۲۵ آبان؛ نخستین لامپ الکترونی
جان امبروز فلمینگ، نخستین لامپ الکترونی را که یک لامپ دیود ترمویونیک بود در ۱۲۸۳ شمسی ساخت. این لامپ در واقع تشکیل شده بود از یک لامپ رشتهای کربن یا تنگستن به علاوه یک صفحه فلزی که عایق شده بود و یک سیم که بدنه شیشهای لامپ را به خروجی دیگری وصل میکرد.
با عبور جریان باتری از لامپ، رشته داخل آن درخشان میشود و فضای بین صفحه فلزی و رشته لامپ، الکترونها را فقط در یک جهت هدایت میکند. بنابراین، اگر این لامپ الکترونی را در یک مدار متناوب قرار دهیم، عبور یک طرفه الکترونها از آن موجب یکطرفه شدن جریان متناوب میشود که میتواند یک گیرنده تلفنی را به کار بیندازد.
۲۵ آبان؛ نخستین جلیقه ضدگلوله
در ۱۲۲۰ شمسی، اختراع نخستین لباس ضدگلوله از جنس چوبپنبه به نام ناپلئون گورین ثبت شد. این لباس به شکل یک جلیقه بود که از 2 لایه تشکیل شده بود. بین این 2 لایه را با ۱۸ تا ۲۰ قطعه کوارتز سوهان زده یا چوبپنبههای درون یک شبکه آهنی پر میکردند. بعد از پر کردن لایهها، بخش پشتی لباس را که باز مانده بود میدوختند. مقدار چوب پنبهها با توجه به اندازه شخصی که قرار بود جلیقه را بپوشد تعیین میشد.
۲۷ آبان؛ ساخت نخستین موشواره
در ۱۳۴۹ شمسی، اختراع نخستین موشواره کامپیوتر با عنوان سیستم نمایش شاخص مکانی در آمریکا ثبت شد. مخترع این وسیله «دوج انگلبارت» بود. خود او و همکارانش در آزمایشگاه، این وسیله را موش نامیده بودند، چون سیمی که به انتهایش وصل بود شبیه دم موش بود. نخستین موشواره، در واقع یک جعبه چوبی تو خالی بود با یک دکمه فشاری روی آن. انگلبارت این وسیله را برای انتخاب بخشهایی از متن و جابه جا کردن آن و تغییراتی اینچنینی ساخته بود. ساخت این وسیله راهگشای کار بزرگ بعدی او شد که ساخت سیستمهای آنلاین بود. او و همکارانش در مرکز تحقیقات استنفورد، سیستمی طراحی کردند که اجازه میداد چند کاربر مختلف بهطور همزمان از ورودیهای مختلف روی یک فایل کار کنند.
۲۸ آبان؛ مرگ نیلز بور
نیلز هنریک دیوید بور فیزیکدان دانمارکی، نخستین کسی بود که با استفاده از نظریه کوانتوم، ساختارهای اتمی و مولکولی را توضیح داد. او ایده کوانتومی مقدارهای گسسته را به کار برد و انرژی الکترون در مدارهای مختلف را گسسته و مضرب عدد خاصی در نظر گرفت و در ۱۳۰۱ شمسی به همین خاطر برنده نوبل فیزیک شد. در ۱۳۲۲، وقتی نازیها به دانمارک حمله کردند، او به سوئد و بعد به انگلستان رفت و در آنجا مشغول به کار در پروژه ساخت یک بمب شکافت هستهای شد. بعد از مدتی همراه باقی اعضای تیم انجام این پروژه، به لسآلاموس در آمریکا رفت و کار را در آنجا ادامه داد.
۳۰ آبان؛ تولد ادوین هابل
هابل، اخترفیزیکدان آمریکایی پایهگذار مطالعه درباره جهان بیرون از کهکشان خودمان بود. او نخستین شواهد درباره بزرگ شدن عالم را پیدا کرد. در سالهای ۱۳۰۲ تا ۱۳۰۴ شمسی، او با مطالعه روی سحابیهای مارپیچی M31 و M32 نشان داد که آنها بیرون از کهکشان هستند. ادامه تحقیقات او درباره این سحابیهای برونکهکشانی که امروزه معلوم شده کهکشانهای دیگری هستند، به سیستم دستهبندی استاندارد فعلی انجامید که در آن کهکشانها به دستههای بیضوی، مارپیچ و نامنظم تقسیم میشوند. همچنین او نشان داد که کهکشانها به شکلی همگن در فاصلههای بسیار دور پراکنده شدهاند. هابل فاصله ما با بعضی از این کهکشانها و میزان جابه جایی به سمت قرمز آنها را اندازه گرفت و توانست با استفاده از این دادهها نسبت سرعت-فاصله را که امروزه ثابت هابل گفته میشود، در ۱۳۰۸ اعلام کند. این سرآغازی بود بر کیهانشناسی مدرن.
اول آذر؛مرگ عبدالسلام
عبدالسلام، فیزیکدان مسلمان پاکستانی در ۱۳۷۵ درگذشت. او که در زمینه فیزیک هستهای کار میکرد در سال ۱۳۵۸ به همراه «گلاشو» نوبل فیزیک گرفت. هر دوی این فیزیکدانها، جداگانه نظریهای ارائه کرده بودند که موجب یکی شدن بنیادهای دو نیروی الکترومغناطیس و هستهای ضعیف میشد. تا آن زمان چهار نیروی بنیادی در عالم شناخته شده بود که شامل گرانش، الکترو مغناطیس، هستهای ضعیف و هستهای قوی میشدند. فیزیکدانهای زیادی سعی کردهاند این نیروها را با هم یکی کنند تا بتوانند با یک نظریه واحد تمام اتفاقهای دنیا را توضیح بدهند. عبدالسلام توانسته بود دو تا از این نیروها را با هم یکی کند و این در واقع نخستین تلاش موفقیتآمیز در این راه بود. او در نظریه خود پیشبینی کرده بود که نیروی هستهای ضعیف را ذراتی به اسم بوزونهای W و Z منتقل میکنند. آن زمان هنوز این ذرات کشف نشده بودند. گلاشو نیز از راه متفاوتی به همین نتیجه رسیده بود. بعدها در ۱۳۶۲ پژوهشگرانی که در سرن کار میکردند توانستند این ذره را پیدا کنند و به این ترتیب نظریه او تایید شد.