۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۷:۱۱

سیر نقاشی دیواری در ایران

کاظم برآبادی

 



نقاشی دیواری در ایران پس از انقلاب اسلامی در بهمن 1357، به شکل تازه‌ای متجلی شد. آن قسمت از نقاشی‌های دیواری که اکنون بر در و دیوار کلان‌شهرها قرار دارد، در واقع حاصل شور و شوق هنرمندانی است که پس از پیروزی انقلاب از طریق این ابزار هنری، پیام خود را به تمام دنیا اعلام کردند. در این میان هنرمندان حوزه هنری حضور فعال‌تری داشتند که نقاشان معاصر کشور چون ناصر پلنگی، کاظم چلیپا و ابراهیم حقیقی، بی‌شک بزرگ‌ترین‌های این فهرست چند صدنفره هستند. تمثال امام (ره)، مردم درحال قیام، شکوفه‌هاي گل به نشانه‌ انقلاب و بعدها تمثال شهدا و جانبازان، مهم‌ترین نقش‌هایی هستند که در این نقاشی‌های دیواری دیده می‌شوند. این هنرمندان در آن روزگار، با دست‌های خالی و استعدادهای درخشان، همه آنچه را که در چنته داشتند بر سر راه عشق خود، یعنی انقلاب گذاشتند و نقش یک رزمنده را در میدان جنگ فرهنگی به خوبی نشان دادند. اگر چه آن‌ها اکنون در کنج آتلیه‌های خود تنها با خاطره آن روزها زنده‌اند، اما سؤال اساسی اینجاست که این هنرمندان که اکنون در کسوت استاد و معلم هستند تا چه حد توانسته‌اند از شاگردانشان یک نقاش دیواری بسازند و سؤال دیگر این‌که نقاشی دیواری امروز ما در چه سطح و کیفیتی قرار دارد؟بی‌شک تا چند سال پیش نقاشی دیواری هیچ جایی در تخصیص اعتبارهای بهسازی و نوسازی شهرها نداشته و انجام امور عمرانی در رأس فعالیت‌های شهری قرار داشت. در تمامی این سال‌ها مدیریت شهری با چنان چالش‌هایی در بخش‌ های مختلف طراحی، محاسبه و اجرا همراه بود که رفع آن‌ها به خودی خود، برای مدت مدیریت یک فرد کافی به نظر می‌رسید و توجه به مسائل این‌چنینی را در حقیقت می‌توان دوره گذر از بحران‌ها و رسیدن به خط مشی‌ها دانست. در این دوره بیش از هر چیز، رسانه‌های جمعی بر تفکر دانشجویی و دانشگاه‌ها تاثیرگذار بوده و بستر تولد شکلی جدید از نقاشی‌های دیواری را پایه‌ریزی کردند که در آن توجه به لذت بصری مهم‌ترین دغدغه نقاشان دیواری محسوب می‌شود.

نقاشی دیواری در ایران پس از انقلاب اسلامی در بهمن 1357، به شکل تازه‌ای متجلی شد. آن قسمت از نقاشی‌های دیواری که اکنون بر در و دیوار کلان‌شهرها قرار دارد، در واقع حاصل شور و شوق هنرمندانی است که پس از پیروزی انقلاب از طریق این ابزار هنری، پیام خود را به تمام دنیا اعلام کردند. در این میان هنرمندان حوزه هنری حضور فعال‌تری داشتند که نقاشان معاصر کشور چون ناصر پلنگی، کاظم چلیپا و ابراهیم حقیقی، بی‌شک بزرگ‌ترین‌های این فهرست چند صدنفره هستند. تمثال امام (ره)، مردم درحال قیام، شکوفه‌هاي گل به نشانه‌ انقلاب و بعدها تمثال شهدا و جانبازان، مهم‌ترین نقش‌هایی هستند که در این نقاشی‌های دیواری دیده می‌شوند. این هنرمندان در آن روزگار، با دست‌های خالی و استعدادهای درخشان، همه آنچه را که در چنته داشتند بر سر راه عشق خود، یعنی انقلاب گذاشتند و نقش یک رزمنده را در میدان جنگ فرهنگی به خوبی نشان دادند. اگر چه آن‌ها اکنون در کنج آتلیه‌های خود تنها با خاطره آن روزها زنده‌اند، اما سؤال اساسی اینجاست که این هنرمندان که اکنون در کسوت استاد و معلم هستند تا چه حد توانسته‌اند از شاگردانشان یک نقاش دیواری بسازند و سؤال دیگر این‌که نقاشی دیواری امروز ما در چه سطح و کیفیتی قرار دارد؟بی‌شک تا چند سال پیش نقاشی دیواری هیچ جایی در تخصیص اعتبارهای بهسازی و نوسازی شهرها نداشته و انجام امور عمرانی در رأس فعالیت‌های شهری قرار داشت. در تمامی این سال‌ها مدیریت شهری با چنان چالش‌هایی در بخش‌ های مختلف طراحی، محاسبه و اجرا همراه بود که رفع آن‌ها به خودی خود، برای مدت مدیریت یک فرد کافی به نظر می‌رسید و توجه به مسائل این‌چنینی را در حقیقت می‌توان دوره گذر از بحران‌ها و رسیدن به خط مشی‌ها دانست. در این دوره بیش از هر چیز، رسانه‌های جمعی بر تفکر دانشجویی و دانشگاه‌ها تاثیرگذار بوده و بستر تولد شکلی جدید از نقاشی‌های دیواری را پایه‌ریزی کردند که در آن توجه به لذت بصری مهم‌ترین دغدغه نقاشان دیواری محسوب می‌شود.

آنچه امروز می‌بینیم

از آغاز سال 87 ، آثار ثبات در بحث مدیریت شهری و بالا رفتن میزان اعتبارهای شهرداری از یک طرف و ارتقاي سطح خواسته‌های شهروندی از طرف دیگر، در افزایش کیفیت نقاشی‌های دیواری تجلی یافت. گستره عظیمی از دیوارهای شهر تهران به تازگی میزبان تیر و تخته‌های نقاشان جوانی است که رنگ‌های شاد را بر رخساره شهر آلوده و تیره‌‌مان می‌کشند؛ به امید روزگار سلطنت رنگ‌های روشن! این گستره، از رمپ حق‌شناس در جنوب تهران تا شمالی‌ترین نقاط شمیران و از تهرانسر تا شهرک امیدیه در شرق تهران قرار گرفته و هیچ محله‌ای از آن بی‌نصیب نمانده است. با این حساب، اکنون پیش‌فرض فعالیت‌های عمرانی شهرداری‌‌ها و به‌خصوص شهرداری‌ تهران، اصل توجه به گرافیک محیطی، حتی در ابتدایی‌ترین شکل آن یعنی نقاشی دیواری است. با این وجود طرح‌های جدیدی که بر دیوارهای شهرمان دارد نقش می‌بندد، از فضاهای مفرح، رنگی و پرپتانسیلی برخوردار است که می‌تواند موجب طراوت اهالی این شهر خسته‌کننده باشد. در نگاه جدید به نقاشی دیواری، سعی شده است به دور از تعاریف خشک «هنر برای عقیده»، محیطی ایجاد شود که مردم در آن تحت مسائل علمی رنگ درمانی به محیط بصری اطراف خود عشق بورزند و رنگ‌های فراموش شده را به دامان شهر پر از آلودگی تهران بازگردانند.

ارسال نظر
captcha
پربیننده