تلسکوپ هابل نخستین عکس خود با نور مرئی را از سیارهای که دور ستارهای دیگر میچرخد، تهیه کرد. تخمین زده میشود جرم این سیاره حدودا سه برابر ژوپیتر باشد. این سیاره که «فومال هاوت ب» نامیده شده، گرد ستاره درخشان «فومالهاوت» که در فاصله ۲۵ سال نوری در صورت فلکی ماهی جنوبی قرار دارد، میچرخد. در سال ۲۰۰۴، دوربین هابل نخستین عکس نور مرئی را از ناحیه اطراف فومالهاوت گرفت. در این عکس به وضوح حلقهای از خرده سیارههای قدیمی به طول تقریبا ۳۵ میلیارد کیلومتر دور ستاره دیده میشد که لبه داخلی مشخصی داشت. پاول کالاس، یکی از اخترفیزیکدانهای هابل، به همراه تیم خود در دانشگاه کالیفرنیا در برکلی، اعلام کردند این حلقه به خاطر وجود یک سیاره که میان ستاره و لبه داخلی حلقه قرار گرفته، تغییر شکل پیدا کرده است. شواهدی که تصادفا از هابل به دست آمدند نشان دادند، حلقه از مرکز ستاره منحرف شده است. لبه تیز و مشخص داخلی حلقه نیز دلیلی بر وجود یک سیاره بود که به خاطر جاذبه گرانشیاش ذرات موجود در حلقه را به مسیر خاصی هدایت میکند. نهایتا هابل توانست از این سیاره که وجودش پیشبینی شده بود عکس بگیرد که نتایج آن در مجله Science روز ۲۴ آبان چاپ شد.
مشاهدات با دوربین پیشرفته هابل، ۲۱ ماه ادامه داشتند و نشان میدادند جسم در طول یک مسیر مشخص حول ستاره میچرخد. در نتیجه معلوم میشود وابستگی گرانشی میان این 2 جسم وجود دارد. فاصله سیاره تا ستاره، حدود ۱۷ میلیارد کیلومتر یعنی تقریبا ۱۰ برابر فاصله زحل با خورشید است. این سیاره روشنتر از مقداری است که با جرم تخمینی آن (سه برابر ژوپیتر) متناسب است. یک احتمال این است که این سیاره هم حلقهای از یخ و غبار داشته باشد؛ مثل حلقه زحل که نور آن را بازتاب میکند. غبار موجود در حلقه ممکن است در یک نقطه متمرکز شود و قمرهایی برای آن بسازد. اندازه تخمینی حلقه تقریبا با فضای اطراف ژوپیتر و چهارتا از بزرگترین قمرهایش برابر است.کالاس و اعضای گروهش، نخستین بار در سال ۲۰۰۴ با استفاده از هابل از فومالهاوت عکس گرفتند و به شکل
غیرمنتظرهای حلقه باقیمانده آن را دیدند که نور ساطع شده از فومال هاوت را پراکنده میکرد. در همان زمان آنها متوجه چند نقطه کوچک نورانی در تصویر شدند که میتوانستند سیاره باشند. تصویر بعدی که در سال ۲۰۰۶ گرفته شد، نشان میداد یکی از این اجرام نورانی با فومالهاوت در فضا میچرخد اما محل خود را نسبت به حلقه تغییر داده بود. مقدار جابهجایی میان 2 عکسی که در ۲۰۰۴ و ۲۰۰۶ گرفته شده بود، به یک مدار ۸۷۲ ساله مربوط میشد. این عدد با استفاده از قانون حرکت سیارات کپلر محاسبه شده بود.در مشاهدات بعدی برای دیدن سیاره با نور مادون قرمز تلاش خواهد شد و به دنبال شواهدی برای وجود ابرهایی از بخار آب در جو این سیاره هستند. این میتواند کلیدی باشد برای فهم تحولات یک سیاره یکصد میلیون ساله جوان. اندازهگیریهای اخترفیزیکی از مدار سیاره، دقت لازم برای تخمین دقیق جرم سیاره را فراهم میکند.
اگر میخواهید کارآگاه شوید...
حتماً تا حالا هزار بار در مورد اینکه هر آدمی اثر انگشتی دارد و این اثر انگشت منحصر به فرد است شنیده اید و خواندهاید. در این نوشته جدا از این حرفها یک روش ساده و علمی برای ثبت اثر انگشت را به شما یاد میدهیم.
وسایل لازم:
لام (شیشه تمیز و کوچک)، انگشت،
پودر بچه، چسب نواری.
سعی کنید شیشه تمیزی را انتخاب کنید. بهتر است از لامهای میکروسکوپ استفاده کنید. انگشتتان را روی شیشه قرار داده و کمی فشار دهید بعد شیشه یا لام را داخل پودر بچه فرو ببرید و سپس آن را درآورید. خیلی واضح اثر انگشتتان را میتوانید روی شیشه ببینید. برای اینکه اثر انگشتتان همینطور واضح باقی بماند میتوانید یک تکه چسب را با دقت روی آن بچسبانید، به همین سادگی، راستی میتوانید به جای پودر بچه از پودر کربن نیز استفاده کنید.
حال بیایید کمي در مورد مبنای علمی این روش صحبت کنیم. میدانید که سطح خارجی پوست دست شما همیشه مقداری رطوبت و چربی دارد، بر اثر تماس انگشت شما با یک سطح، این چربی از نقاط برآمدهتر انگشت شما به سطح شیشه منتقل میشود. مولکولهای چربی مولکولهای غیر قطبی هستند، همچنین مولکولهای پودر بچه یا پودر کربن نیز غیرقطبیاند و به همین دلیل به راحتی به مولکولهای چربی میچسبند و البته به خاطر اندازه کوچکشان فقط مناطقی را که چربی بیشتری روی آنهاست میپوشانند. اما اگر در موردی انگشت قاتل را در اختیار نداشتید و میخواستید اثر انگشت باقیمانده روی شیء را ثبت کنید، میتوانید از روش زیر استفاده کنید:
مقداری چسب قطرهای را کنار شیء مورد نظر در ظرف سر بازی قرار دهید. پس از مدتی میبینید مولکولهای بخار شده چسب به نقاط چربتر یعنی محلهای برآمدهتر اثر انگشت میچسبند و کمکم طرح اثر انگشت کامل میشود.
توجیه علمی این روش هم بسیار شبیه به توجیه علمی روش قبل است.