محمد گلی
«خواب زمستانی» به کارگردانی سیامک شایقی که در حال اکران است، قصه سه خواهر در مقاطع سنی مختلف که در پی از دست دادن پدر و مادر، درگیر مشکلات روزمره‌اند را مبنای کار قرار داده و سعی دارد تمرکز فیلم را بر حال و هوای این 3 شخصیت بویژه خواهر دومی که خواستگاری هم دارد، قرار بدهد. البته در راه رسیدن به این هدف چندان موفق نبوده و روایتی کم و بیش کند، آشفته و نامنسجم ثمره دهمین فیلم بلند سینمایی سیامک شایقی و فیلمنامه‌نویس با سابقه‌اش، اصغر عبداللهی است. خواهر میانسال (فاطمه معتمد آریا) که در گذشته معلم بوده، احتمالا بر اثر تصادف دچار معلولیت از ناحیه پا و لاجرم خانه‌نشین شده است. او سعی دارد با پخت و پز و رفت و روب و آوردن برق‌کار برای تعمیر سیم‌کشی برق خانه، جای مادر و پدر را در خانه پر و مسائل را حل و فصل کند. خواهر دومی (لادن مستوفی) در قسمت امور مالی یک کارخانه مشغول به کار است و نان‌آور خانه محسوب می‌شود. او تنها زن شاغل در کارخانه و مورد توجه مدیر آن (کوروش تهامی) است و خواستگاری مدیر از او خط اصلی و گره پیش‌برنده داستان است. خواهر کوچک‌تر (پگاه آهنگرانی) نیز محصل رشته حسابداری در دبیرستان است و بالاخره برادری که هیچگاه نمی‌بینیمش و فقط در چند دیالوگ می‌فهمیم برای کار به ژاپن رفته است، آن هم در سال‌های دهه 80!
«خواب زمستانی» به کارگردانی سیامک شایقی که در حال اکران است، قصه سه خواهر در مقاطع سنی مختلف که در پی از دست دادن پدر و مادر، درگیر مشکلات روزمره‌اند را مبنای کار قرار داده و سعی دارد تمرکز فیلم را بر حال و هوای این 3 شخصیت بویژه خواهر دومی که خواستگاری هم دارد، قرار بدهد. البته در راه رسیدن به این هدف چندان موفق نبوده و روایتی کم و بیش کند، آشفته و نامنسجم ثمره دهمین فیلم بلند سینمایی سیامک شایقی و فیلمنامه‌نویس با سابقه‌اش، اصغر عبداللهی است. خواهر میانسال (فاطمه معتمد آریا) که در گذشته معلم بوده، احتمالا بر اثر تصادف دچار معلولیت از ناحیه پا و لاجرم خانه‌نشین شده است. او سعی دارد با پخت و پز و رفت و روب و آوردن برق‌کار برای تعمیر سیم‌کشی برق خانه، جای مادر و پدر را در خانه پر و مسائل را حل و فصل کند. خواهر دومی (لادن مستوفی) در قسمت امور مالی یک کارخانه مشغول به کار است و نان‌آور خانه محسوب می‌شود. او تنها زن شاغل در کارخانه و مورد توجه مدیر آن (کوروش تهامی) است و خواستگاری مدیر از او خط اصلی و گره پیش‌برنده داستان است. خواهر کوچک‌تر (پگاه آهنگرانی) نیز محصل رشته حسابداری در دبیرستان است و بالاخره برادری که هیچگاه نمی‌بینیمش و فقط در چند دیالوگ می‌فهمیم برای کار به ژاپن رفته است، آن هم در سال‌های دهه 80!با اعلام خواستگاری مدیر از خواهر دوم و نگرانی او از سرنوشت 2 خواهر دیگر، آنها برای رفع این نگرانی به تکاپو افتاده و سعی دارند او را برای تصمیم‌گیری آماده کنند و به آرامش برسانند. این نقطه‌ای است که تمرکز را از خط اصلی گرفته و قدرت آن را می‌کاهد چرا که گره داستان که متعلق به دومین خواهر است را رها کرده و تماشاگر مجبور می‌شود به جای همراهی با او و موقعیتش، فصل‌ها و صحنه‌ها و جزئیات اضافه‌ای را، بعضا تکراری و چندباره، دنبال کند که نه پیش‌برنده داستان هستند و نه جذابیت چندانی دارند؛ اطلاعاتی اضافه که بود و نبودشان در روند داستان خللی ایجاد نمی‌کرد یا می‌توانست به صورتی موجز و در پیوند با ایده اصلی مطرح شوند. مثلا صحنه‌های کلنجار رفتن خواهر بزرگ‌تر با ویلچری که در زیرزمین قرار دارد و او تا کنون در برابر نشستن بر آن مقاومت می‌کرده، صحنه ملاقات او با عموی مدیر کارخانه و خواستگار خواهر دومی که روکردن علاقه و کش‌مکش کهنه میان آن دو هم در نظر سازند‌گان فیلم بوده، سعی و تلاش او برای بازگشتن به مدرسه‌ای که در گذشته در آن تدریس می‌کرده و معلم ریاضی بوده و آوردن برق‌کار پیر برای تعمیر سیم‌کشی خانه که هرگز آن را تعمیر نمی‌کند و با هر بار رد شدن هواپیما از بالای خانه نور لامپ‌ها ضعیف و قوی می‌شود یا می‌سوزند و احتمالا هم قرار بوده استعاره‌ای از موقعیت آدم‌های ساکن در خانه تفسیر شود که واقعا معلوم نیست به چه چیزی اشاره دارد و هیچ کارکرد معنایی مشخصی به داستان نمی‌بخشد. همچنین از این دست است صحنه‌های مربوط به خواهر کوچک‌تر که رشته درسی‌اش حسابداری است اما در خانه مدام شعر می‌خواند و مقابل آینه احساساتی می‌شود و در صحنه‌ای هم با مشنگ‌بازی‌هایش پرده را آتش می‌زند و پسر نجار محل که، نسبتا ظاهر معقولی هم دارد و معلوم نیست چرا دلباخته او شده، به بهانه‌های مختلف خودش را به او می‌رساند و همراهش می‌شود تا او شغلی پیدا کند و به خاطرش مقابل چند جوان مزاحم می‌ایستد یا صحنه‌های مربوط به آموزشگاه بازیگری که آزیتا حاجیان مدرسش است و به خواهر کوچک‌تر کتابی برای مطالعه درباره بازیگری و آماده شدن در امتحان می‌دهد.... مثال‌هایی از این دست بسیارند که ارتباط‌شان با داستان و شخصیت اصلی ضعیف و نامشخص است و در کل لحن مشخصی به فیلم نمی‌دهد. در حالی که اتفاق‌هایی که برای خواهر دومی می‌افتد هم ربطی به گره اصلی داستان که پاسخ گفتن به خواستگارش است ندارد و حتی به نظر رویدادهایی غیرطبیعی می‌آیند. اعتراض‌ها و بهانه‌گیری‌های پی در پی کارکنان کارخانه یا جوان سرکارگر (فرشید منافی) که طراح و گرافیست کارخانه هم هست و سر و کله زدن با آنها به طور معمول باید برای مدیر کارخانه اتفاق می‌افتاد نه قسمت امور مالی که خود او نیز یک کارمند و زیردست است، در حالی که فضای کارخانه‌ای که تنها یک زن در آن کار می‌کند بالقوه می‌توانست بستری برای فشار بر رابطه او و مدیر قرار گیرد و از این جهت بر روند تصمیم‌گیری او تاثیر بگذارد. تنها شناختی که در طول فیلم از شخصیت مدیر خواستگار کسب می‌کنیم این است که او تردید دارد از اینکه بعد از ازدواج، همسرش، خواهر دومی، در خانه بماند و این مایه نگرانی اوست و حتی یک صحنه در فیلم نیست که خواستگار و خواهر وسطی را در حال بررسی و شناخت از هم قرار دهد. یعنی خواستگار بدون هیچ شناخت اولیه‌اي درخواستش را مطرح کرده که این موجب سستی منطق این رابطه و حتی خنده تماشاگران در داخل سالن سینما نسبت به فصل پایانی می‌شود. از اصول طراحی داستان این است که با طراحی حوادث و رویدادهایی در محور گره اصلی، با فراهم کردن فشارهایی هر چه سخت‌تر، شخصیت‌ها را بر سر دوراهی‌های تصمیم‌گیری و تردید قرار می‌دهد تا شخصیت‌ها در نتیجه این تصمیم‌ها و انتخاب‌ها به تدریج سرشت حقیقی و عمق شخصیت‌شان را تا حد خواست‌های ناخودآگاه در پایان کار برملا سازند. البته این تصمیم‌ها و اعمال نیز باید با شخصیت‌پردازی شخصیت‌ها هماهنگی و تناسب داشته باشند تا از سوی بیننده قابل درک و باور باشد که این مهم در «خواب زمستانی» به ثمر ننشسته و رویدادها در جهتی نیستند که فصل پایانی فیلم را توجیه و قابل‌باور کنند.