گروه سیاسی:
از زمان انتخاب باراک اوباما به ریاست جمهوری ایالات متحده، تقریباً هیچ روزی نبوده است که یکی از مشاوران حوزه سیاست خارجی یا اعضای تیم امنیتی وی از لزوم عملی شدن شعار گفتوگوی مستقیم و بدون قید و شرط با ایران سخن نگفته باشد. در همین راستا روز گذشته نیز دنیس راس، مشاور امنیتی اوباما در گفتوگو با روزنامه «دنور پست» برای چندمین بار بر لزوم «تعامل مستقیم» با ایران تاکید کرد. این تکرار و تاکیدها که احتمالاً تا پایان دوره انتقال قدرت در آمریکا یعنی حدود 2 ماه دیگر ادامه خواهد یافت، در حالی روزبهروز شکل جدیتری به خود میگیرد که از مدتی قبل، بحث بر سر افتتاح دفتر حفاظت منافع آمریکا در تهران نیز از سوی دولت فعلی واشنگتن در حال پیگیری است. در آخرین اظهار نظر جمهوریخواهان ساکن کاخ سفید در این باره، ویلیام برنز، معاون سیاسی وزیر خارجه ایالات متحده از افتتاح دفتر حفاظت منافع با عنوان «استراتژی هویج سمی واشنگتن» یاد کرد و گفت که دولت جورج بوش امیدوار است با گشایش این دفتر، با مردم ایران ارتباط مستقیم برقرار کند و علاوه بر این بتواند با «جامعه اصلاحطلبان میانهرو» درباره رئیسجمهور آینده گفتوگو کند.
سخنان برنز که در جمع گروهی از دیپلماتهای اسرائیلی بیان میشد و بهنوعی توجیه سیاستهای جورج بوش برای لابی رژیم صهیونیستی بهحساب میآمد، جدیت هرچه بیشتر دولت متبوعش برای پیگیری و نهایی کردن گشایش دفتر حفاظت منافع در تهران در 2ماه باقیمانده از زمان ریاستجمهوری بوش را نشان میدهد؛ چه اینکه پیشتر مقامات ارشد وزارت امور خارجه ایالات متحده از تایید رسمی تلاش خود برای گشایش این دفتر سر باز میزدند و تنها برخی رسانههای آمریکایی این ماجرا را
پیگیری میکردند.
اما از زمانی که باراک اوباما موفق شد بار دیگر راه ورود دموکراتها به کاخ سفید را باز کند و با سردادن شعار دیپلماسی فعال و مذاکره مستقیم با ایران، چهرهای مثبت و موفق از سیاست خارجی حزب دموکرات را به نمایش بگذارد، به نظر میرسد جمهوریخواهان نیز برای عقب نماندن از رقیب دیرینه خود در عرصه داخلی ایالات متحده، تلاش برای به نتیجه رساندن پروژه گفتوگو و ایجاد رابطه با جمهوری اسلامی را
در مدت محدود باقیمانده از دولت بوش جدیتر و علنیتر کردهاند. بویژه اینکه با چراغ سبز رئیسجمهور رژیم صهیونیستی به ایالات متحده که با یک چرخش آشکار بعد از مخالفتهای همیشگی سران این رژیم، در چند روز گذشته از استراتژی گفتوگوی مستقیم با ایران استقبال کرد، واشنگتن دیگر نگران واکنش احتمالی اسرائیل به افتتاح این دفتر در تهران نخواهد بود. شیمون پرز در گفتوگو با روزنامه انگلیسیزبان تایمز در این زمینه گفته بود: اگر ایرانیان احساس کنند که یک سیاست هدفمند، منسجم و واحد پشت تلاش برای گفتوگو وجود دارد و نمیتوانند از گفتوگو شانه خالی کنند، آنگاه امیدی به مذاکره
وجود خواهد داشت.
در عین حال، اگرچه به نظر میرسد جمهوریخواهان آمریکایی در تلاشند افتخار گشایش دفتر حفاظت منافع در تهران را به نام خود ثبت کنند تا در این زمینه از دموکراتها عقب نمانند، اما نقاط اشتراکی نیز بین
2 حزب رقیب آمریکا بر سر این موضوع وجود دارد. کمااینکه گفته میشود بازیگر اصلی بازی ارتباط با ایران در وزارت خارجه آمریکا، یعنی ویلیام برنز در دولت آینده نیز پست خود را حفظ خواهد کرد تا سیاستهای تازه واشنگتن در قبال تهران را پی بگیرد. البته برنز که حتی تیرماه امسال برای اولین بار بهعنوان نماینده ایالات متحده در مذاکرات هستهای ایران و 1+5 با سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران نیز بر سر یک میز نشسته است، در جریان توضیح استراتژی «هویج سمی» از یک نگرانی مقامات ارشد آمریکایی در اعمال این سیاست پرده برداشت و آن این بود که به زعم آنان، افتتاح دفتر حفاظت منافع در تهران قبل از خردادماه سال آینده (زمان انتخابات ریاستجمهوری ایران) ممکن است عامل تحکیم موقعیت محمود احمدینژاد و پیروزی وی در انتخابات شود. این در حالی است که واشنگتن یکی از اهداف خود از افتتاح دفتر حفاظت منافع در تهران را «گفتوگو با جامعه اصلاحطلبان میانهرو درباره رئیسجمهور آینده» میداند و هیچ علاقهای ندارد که چهار سال دیگر با رئیسجمهوری همچون احمدینژاد در تهران روبهرو باشد. این تمایل واشنگتن بویژه از آنجا قابل درک است که از مدتی قبل، مادلین آلبرایت، وزیر خارجه اسبق ایالات متحده نقش واسطهای را بازی میکند که میان برخی اصلاحطلبان ایرانی و تیم سیاست خارجی باراک اوباما قرار گرفته تا به تلاش آنان برای بازگشت به قدرت در جمهوری اسلامی کمک کند. آلبرایت البته در کارنامه کاری خود در دوره ریاست جمهوری بیل کلینتون - مقارن با ریاستجمهوری سید محمد خاتمی در ایران- تلاشهایی در این زمینه دارد و حتی یکبار در اقدامی نمایشی از مردم ایران بهخاطر کودتای 28 مرداد 1332 عذرخواهی کرده است.
او که با کاندولیزا رایس، وزیر خارجه کنونی آمریکا نیز رابطه نزدیکی دارد و همواره در تصمیمگیریهای رایس به او مشورت داده است، در هفتههای اخیر نقش دیپلماتی غیررسمی را بازی کرده و وعدههایی را نیز به گروهی که بهزعم آمریکاییان «جامعه اصلاحطلبان میانهرو» نامیده میشوند، داده است مبنی بر اینکه با شیوههای غیرعلنی و غیررسمی از بازگشت آنان به قوه مجریه جمهوری اسلامی حمایت کند. بدین ترتیب، اگرچه به نوشته روزنامه اسرائیلی «هاآرتص» مقامات ارشد آمریکایی نگرانند گشایش دفتر حفاظت منافعشان در تهران به «ضعف آمریکا در برابر ایران» تعبیر شود و تهران «بتواند ادعا کند که با وجود تحریمها هرگز تسلیم نشده است» بهنظر میرسد روند تصمیمگیری در این زمینه در کاخ سفید به پایان رسیده است و عجیب نیست اگر در همین روزها خبر اقدام رسمی برای افتتاح این دفتر منتشر شود. البته بدون تردید، جمهوریخواهان ترجیح میدهند این ماجرا را به نام خود تمام کنند، چراکه بوش با این کار درصدد است چنانچه در دوران اوباما بهبودی در روابط ایران و آمریکا پدید آمد، پایهگذاری آن را به دوران خود و جمهوریخواهان نسبت دهد؛ ولی بر اساس سنت موجود در دوره انتقالی ریاستجمهوری ایالات متحده، هیچ تصمیم مهمی بدون مشورت و هماهنگی با رهبران بعدی کاخ سفید اتخاذ نخواهد شد و شاید پیشبینی روزنامه اسرائیلی هاآرتص که افتتاح این دفتر را تا آغاز دوره ریاست جمهوری اوباما بسیار بعید دانسته بود، به وقوع پیوندد.