ا
بهزاد اخلاقی
عضای پیمان امنیتی CSTO متشکل از کشورهای حوزه شوروی سابق در مسکو تشکیل جلسه دادند. این جلسه در حالی در مسکو برگزار شد که جمهوری ازبکستان مرزهای خود را به‌روی صد هزار آواره ازبک تبار که برای حفظ جانشان به سوی مرزهای این کشور هجوم آورده‌اند، بسته است. بحران انسانی در آسیای مرکزی در حالی جدی‌تر می‌شود که منابع بیمارستانی شمار زخمی‌ها در تحولات 4 روز گذشته قرقيزستان را بیش از 1800 نفر اعلام کرده‌اند. روزنامه روسی ایزوستیا به نقل از منابع محلی تعداد کشته‌شدگان درگیری‌‌های قومی منطقه را 200 نفر اعلام کرده است. خشونت‌های قومی در قرقیزستان فضای سیاسی این کشور را با بحران روبه‌رو کرده و 2 منطقه از 9 منطقه این کشور اکنون در حالت فوق‌العاده است. آرامش نسبی در شب گذشته بر جلال‌آباد و اوش برقرار شد و قربان‌بیک باقیاف، رئیس‌جمهور سابق این کشور که اکنون در بلاروس حضور دارد در کنفرانس خبری از اعضای CSTO خواسته است با اعزام نیرو به قرقیزستان به خشونت‌ها در این کشور پایان دهند. شهرهای جلال‌آباد و اوش هنوز پر از جنازه است و هیچ مرجعی وجود ندارد تا فضا را آرام کند. ازبک‌هايی که از ترس جانشان پای پیاده به سوی مرز با ازبکستان حرکت کرده بودند اکنون در چادرهای مرزی اسکان داده شده‌اند. مشکلات بهداشتی، بیماری‌های مسری، کمبود آب و مواد غذايي احتمال وقوع یک فاجعه انسانی را در این منطقه بالا برده است. سفیر مکزیک در شورای امنیت سازمان ملل که ریاست دوره‌ای این شورا را برعهده دارد از تشکیل جلسه اضطراری برای بررسی وضع منطقه خبر داد. کشورهای عضو CSTO طرحی را به رئیس‌جمهور روسیه ارائه داده‌اند که براساس آن با اعزام بالگرد و انتقال سوخت به قرقیزستان، دولت موقت را برای کنترل اوضاع یاری رسانند. براساس گزارشی که CSTO ارائه کرده است، نیروهای قرقیز نفرات کافی برای کنترل شرایط در اختیار دارند اما این نیروها مجهز نیستند. بحران در قرقیزستان می‌تواند یک فاجعه انسانی را به دنبال داشته باشد و بدون کمک‌های خارجی این کشور قادر نیست امنیت و آرامش را برای شهروندان خود تامین کند. قرقیزستان کشوری در آسیای مرکزی با جمعیتی بالغ بر 5 میلیون نفر است که 37 درصد از توليدناخالص داخلياش را از طریق کشاورزی تامین می‌کند. کشاورزی در قرقیزستان به‌عنوان اصلی‌ترین منبع تامین درآمد مطرح است و بخش‌های جنوبی این کشور با کشاورزی امرار معاش می‌کنند. این کشور دارای موقعیت ژئواستراتژیک است و حضور 2 پایگاه بزرگ نظامی روسیه و آمریکا در آن به اهمیت آن افزوده است. قرقیزستان از محل‌های انتقال و تولید گاز طبیعی است که بزرگ‌ترین شریک تجاری‌اش در خارج از مرزهای شوروی، آلمان به شمار می‌رود. CSTO توافق کرده است تا برای دستگیری عاملان این ناآرامی‌ها به بیشکک کمک کند اما نیرویی به قرقیزستان اعزام نخواهد کرد. به نظر می‌رسد CSTO به رهبری روسیه و تحت فشار ازبکستان علاقه‌مند است تا مسائل داخلی قرقیزستان بدون دخالت خارجی به یک تعادل نسبی برسد. روسیه در این میان از هیچ گروهی حمایت نکرده و تنها دیمیتری مدودف اوضاع این کشور را غیرقابل تحمل تفسیر کرده است. در این بین برخی بر این باورند، ناآرامی‌های جلال‌آباد و اوش 2 مساله جداست و هواداران باقیاف در جلال‌آباد برای بازگشت وی به قدرت اقدام به برهم زدن اوضاع کرده‌اند. این در حالی است که پسر باقیاف که در لیتوانی زندگی می‌کند در بریتانیا دستگیر شده است. رسانه‌های قرقیز این خبر را در فضایی منتشر کرده‌اند که هیچ جزئیاتی از آن انتشار نیافته است. دولت ازبکستان و تاجیکستان که از پذیرش بیشتر پناهجویان خودداری می‌کنند از هلال‌احمر و صلیب سرخ جهانی درخواست کمک‌های بشر دوستانه کرده‌اند. به گفته مقامات ازبک آنها توان پذیرش بیشتر پناهجویان را ندارند. به نظر می‌رسد روسیه تلاش می‌کند با عدم دخالت در امور داخلی قرقیزستان، جایگاه خود را به‌عنوان یک مرجع و حامی دموکراسی حفظ کند. ایالات‌متحده نیز با سکوت درباره تحولات قرقیزستان نشان داده که گام‌های آتی‌اش را با توصیه مسکو
برخواهد داشت.