سپتامبریزه کردن افکار عمومی

دکتر روح الله احمدزاده‌کرمانی^*

1- درست چند ماه پس از واقعه 11 سپتامبر 2001 میلادی، زمانی که اربابان کاخ سفید فریاد «ما قربانی تروریست شدیم» را سر می‌دادند، رسانه های تحت کنترل خود را به انگیزه ردیابی تروریست‌ها و مسؤولان انفجار برج‌های دوقلو به تمامی مرزهای مجازی و رسانه‌ای گسیل داشته بودند و در خاورمیانه پروژه «بن لادنیزاسیون» را به‌عنوان فاز دوم حادثه 11 سپتامبر محقق می‌ساختند، هیچ‌گاه گمان آن را نداشتند که روزی این سناریوی طراحی شده و بازی‌های رسانه‌ای آن که با تخصیص بودجه فیلم‌سازی 6 میلیارد دلاری برای فیلم‌های ضد‌تروریستی و تصویب در کمیسیون برنامه سنای آمریکا در 2 آوریل 2002 وارد فاز عملیاتی شد، دقیقا در ماه‌های آغازین سال 2008 ایالات متحده آمریکا را وارد یک دوئل خطرناک اقتصادی- سیاسی کند.

2- آمریکا در یک دوئل پیچیده و شکننده یا باید از عراقی که سرمایه‌های میلیاردی و فرزندان شهروندان آمریکایی در آن بدون هیچ دستاوردی از بین رفته‌اند و در آن اتوریته و هژمونی آمریکا نیز افول کرده، خارج شود یا به فروپاشی محتمل‌الوقوع ساختارهای کلان اقتصادی‌اش تن در دهد. یک سوی این دوئل بی‌آبرویی سیاسی و افول نفوذ و قدرت آمریکا در سطح منطقه خاورمیانه و بین‌الملل و سویه دیگر این دوئل، شکنندگی و فروپاشی نظام اقتصادی ایالات متحده است.

3- هر چند این بازی را جمهوریخواهان آغاز کرده‌اند، اما دود این آتش خانمانسوز و دودمان‌برانداز به چشم کل نظام ایالات متحده رفته است و دموکرات‌ها نیز در این شرایط به وقوع پیوسته باید خود را بازتعریف کنند.

4- به نظر می‌رسد هم‌اکنون 3سناریو پیشاروی اوباما وجود دارد: نخست خروج از عراق و افغانستان که این امر مستلزم صرف‌نظر کردن از یک سرمایه‌گذاری هنگفت در این 2کشور است، در حالی که هیچ آورده اقتصادی برای شهروندان آمریکا حاصل نشده و در‌ عین حال به موقعیت ژئوپلیتیک آمریکا لطمه جدی در منطقه خاورمیانه وارد خواهد شد. سناریوی دوم، ادامه اشغال عراق و افغانستان و پذیرش ریسک بالای آسیب‌های جدی اقتصادی و سپس سیاسی به ساختار حاکمیتی ایالات متحده است که در این صورت با توجه به دومینوی ورشکستگی‌ها در مؤسسات مالی آمریکا و تسری این ویروس ویرانگر ورشکستگی به موسسات صنعتی و تولیدی، کم‌کم مونوپولی اقتصاد آمریکا که از قاهره تا کاراکاس و از شانگهای تا داووس را دربر می‌گرفت، مضمحل خواهد شد و با توجه به بوجود آمدن قطب‌های اقتصادی منطقه‌ای همچون روسیه، هند، چین و اتحادیه اروپا، راه احیا و بازمهندسی هژمونی اقتصادی ایالات متحده بسیار دشوار خواهد شد.

5- اما در این میان هنوز ایالات متحده آمریکا 2 برگ برنده دیگر در دست دارد که می‌تواند برسازنده سناریوی سومی باشد. نخست پنتاگون و کمپانی‌های عظیم تولید تسلیحات نظامی و کشتار جمعی و دیگر کمپانی‌های معظم رسانه‌ای همچون هالیوود در ایالات متحده است. اگر آمریکا بتواند در راستای ناامن نشان دادن و ایجاد توهم ظهور تروریسم جهانی، افکار عمومی ملت-دولت‌ها را تحریک و مرعوب و همراه سازد، پس بازارهای گسترده‌ای در اقصی نقاط جهان ایجاد خواهد شد که تحت تاثیر القائات تئوریک استراتژیست‌های ایالات متحده همچون ساموئل هانتینگتون و انگاره‌سازی‌های رسانه‌ای هالیوودی، می‌تواند پذیرای انبوهی از سلاح‌های متنوع نظامی شرکت‌های آمریکایی تولید تسلیحات نظامی باشد. رونق یافتن بازار خرید تسلیحات در جهان و سیطره سنتی و اساسی آمریکا بر این بازارها، ضمن تقویت ساختار اقتصادی ایالات متحده، نقش هژمونیک آمریکا در صحنه معادلات موازنه قدرت نظامی و سیاسی در عرصه بین‌المللی را نیز تقویت بیشتری خواهد کرد.

6- البته سناریوی فوق‌الذکر محتاج تکرار حادثه‌ای مشابه 11 سپتامبر است تا افکار عمومی جهان سپتامبریزه شده و زمینه ناامنی روانی جهانی و منطقه‌ای و خطر مهلک تروریسم کاملا احساس شود و به واسطه این احساس ترس و اضطراب کاذب در میان دولت – ملت‌ها، اجازه فرود هواپیماها و پهلوگرفتن کشتی‌های عظیم آمریکایی حامل تسلیحات در فرودگاه‌ها و بنادر کشورهای هدف صادر شود.

7- اگرچه سناریوی فروش تسلیحات به منظور مقابله با رکود اقتصادی و تقویت زنجیره‌های عرضه و تقاضای اقتصادی از 1970 به بعد و در دهه‌های مختلف در فراسوی مرزهای ایالات متحده آمریکا چندین‌بار به اجرا درآمده و نتیجه‌بخش هم بوده، اما معلوم نیست که باراک اوبامای دموکرات در اسارت چنین دام و چاله‌ای گرفتار آید یا در صورت گرفتار آمدن، شاید مانند گذشته امکان رهایی موفقیت‌آمیز از این سناریو هم فراهم نباشد و این برگ برنده ایالات متحده آمریکا هم به راحتی سوخت شود.

*رئیس دانشکده خبر