سارکوزی و عبرت های انتخابات آمریکا

دکتر پیروز ایزدی*

فرانسه در میان کشورهای جهان از معدود کشورهایی است که بحران اقتصادی جهان نه‌تنها تاثیرات منفی بر مسائل سیاسی و اقتصادی آن نگذاشته بلکه نیکولا سارکوزی در 3 ماهه اخیر با افزایش میزان محبوبیتش از 40 درصد در سال گذشته میلادی به 49 درصد در نوامبر 2008 مواجه بوده است. اتخاذ سیاست‌های اقتصادی، نقش میانجیگری فعال در بحران گرجستان و ایستادگی در مقابل سیاست‌های کاخ سفید را می‌توان به‌عنوان اصلی‌ترین عوامل افزایش محبوبیت نیکولا سارکوزی دانست. فرانسه در میان کشورهای اتحادیه اروپا تنها کشوری است که میزان تولید ناخالص داخلی آن در 3 ماه گذشته رشد قابل توجهی یافته و در مقابل نرخ خرید در بازارهای عمومی نیز با افزایش محسوسی همراه بوده است. یکی از اصلی‌ترین عوامل موفقیت سارکوزی در خروج از بحران اقتصادی را می‌توان به کاهش ساعت کار و لغو قانون 35 ساعت کار اجباری در هفته دانست. افزایش میزان محبوبیت سارکوزی در حالی است که بحران هویت در حزب سوسیالیست انسجام و تشکیل یک ائتلاف یکپارچه را در میان چپ های فرانسه با مخاطره مواجه کرده است. رقابت‌های داخلی حزب سوسیالیست برای کسب پست دبیرکلی این حزب میان سگولن رویال، رقیب نیکولا سارکوزی در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 2006 و مارتین اومبری شهردار شهر لیل و وزیر کار دوره ژاک شیراک در حالی وارد مراحل پایانی خود شده است که با کناره‌گیری
بر توان دولانوئه، شهردار پاریس به نفع خانم اوبری به نظر می‌رسد شانس پیروزی شهردار لیل در مقابل سگولن رویال افزایش قابل توجهی بیابد. سگولن رویال در تلاش است در صورت پیروزی با حزب میانه‌روی جنبش دموکراسی ائتلافی را تشکیل دهد که این مساله مخالفت‌های
جدی ای را در داخل حزب سوسیالیست به همراه داشته است زیرا مارتین اومبری به‌عنوان یک سوسیالیست کلاسیک علاقه‌مند است حزب در جهت آرمان‌های سوسیالیسم با احزاب تندروی جناح چپ وارد ائتلاف شود و این مساله را می‌توان به‌عنوان یکی دیگر از دلایل بروز شکاف در درون حزب سوسیالیست فرانسه دانست. این در حالی است که انتخاب باراک اوباما به‌عنوان اولین رئیس‌جمهور سیاهپوست آمریکا و یک مهاجر آفریقایی تاثیرات گسترده‌ای را در محافل سیاسی و اجتماعی فرانسه داشته است. 8 درصد از جمعیت فرانسه را مسلمانان سیاهپوست تشکیل می‌دهند که بیشتر این افراد از کشورهای شمال آفریقا به فرانسه مهاجرت کرده‌اند. پیروزی اوباما راهی را در میان شهروندان رنگین‌پوست کشورهای غربی باز کرده است تا این افراد نیز وارد عرصه‌های سیاسی شوند. حضور 2 وزیر رنگین‌پوست در کابینه نیکولا سارکوزی را می‌توان یکی دیگر از علل محبوبیت سارکوزی دانست. دولت سارکوزی اولین دولت فرانسه است که از وزرای رنگین‌پوست استفاده می‌کند و این مساله می‌تواند بعدها منجر به رئیس‌جمهوری یک فرد رنگین‌پوست در فرانسه شود. با توجه به مخالفت‌های داخلی برای حضور رنگین‌پوستان در مناصب دولتی، از طرف احزاب راستگرای افراطی در فرانسه، می‌توان حضور این 2 وزیر سیاهپوست در کابینه سارکوزی را با وجود مخالفت جدی که از سوی احزاب راستگرا صورت گرفت ناشی از ضعف فزاینده در درون احزاب راستگرای افراطی برشمرد که این مساله می‌تواند نشان از نبود اقبال عمومی برای پذیرش تفکرات نژادپرستانه در فرانسه باشد. سیاست خارجی دوران ژاک‌شیراک را می‌توان سیاست خارجی یورو تلقی کرد. در این دوران فرانسه سیاستی مبتنی بر همگرایی با اتحادیه اروپا را پیشه کرده بود. اما در دوران نیکولا سارکوزی سیاست خارجی فرانسه با تغییر نگاه مواجه شد و این کشور دکترین سیاست خارجی خود را بر مبنای سیاست یورو آتلانتیکی بنا نهاد، بر همین مبنا سارکوزی با سفرهای پی درپی به آمریکا و نزدیکی بیش از پیش به کاخ‌سفید تلاش فراوانی را برای بهبود روابط میان فرانسه و آمریکا آغاز کرد که نتیجه آن افزایش سطح تبادلات تجاری و قدرت مانور بیشتر برای ایفای نقش فعال‌تر را در میان کشورهای اروپایی به همراه داشت. بعد از گذشت 2 سال از ریاست‌جمهوری سارکوزی، این کشور ریاست دوره‌ای اتحادیه اروپا را بر عهده گرفته است. سارکوزی در ماه‌های گذشته با 2 مشکل اساسی در اتحادیه اروپا مواجه بوده که یکی از این 2 مشکل را با موفقیت و دیگری را با موفقیت نسبی پشت‌سر گذاشت. «نه» مردم ایرلند به طرح اتحادیه اروپا که جایگزین قانون اساسی اتحادیه اروپا است و بحران گرجستان، 2 مساله اصلی بودند که سارکوزی با آنها درگیر بود. اجلاس سران اتحادیه اروپا و روسیه که به ریاست سارکوزی در شهر نیس برگزار شد با وجود تبلیغات گسترده‌ای که درباره آن شده بود عملا نتایج قابل قبولی را در پی نداشت، زیرا اعضای اتحادیه اروپا از روسیه خواستند از مواضع خود در اوستیای جنوبی و آبخازیا خارج شوند. این مساله در حالی است که اروپا و روسیه به دلیل وابستگی‌های امنیتی و تامین انرژی نمی‌توانند در مقابل یکدیگر مواضع تندی را اتخاذ کنند. به همین دلیل سران اروپا و روسیه خود را برای اجلاس ماه مه که نخستین حضور باراک اوباما در یک محفل یورو آتلانتیکی تلقی می‌شود، آماده می‌کنند و امیدوارند با پیروزی نامزد دموکرات‌ها در انتخابات آمریکا، سطح تعاملات اورآسیا، یورو و آتلانتیک افزایش چشم‌گیری یابد زیرا اوباما از سیاست چندجانبه‌گرایی برای حل بحران‌های جهانی حمایت می‌کند.

فرانسه در میان کشورهای جهان از معدود کشورهایی است که بحران اقتصادی جهان نه‌تنها تاثیرات منفی بر مسائل سیاسی و اقتصادی آن نگذاشته بلکه نیکولا سارکوزی در 3 ماهه اخیر با افزایش میزان محبوبیتش از 40 درصد در سال گذشته میلادی به 49 درصد در نوامبر 2008 مواجه بوده است. اتخاذ سیاست‌های اقتصادی، نقش میانجیگری فعال در بحران گرجستان و ایستادگی در مقابل سیاست‌های کاخ سفید را می‌توان به‌عنوان اصلی‌ترین عوامل افزایش محبوبیت نیکولا سارکوزی دانست. فرانسه در میان کشورهای اتحادیه اروپا تنها کشوری است که میزان تولید ناخالص داخلی آن در 3 ماه گذشته رشد قابل توجهی یافته و در مقابل نرخ خرید در بازارهای عمومی نیز با افزایش محسوسی همراه بوده است. یکی از اصلی‌ترین عوامل موفقیت سارکوزی در خروج از بحران اقتصادی را می‌توان به کاهش ساعت کار و لغو قانون 35 ساعت کار اجباری در هفته دانست. افزایش میزان محبوبیت سارکوزی در حالی است که بحران هویت در حزب سوسیالیست انسجام و تشکیل یک ائتلاف یکپارچه را در میان چپ های فرانسه با مخاطره مواجه کرده است. رقابت‌های داخلی حزب سوسیالیست برای کسب پست دبیرکلی این حزب میان سگولن رویال، رقیب نیکولا سارکوزی در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 2006 و مارتین اومبری شهردار شهر لیل و وزیر کار دوره ژاک شیراک در حالی وارد مراحل پایانی خود شده است که با کناره‌گیری بر توان دولانوئه، شهردار پاریس به نفع خانم اوبری به نظر می‌رسد شانس پیروزی شهردار لیل در مقابل سگولن رویال افزایش قابل توجهی بیابد. سگولن رویال در تلاش است در صورت پیروزی با حزب میانه‌روی جنبش دموکراسی ائتلافی را تشکیل دهد که این مساله مخالفت‌های جدی ای را در داخل حزب سوسیالیست به همراه داشته است زیرا مارتین اومبری به‌عنوان یک سوسیالیست کلاسیک علاقه‌مند است حزب در جهت آرمان‌های سوسیالیسم با احزاب تندروی جناح چپ وارد ائتلاف شود و این مساله را می‌توان به‌عنوان یکی دیگر از دلایل بروز شکاف در درون حزب سوسیالیست فرانسه دانست. این در حالی است که انتخاب باراک اوباما به‌عنوان اولین رئیس‌جمهور سیاهپوست آمریکا و یک مهاجر آفریقایی تاثیرات گسترده‌ای را در محافل سیاسی و اجتماعی فرانسه داشته است. 8 درصد از جمعیت فرانسه را مسلمانان سیاهپوست تشکیل می‌دهند که بیشتر این افراد از کشورهای شمال آفریقا به فرانسه مهاجرت کرده‌اند. پیروزی اوباما راهی را در میان شهروندان رنگین‌پوست کشورهای غربی باز کرده است تا این افراد نیز وارد عرصه‌های سیاسی شوند. حضور 2 وزیر رنگین‌پوست در کابینه نیکولا سارکوزی را می‌توان یکی دیگر از علل محبوبیت سارکوزی دانست. دولت سارکوزی اولین دولت فرانسه است که از وزرای رنگین‌پوست استفاده می‌کند و این مساله می‌تواند بعدها منجر به رئیس‌جمهوری یک فرد رنگین‌پوست در فرانسه شود. با توجه به مخالفت‌های داخلی برای حضور رنگین‌پوستان در مناصب دولتی، از طرف احزاب راستگرای افراطی در فرانسه، می‌توان حضور این 2 وزیر سیاهپوست در کابینه سارکوزی را با وجود مخالفت جدی که از سوی احزاب راستگرا صورت گرفت ناشی از ضعف فزاینده در درون احزاب راستگرای افراطی برشمرد که این مساله می‌تواند نشان از نبود اقبال عمومی برای پذیرش تفکرات نژادپرستانه در فرانسه باشد. سیاست خارجی دوران ژاک‌شیراک را می‌توان سیاست خارجی یورو تلقی کرد. در این دوران فرانسه سیاستی مبتنی بر همگرایی با اتحادیه اروپا را پیشه کرده بود. اما در دوران نیکولا سارکوزی سیاست خارجی فرانسه با تغییر نگاه مواجه شد و این کشور دکترین سیاست خارجی خود را بر مبنای سیاست یورو آتلانتیکی بنا نهاد، بر همین مبنا سارکوزی با سفرهای پی درپی به آمریکا و نزدیکی بیش از پیش به کاخ‌سفید تلاش فراوانی را برای بهبود روابط میان فرانسه و آمریکا آغاز کرد که نتیجه آن افزایش سطح تبادلات تجاری و قدرت مانور بیشتر برای ایفای نقش فعال‌تر را در میان کشورهای اروپایی به همراه داشت. بعد از گذشت 2 سال از ریاست‌جمهوری سارکوزی، این کشور ریاست دوره‌ای اتحادیه اروپا را بر عهده گرفته است. سارکوزی در ماه‌های گذشته با 2 مشکل اساسی در اتحادیه اروپا مواجه بوده که یکی از این 2 مشکل را با موفقیت و دیگری را با موفقیت نسبی پشت‌سر گذاشت. «نه» مردم ایرلند به طرح اتحادیه اروپا که جایگزین قانون اساسی اتحادیه اروپا است و بحران گرجستان، 2 مساله اصلی بودند که سارکوزی با آنها درگیر بود. اجلاس سران اتحادیه اروپا و روسیه که به ریاست سارکوزی در شهر نیس برگزار شد با وجود تبلیغات گسترده‌ای که درباره آن شده بود عملا نتایج قابل قبولی را در پی نداشت، زیرا اعضای اتحادیه اروپا از روسیه خواستند از مواضع خود در اوستیای جنوبی و آبخازیا خارج شوند. این مساله در حالی است که اروپا و روسیه به دلیل وابستگی‌های امنیتی و تامین انرژی نمی‌توانند در مقابل یکدیگر مواضع تندی را اتخاذ کنند. به همین دلیل سران اروپا و روسیه خود را برای اجلاس ماه مه که نخستین حضور باراک اوباما در یک محفل یورو آتلانتیکی تلقی می‌شود، آماده می‌کنند و امیدوارند با پیروزی نامزد دموکرات‌ها در انتخابات آمریکا، سطح تعاملات اورآسیا، یورو و آتلانتیک افزایش چشم‌گیری یابد زیرا اوباما از سیاست چندجانبه‌گرایی برای حل بحران‌های جهانی حمایت می‌کند.

* استاد دانشگاه