدام سیستم دفاع برضد موشک‌های بالستیک تا سال 2004 مشخص شده بود. متعاقب آن آمریکا رسما از انگلیس و دانمارک خواستار مجوز استفاده از پایگاه‌هایی در خاک این دو کشور به عنوان بخشی از این برنامه شد. آمریکا همچنین از سال 2002 سرگرم مذاکره با لهستان و دیگر کشورهای اروپایی در مورد امکان برپایی پایگاه‌هایی بدین منظور در خاک این کشورها بوده است. اجرای برنامه سپر موشکی در سه مرحله صورت می‌گیرد:
در مارس 1983 برنامه دفاع استراتژیک آمریکا، موسوم به جنگ ستارگان(SDI) توسط ریگان ارائه شد. این برنامه شامل استقرار سیستم‌های زمینی، فضایی و موشکی برای دفاع از آمریکا در برابر حملات موشک های بالستیک هسته‌ای راهبردی بود.هزینه زیاد و مشکلات فنی طرح از یک سو و فروپاشی شوروی و پایان جنگ‌سرد از سوی دیگر موجب شد تا استراتژیست‌های آمریکایی از تعقیب آن منصرف شوند. بیل کلینتون، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، در دوره دوم ریاست جمهوری خود طرح دفاع موشکی را اعلام کرد که می‌توان گفت نسخه تجدیدنظر شده جنگ ستارگان ریگان بود؛ زیرا تحقیقات و تکنولوژی SDI راه را برای سیستم جدید هموار کرد. این طرح با طرح قبلی این تفاوت را دارد که موشک‌های منهدم‌کننده در فضا استقرار نمی‌یابند. اگرچه در زمان کلینتون، توسعه و آزمایش این سیستم ادامه داشت اما پروژه به اندازه کافی پشتیبانی مالی نشد و نظر به مخالفت‌های بین‌المللی بویژه روسیه و چین و برخی متحدان واشنگتن، آمریکا این طرح را تا انتخابات آتی ریاست جمهوری که به موجب آن جورج‌بوش به قدرت رسید، مسکوت گذاشت. با روی کار آمدن جمهوریخواهان، بوش تصمیم به اجرای این برنامه گرفت و در دسامبر 2002 دستورالعملی را صادر کرد که در آن برنامه‌ای برای عملیاتی کردن استخدام سیستم دفاع برضد موشک‌های بالستیک تا سال 2004 مشخص شده بود. متعاقب آن آمریکا رسما از انگلیس و دانمارک خواستار مجوز استفاده از پایگاه‌هایی در خاک این دو کشور به عنوان بخشی از این برنامه شد. آمریکا همچنین از سال 2002 سرگرم مذاکره با لهستان و دیگر کشورهای اروپایی در مورد امکان برپایی پایگاه‌هایی بدین منظور در خاک این کشورها بوده است. اجرای برنامه سپر موشکی در سه مرحله صورت می‌گیرد:مرحله نخست که ابتدا برای مقابله با تهدیدات محدود طراحی شده بود، بعدها به منظور مقابله با ده‌ها موشک ارتقا یافت.
مرحله دوم برای مقابله با حملاتی توسط موشک‌های پیچیده‌تر طراحی شده است. در این مرحله رادارها و موشک‌های منهدم کننده (رهگیر)، بیشتر و همچنین سیستم ماهواره‌ای تعقیب و رهگیری موشک به کار گرفته می‌شود. بدین منظور قرار است از سیستم فضایی ماوراءبنفش که مرکب از ماهواره‌هایی است که در دو مدار بلند و کوتاه در جو قرار می‌گیرند، استفاده شود.
مرحله سوم به منظور مقابله با تهدیدات ناشی از تعداد بی‌شمار کلاهک‌های پیچیده طراحی شده است. این سیستم به‌گونه‌ای طراحی شده است که بتوان در آینده آن را حتی بیش از این نیز ارتقا و توسعه داد.مطالعه‌ای که توسط پنتاگون انجام شده است، بیان می‌کند که سیستم NMD از طریق استخدام صدها موشک رهگیر که در کشتی‌ها مستقر می‌شوند، قابلیت ارتقا را نیز دارد.
NMD یک طرح دفاع موشکی استراتژیک است و دقیقا خروج آمریکا از پیمان موشک‌های ضد بالستیک (ABM)1972 به دلیل متضاد بودن NMD با آن بود زیرا NMD، اساس ABM را که شناسایی دو طرفه آمریکا و شوروی در طول جنگ سرد مبنی بر حفظ توازن استراتژیک بوده، نقض می‌کرد. نتیجه NMDبر هم زدن این توازن و محروم کردن روسیه از وارد کردن ضربه تلافی‌جویانه به‌عنوان یک اصل محوری در استراتژی‌های بازدارنده هسته‌ای است؛ اگرچه آمریکا اعلام کرده که این برنامه محدود است، لیکن این موضوع برای مقابله با مخالفت روسیه بهانه‌ای بیش نیست زیرا هیچ تضمینی وجود ندارد که آمریکا دامنه این برنامه را گسترش ندهد. از طرفی تهدیدات موهومی که آمریکا از ناحیه برخی کشورها بدان اشاره می‌کند، دستاویزی است که نمونه‌های آن در تاریخ این کشور کم نیست. همیشه در آمریکا قصه‌هایی درباره دشمنانی که قصد سلطه بر این کشور را داشته‌اند، رواج داشته است. اغراق در آسیب‌پذیری آمریکا نسبت به حمله‌های خارجی یکی از بحث‌های دائمی سیاست خارجی و دفاعی این کشور است. سیاستمداران این کشور ایجاد نیروی دریایی در دهه 1880 را با تصویر وحشتناکی از رزم‌ناوهای بریتانیایی، شیلیایی، برزیلی و حتی چینی که شهرهای آمریکایی را به توپ بسته‌اند، توجیه کردند. الحاق هاوایی به این بهانه انجام گرفت که آمریکا بتواند از سرزمین اصلی که در برابر حملات ناوشکن‌های بریتانیایی بی‌دفاع قلمداد می‌شد، دفاع کند. ایران در حال حاضر توانایی موشکی که آمریکا را هدف قرار دهد، نداشته و چنین برنامه‌ای برای توسعه آن در آینده نیز ندارد. با وجود این‌که ايران بارها مورد تجاوز همسایگان قرار گرفته است، اما در بیش از دو قرن اخیر به هیچ کشوری حمله نکرده است. بنابراین تبلیغات آمریکا در این مورد را کمتر کسی باور کرده است. اجرای این طرح، دور جدیدی از مسابقه تسلیحات هسته‌ای و استراتژیک را دامن می‌زند که بیش از همه اروپا را تحت تاثیر تبعات منفی خود قرار می‌دهد. استقرار سیستم راداری و موشکی زمینی در اروپای شرقی بیش از آنکه منافع امنیتی داشته باشد، یک تهدید است زیرا، این پایگاه‌ها را به اهداف درجه اول در یک مناقشه احتمالی تبدیل می‌کند. اگر قرار است موشکی به خاک آمریکا برسد باید ابتدا این پایگاه‌ها، به عنوان موانع اصلی و اولیه، از سر راه برداشته شود؛ به همین خاطر است که روس‌ها تهدید کرده‌اند در صورت استقرار چنین سیستمی در اروپای شرقی نسبت به اجرای برنامه‌های کاهش سلاح‌های اتمی و طرح‌های استقرار سلاح‌های هسته‌ای در اروپای‌شرقی
تجدید نظر خواهند کرد. نتیجه این‌که NMD از نظر تاریخی مربوط به دوران جنگ سرد و از نظر تکنیکی یک برنامه استراتژیکی گسترده وحتی با قابلیت‌های تهاجمی است که به منظور تضمین دائمی هژمونی نظامی آمریکا طراحی شده است.