مراسم خاکسپاری زنانی کوچولو، نتیجه 13 ساله نلسون ماندلا و قربانی شب افتتاحیه جامجهانی تازه به پایان رسیده بود که عزای عمومی در سراسر آفریقایجنوبی آغاز شد.
نیمروز چهارشنبه گذشته بود که مراسم هفتمین روز درگذشت زنانی ماندلا در کلیسایی کوچک در ژوهانسبورگ برگزار شد. نلسون ماندلای 91 ساله که بیمار و فرتوت و دلشکسته در این مراسم حاضر شده بود خود را از شدت سرما در یک کت بزرگ و سیاه پشمی و شالگردن پیچیده بود و همسران قدیم و جدیدش، وینی ماندلا و گارکا ماچل و همچنین نوه ارشد و مورد علاقهاش «ماندلا ماندلا» او را همراهی میکردند.
اما زیباترین بخش مراسم حضور همکلاسیهای زنانی در ردیف جلوی کلیسا بود که پدر بزرگ پیر دوست سابقشان را احاطه کرده بودند. زنانی یک هفته پیش از آن در بازگشت از کنسرت بزرگ و بیسابقه شب افتتاحیه جامجهانی نوزدهم به خانهشان در ژوهانسبورگ طبق گزارش پلیس، بهخاطر بیمبالاتی و مصرف الکل توسط راننده اتومبیل که از بستگان خانواده ماندلا هم بود دچار تصادفی شدید شد و درجا درگذشت. از آن شب خانواده ماندلا در سکوت به عزاداری پرداختند تا این اتفاق ناخوشایند، جشن مردم آفریقایجنوبی را خراب نکند، حتی مراسم خاکسپاری این دختر بچه محبوب تا یک هفته به تعویق افتاد و به ظهر روزی موکول شد که خیلیها گمان میکردند تا نیمه شبش آفریقایجنوبی نخستین پیروزی در جامجهانی را مقابل اروگوئه به جشن خواهد نشست. اما محاسبات فوتبالی به هم ریختند و بافانابافانا تن به شکست سنگین 3- صفر مقابل یاران دیهگو فورلان داد تا احتمالا نخستین میزبان جام باشد که حتی از گروهش صعود نمیکند. بدین ترتیب مردم به عزاداری برای تیم ملیشان پرداختند و تازه به فکر همدردی با ماندلای پیر و خانوادهاش افتادند. هر چند عزای عمومی ناشی از شکست فوتبال، ابعادی بسیار گستردهتر از خاکسپاری نتیجه رهبر سابق آفریقایجنوبی داشت اما کمیته برگزاری رقابتها که بشدت از سرخوردگی مردم پس از این شکست وحشت دارد، در حالیکه هنوز تیم «کارلوس آلبرتو پریرا» این شانس را دارد تا در بازی آخر با پیروزی بر یک فرانسه دست و پا بسته جشن صعود بگیرد، به تکاپو افتادهاند تا به زعم خودشان از بروز یک فاجعه ملی جلوگیری کنند. «ایچ مخوندو» سخنگوی کمیته برگزار کننده جام نوزدهم با این پیشبینی که مردم بومی در خاک قاره آفریقا از دیگر تیمهای آفریقایی حمایت خواهند کرد، میگوید: «ما امیدواریم بهعنوان یک ملت و یک میزبان بزرگ تا آخر در رقابتها باقیبمانیم! کلمات ماندلا را به یاد بیاورید که میگفت «در مواقع سختی خودتان را سرپا نگاه دارید و خم به ابرو نياوريد». برای همه آفریقاییها این فرصتی است که در تمام دوران فقط یک بار ظهور میکند و امیدواریم که آنها این فرصت را غنیمت بشمارند».
اما این جملات در واقع رفتن به پیشواز حذف زودهنگام نخستین میزبان آفریقایی جامجهانی محسوب میشود. حتی دولت هم پس از باخت 3 بر صفر به اروگوئه پیامی بدین مضمون صادر کرد: «وقت آن نیست که پا پس بگذاریم و نباید پس از شکست بافانا بافانا احساس یاس کنیم». این پیام از زبان «تمبا ماسکو» سخنگوی دولت شنیده میشد: «از بازی افتتاحیه آفریقاییهایجنوبی بهخاطر اینکه میزبانان خوبی هستند ستایش شدهاند چرا که با حضور پرشمار جوی جذاب بر پا کردهاند. ما نیاز داریم که به این کار ادامه دهیم، بیآنکه به نتایج بافانا بافانا نگاه کنیم». همچنین دنیجوردن مدیر اجرایی کمیته ملی اجرایی مسابقات که چهره اول این تورنمنت در داخل و خارج محسوب میشود هم به میدان میآید تا جو را تلطیف کند: «در حالی که مردم به خانههایشان باز میگشتند برای نخستینبار «وو ـ وو ـ زلا»ها خاموش شدند و با اندوه به گوشهای از خانه پرتاب شدند». اما او بلافاصله لحنی مثبت اختیار میکند: «این تورنمنتی است آکنده از غم مردم میزبان ولی باید برای چشمانداز برگزاری آن جشن بگیریم». یکی از دلایل نگرانی مقامات محلی استقبال اندک توریستها و هواداران کشورهای حاضر در جام است بهطوری که حتی بسیاری از هوادارانی که بلیت بازیها را به صورت اینترنتی خریده بودند بهخاطر نگرانیهای امنیتی و مسافرتی از سفر به جنوب آفریقا منصرف شدند. شاید از جامجهانی 2002 کره و ژاپن برای نخستین بار باشد که در اغلب بازیها شاهد سکوهای خالی زیادی هستیم که تازه همین ورزشگاههای نیمه خالی را تا اینجای کار تعداد زیادی از علاقهمندان بومی پر کردهاند: اما این بیم میرود که با حذف آفریقای جنوبی در مرحله گروهی خیابانها و سکوها خالی شوند و اجتماعات بزرگ جلوی تلویزیونهاي عظیم در پارکها تعطیل شوند. تا همین جا هم استقبال از دیگر تیمهای شرکتکننده به اندازه کافی اندک بوده است و سرمای گزنده پاییز نیمکره جنوبی هم به این مساله دامن زده است چنانکه یکی از روزنامههای سووتویی (یکی از مناطق اقلیتنشین آفریقای جنوبی) چهارشنبه تیتر زد: «تمام کشور در چنان سکوتی فرو رفتهاند که انگار در تشییع یک رهبر مذهبی شرکت کردهاند!»