کاظم برآبادی
مرکز همایش‌های بین‌المللی برج میلاد روز گذشته میزبان نخستین اجلاس شهرداران پایتخت‌ها و کلانشهرهای آسیایی بود تا با شعار «آسیا برای شهروندان و همگرایی برای زندگی بهتر» دور هم جمع شوند و برای ارتقاي فرهنگ شهروندی و افزایش کیفیت شهرنشینی در قاره کهن، یافته‌ها و دانسته‌های خود را در زمینه مدیریت شهری کنار هم قرار دهند. نشستی که از مدت‌ها پیش شهردار تهران و مجموعه مدیریت پایتخت نوید آن را می‌دادند و امیدوار بودند که بتوانند از ماحصل آن برای ایجاد اتحادیه شهرداران آسیایی بهره ببرند. با اینکه برنامه با 10 دقیقه تاخیر آغاز شد اما ورود همزمان رئیس‌جمهور، شهردار و رئیس شورای شهر تهران و جمع دیگری از مسؤولان نظام، شوری را در سالن به راه انداخت که با صدای مکرر فلاشرها و شاترهای عکاسان اوج می‌گرفت.
مرکز همایش‌های بین‌المللی برج میلاد روز گذشته میزبان نخستین اجلاس شهرداران پایتخت‌ها و کلانشهرهای آسیایی بود تا با شعار «آسیا برای شهروندان و همگرایی برای زندگی بهتر» دور هم جمع شوند و برای ارتقاي فرهنگ شهروندی و افزایش کیفیت شهرنشینی در قاره کهن، یافته‌ها و دانسته‌های خود را در زمینه مدیریت شهری کنار هم قرار دهند. نشستی که از مدت‌ها پیش شهردار تهران و مجموعه مدیریت پایتخت نوید آن را می‌دادند و امیدوار بودند که بتوانند از ماحصل آن برای ایجاد اتحادیه شهرداران آسیایی بهره ببرند. با اینکه برنامه با 10 دقیقه تاخیر آغاز شد اما ورود همزمان رئیس‌جمهور، شهردار و رئیس شورای شهر تهران و جمع دیگری از مسؤولان نظام، شوری را در سالن به راه انداخت که با صدای مکرر فلاشرها و شاترهای عکاسان اوج می‌گرفت.بعد از قرائت کلام‌الله مجيد و نواخته شدن سرود جمهوری اسلامی ایران، نوای سمفونی اتحاد بزرگ برای نخستین بار در فضای تالار طنین افکند که محتوای آن درباره اتحاد کشورها برپایه صلح و دوستی و عدالت بود.
خوشامدگویی
محمد باقر قالیباف به عنوان میزبان اجلاس برای خیرمقدم به پشت تریبون رفت و از حضور رئیس‌جمهور، وزرا، نمایندگان مجلس، شهرداران کشورهای آسیایی میهمان، شهرداران مناطق شهرداری تهران، سفرا، نمایندگان سازمان‌ها و... تشکر کرد. قالیباف در آیین گشایش اجلاس شهرداران کلان شهرها و پایتخت‌های آسیایی با بیان اینکه میزبانی فرهیختگان، نخبگان و مدیرانی که به نمایندگی از شهرهای بزرگ قاره‌کهن در این اجلاس شرکت کرده‌اند، برای من موجب مباهات است، اظهار داشت: شهر تهران هر سال پذیرای چندین همایش و نمایشگاه ملی و بین‌المللی است اما در این میان، اجلاس شهرداران پایتخت‌ها و کلانشهرهای آسیایی، از جایگاهی ممتاز و بی‌نظیر برخوردار است. این جایگاه بویژه از آن جهت ممتاز و برجسته است که انتظار می‌رود آثار و دستاوردهای آن در زمینه همکاری و همگرایی از طریق روابط سازنده و دوستی بیشتر میان مدیران شهری، به ارتقاي وضعیت زندگی مردم در سراسر آسیا منجر شود. وی افزود: امروز، برای آسیا روز تاریخی، به یاد ماندنی و مهمی است. تعداد زیادی از شهرداران و مقامات ملی و محلی از پایتخت‌ها و شهرهای بزرگ و مهم سراسر قاره‌کهن و پهناور آسیا در تهران، در کنار برج میلاد، نماد تهران مدرن، جمع شده‌اند تا تعهد و پایبندی خود را به تلاش و جدیت در ساختن فردایی بهتر، برای شهروندان آسیایی، اعلام کنند و شبکه و مسیر تازه‌ای را برای همکاری و مشارکت در سطح این قاره غنی، متنوع و رنگارنگ ایجاد کنند.
وی خطاب به شرکت‌کنندگان در این اجلاس گفت: زمانی که ابتکار برگزاری نشست شهرداران آسیایی، در اجلاس روسای پارلمان‌های آسیا در سال 2007 از سوی تهران مطرح شد و به اطلاع مقامات شهری در شهرهای آسیا رسید، با استقبال گسترده‌ای روبه‌رو و پیام‌های دوستانه‌ای دریافت شد و امروز خوشبختانه، تعداد زیادی از آنها برای اولین بار در این مکان گرد هم آمده‌اند.
ایران خانه شماست
دكتر محمود احمدی‌نژاد سخنران بعدی این اجلاس بود که به دعوت شهردار تهران برای سخنرانی افتتاحیه برنامه به روی سن رفت. رئیس جمهور با اشاره به موقعیتی که در مشاغل گوناگون داشته، گفت: به‌عنوان کسی که با چالش‌های شما آشناست می‌دانم که همه به دنبال ساخت شهری خوب برای شهروندان هستند، اما سوال اینجاست که شهر خوب کدام است و اصولا شهر چیست؟
دکتر احمدی نژاد با بیان اینکه شهرها برای زندگی انسان شکل می‌گیرند، افزود: پس باید تعریف خود را از انسان دریابیم. برخی انسان را موجودی مادی می‌دانند که برای تامین حداکثری خواسته‌های خود حرکت می‌کند و نیاز مادی وشخصی اش بالاترین هدف و کمال برای او به حساب می‌آید. حد آزادی این افراد محدوده آزادی دیگران است و تلاش می‌کنند علاوه بر محدوده خود در محدوده دیگران نیز حضور داشته باشند.
رئیس‌جمهور ادامه داد: با این تعریف روابط بین انسان‌ها روابط مکانیکی است که به‌طور مستمر به وقوع می‌پیوندد. هر کسی به دنبال پیدا کردن بهترین شرایط است و این‌چنین است که فاصله‌ها شکل می‌گیرد. این نگاه مادی در شهر اثر گذاشته و کالبد شهرها را تحت تاثیر قرار می‌دهد. وی در ادامه سخنانش گفت: اینگونه است که بعضی از شهرها دچار تبعیض و فاصله‌های بین فقیر و غنی می‌شوند که در زبان رایج مردم شهر از آن به شمال و جنوب و محلات غنی و فقیر تعبیر می‌شود. در این شهرها احساس رفاقت کم می‌شود و شهروندان با یکدیگر بیگانه‌اند و معمولا صاحبان قدرت و ثروت در تصرف امکانات شهری از دیگر شهروندان سبقت می‌گیرند.
وی در حالی که قدم به قدم به تعریف یک شهر خوب نزدیک می‌شد خاطرنشان کرد: امروز در جوامع شهری انسان‌ها در کنار هم زندگی می‌کنند اما با یکدیگر بیگانه‌اند، یار یکدیگر نیستند بلکه رقیب یکدیگرند. چنین شهرهایی ممکن است ظاهری زیبا داشته باشند و امکانات شهری در آنها برای شهروندان فراهم باشد اما ارتباط انسان‌ها در حد ضرورت است.
رئیس‌جمهور چنین شهرهایی را شهرهای مرده و بی روح برشمرد در حالی که ممکن است به ظاهر کالبد فیزیکی شان در حال حرکت باشد. وی به همه حضار در سالن هشدار داد که امروز این تجربه تلخ در برابر شهروندان جهان قرار دارد.
اما محمود احمدی‌نژاد برداشت دیگری از ماهیت انسان را نیز معرفی کرد که بر اساس آن شهرهایی با نگرش معنوی شکل می‌گیرند. وی در تبیین شهر خوب اظهار کرد: امروز باید نگاه دیگری به انسان‌ها داشته باشیم و آن نگاه، نگاه واقعی منبعث از حقیقت انسان است. در این نگاه انسان مخلوق خداست و گرچه از خاک و بر خاک آفریده شده اما نباید در خاک متوقف شود بلکه باید خود را تا بالاترین نقطه الهی بالا برده و جامعه سعادتمندی را شکل دهد. در این جامعه شجاعت، فداکاری، عشق، جوانمردی و رشد انسان‌ها در روابط بین آنها و چگونگی تعامل آنها حفظ می‌شود.
رئیس‌جمهور با اشاره به این مطلب که انسان اصولا موجودي اجتماعی است، یادآور شد: امروزه اصول اجتماعی انسان بدون روابط و همدلی با سایر انسان‌ها مفهوم انسانی به خود نمی‌گیرد چرا که در این حالت انسان فقط موجودی مادی به شمار می‌رود در حالی که اینطور نیست بلکه انسان دارای روح حقیقی و عدالتخواه و خیرخواه دیگران و به طور کل به دنبال پاکی و محبت و عشق است. با ایراد این سخن، دكتر احمدی‌نژاد در حقیقت به تعریف خود از شهر خوب نزدیک شده و گفت: شهر در حقیقت روابط بین انسان‌هاست وگرنه ساختمان و خیابان و سیستم‌های حمل و نقل ارتباطی، فقط و فقط آهن و بتون و آسفالتند که خود به خود فاقد ارزشند و تنها ابزار به حساب می‌آیند. امروزه همه جوامع بشری بدون روابط بشری شهر مردگان به حساب می‌آیند. برج و کاخ‌های عریض، هویت شهر را تعریف نمی‌کند بلکه هویت شهر از شهروندان اوست و کالبد شهر، سلسله مراتب شهری و توزیع امکانات باید بستر دوستی و عدالت باشد، از سوی دیگر همکاری باید کانون جوشش عشق و محبت انسانی و شکوفایی انسانی برجسته، ارزشمند و همچنین توسعه اخلاق باشد.
وی با برشمردن اصول واقعی معماری و شهرسازی اسلامی، شهر خوب را شهری دانست که در آن انسان‌ها احساس حقارت نکنند، یادآور شد: شهر خوب شهری است که در آن ساکنانش در حال رشد باشند. نباید روابط انساني و شهری به طور مداوم قربانی گسترش طلبی و زیاده خواهی باشد، شهر، محل آرامش شهروندان است و آنها با محیط شهری انس و الفت برقرار مي‌کنند، شهرها باید همه هویت خویش را از شهروندان خود اخذ کنند.
رئیس‌جمهور ادامه داد: کالبد فیزیکی شهر باید تاریخ آن شهر باشد و به طور جدی نیاز به امنیت، آرامش و تعاملاتی مبنی بر اخلاق و معنویت به سوی کمال را دارا باشد.
شهردار پيشين تهران با اشاره به فرهنگ غنی قاره کهن در بعد شهرسازی و شهرنشینی گفت: شهر خوب، شهری است که فضای تکامل انسان‌ها را فراهم کند، زمینه برای همبستگی و مهربانی را بین شهروندان تقویت کند و مردم، حقیقت آن را محل آرامش خود بیابند. شهر واقعی، تجلی روح واحد، ارتباط مستمر با مردم و مشارکت آنان در مدیریت است. شهری خوب است که راه رشد اخلاق انسان‌ها را برای حل مشکلات و برپایی شهر خوب باز می‌کند، اینها ارزش‌هایی است که در فرهنگ شهر آسیایی موج می‌زند.
وی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به شهروندان مظلوم غزه گفت: متاسفانه در این روزها شهروندان غره مظلوم واقع شده‌اند. شهری که به خاطر تجاوز صهیونیست‌ها اشغال شده و در سخت ترین شرایط به سر می‌برد؛ از امکانات محروم شده و زنان و کودکان زیر بمباران، حتی از آب و برق و دارو محرومند. بیایید با آنان اعلام همبستگی کنیم و از خداوند نجات بشریت را از سلطه ظالمان مسالت کنیم . احمدی نژاد ضمن تقدیر از ایده شهرداری تهران برای میزبانی اجلاس شهرداران آسیایی و شهرداران کلانشهرهای مهم خاطر نشان کرد: باید از فرصت های پدیدآمده بهره برد و زمینه نزدیکی بیشتر ملت ها را فراهم آورد.
رئیس‌جمهور در پایان سخنرانی‌اش در جمع شهرداران کلانشهرهای آسیایی اعلام کرد: شهرداران کلانشهرها و شهرهای آسیایی که در تهران هستید، بدانید ایران خانه شماست و از سوی دیگر امیدوارم فرصت دیدار از شهرهای ایران را داشته باشید و همچنین امیدوارم که در این اجلاس پربرکت با تشکيل اتحادیه شهروندان آسیایی برای همدلی و همکاری برای شهر خوب گام بردارید.
خبرهای خوب
در این مراسم همچنین دبیر نخستین اجلاس شهرداران کلانشهرهای آسیایی به ارائه گزارش مبسوطی پرداخت که با چندین خبر خوش همراه بود. محمود محمدی گفت: هدف این اجلاس ایجاد فضایی برای ارائه تجربیات برای تسریع در همگرایی آسیا و حکمرانی در جهت زندگی بهتر شهروندان و آینده مطمئن‌تر برای فرزندانمان است. به همین منظور شعار آسیا برای شهروندان؛ همگرایی برای زندگی بهتر انتخاب شده است. وی درباره چگونگی برگزاری این اجلاس اظهار داشت: ما میزبان اجلاسی هستیم که با پیشنهاد قالیباف، شهردار تهران به مجمع مجالس آسیایی APA در نوامبر 2007 شکل گرفته است. امروز علاوه بر حضور شهرداران محترم سه دهه گذشته تهران، شهرداران کلانشهرها و مراکز استان‌های ایران و همچنین مناطق مختلف تهران به اتفاق مشاوران، معاونان و متخصصان مسائل شهری در جمع ما هستند. وی با اشاره به سه کمیته‌ای که در این اجلاس تشکیل می‌شود، یادآور شد: این کمیته‌ها به منظور استفاده از فرصت‌های همکاری بین شهری، نحوه حکمرانی خود با مشارکت مردمی و شناسایی و رفع چالش‌های مشترک در مدیریت شهری در نظر گرفته شده است. محمدی گفت: اگر نتایج این اجلاس بتواند راهگشای حل چالش‌ها و راهبردی برای آینده همگرایی، حول محور هویت و ارزش‌های مشترک آسیایی باشد، ما را به هدف خود و رهبرانمان نزدیک کرده است.
در پایان
در اولین نشست تخصصی اجلاس شهرداران کلانشهرهای آسیایی، شهردار تهران به عنوان نخستین سخنران به جهان پرتلاطم امروز اشاره کرد که تامین نیازهای جامعه بشری را در گرو رویکرد و بینش جمعی میسر می‌کند. محمد باقر قالیباف با بیان اینکه راهبرد مدیریت شهری در آسیا نیز می‌تواند متکی بر خرد جمعی و سازگار با ارزش‌ها و الگوهای مشترک بومی باشد، گفت: اجلاس شهرداران کلانشهرهای آسیا در تهران با این دیدگاه برگزار می‌شود که رویکرد جمعی و گفتمان جدید را برای مدیریت شهری و تعامل شهروندان آسیایی سامان دهد. وی ادامه داد: از سوی دیگر وجود چالش‌های متعددی در جوامع شهری آسیایی و به طور کلی دغدغه‌های حاصل از روند شهرنشینی شتابان و تمرکزگرایی در کلانشهرها هم‌اندیشی برای مدیریت هدفمند را به یک الزام تبدیل کرده است.
قالیباف اظهار داشت: آسیا با تکیه بر توان جمعی و روند همگرایی در میان کلانشهرهای خود تاثیر مثبتی بر تحولات جاری جهان خواهد داشت. از سوی دیگر، کلانشهرهای آسیا برای توسعه ظرفیت‌های مدیریت کلان خود، نیازمند ارتقای زیرساخت‌های خدماتی، ارتباطی، فناوری، عمرانی و توریستی هستند تا بتوانند در مقیاس منطقه‌ای و جهانی مجهز شوند. وی خاطرنشان کرد: تاسیس مجمع شهرداران آسیایی به مثابه یک شبکه فراگیر در سطح قاره آسیا، به تلاش‌های ما برای دستیابی به شیوه‌های کارآمد مدیریت شهری کمک شایانی خواهد کرد. وی همچنین به نقش مجالس آسیایی اشاره کرد و یادآور شد: از نقش پیشتاز مجمع مجالس آسیایی در طرح و پیگیری ایده همگرایی در آسیا که الهام بخش تشکیل این اجلاس نیز بوده است، قدردانی کرده و امیدواری خود را نسبت به تحقق آرمان‌های مشترک ابراز مي‌دارم.