رضا مسائلی*
با پیشــرفت علــم و تکنولوژی، هر روزه میزان نیاز نظام سلامت به تجهیزات پزشکی به منظور پیشگیری، پایش، تشخیص و درمان بیماری‌ها افزایش می‌یابد. تهیه و تامین این تجهیزات حدود یک‌سوم از بودجه بهداشت و درمان را به خود اختصاص می‌دهد، به همین دلیل مدیریت و ایجاد زیرساخت‌های لازم براي تصمیم‌گیری صحیح و اصولی برای تمامی کاربران با توجه به گستردگی و تنوع این محصولات و رشد روز افزون آن، امری بسیار مهم و قابل توجه است. در این میان قانونگذار با توجه به ارتباط مستقیم این وسایل و تجهیزات با سلامت جامعه، جایگاه بسیار خطیر و مهمی را برای متولی آن، وزارت بهداشت، قائل شده است، به نحوی که هرگونه فعالیت در این حوزه اعم از تولید، واردات، توزیع، خدمات پس از فروش و... را منوط به اجازه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کرده است.
با پیشــرفت علــم و تکنولوژی، هر روزه میزان نیاز نظام سلامت به تجهیزات پزشکی به منظور پیشگیری، پایش، تشخیص و درمان بیماری‌ها افزایش می‌یابد. تهیه و تامین این تجهیزات حدود یک‌سوم از بودجه بهداشت و درمان را به خود اختصاص می‌دهد، به همین دلیل مدیریت و ایجاد زیرساخت‌های لازم براي تصمیم‌گیری صحیح و اصولی برای تمامی کاربران با توجه به گستردگی و تنوع این محصولات و رشد روز افزون آن، امری بسیار مهم و قابل توجه است. در این میان قانونگذار با توجه به ارتباط مستقیم این وسایل و تجهیزات با سلامت جامعه، جایگاه بسیار خطیر و مهمی را برای متولی آن، وزارت بهداشت، قائل شده است، به نحوی که هرگونه فعالیت در این حوزه اعم از تولید، واردات، توزیع، خدمات پس از فروش و... را منوط به اجازه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کرده است.تولید تجهیزات پزشکی
در این زمینه، کشور پتانسیل و توانمندی‌های زیادی دارد. وجود نیروی انسانی متخصص، با نشاط و نخبه با گرایش‌های مختلف که سالانه حدود 900 نفر بر تعداد آنها نیز افزوده می‌شود، تولید بیش از 550 گونه از وسایل و تجهیزات پزشکی مختلف که از سوی 450 واحد تولیدی تهیه و عرضه می‌شود، همه از وجود پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های بالا در این عرصه حکایت دارد.
با عنایت به جهت‌گیری دولت مبنی بر حمایت از تولیدات با کیفیت داخلی و پیگیری و نظارت وزارت بهداشت، در این زمینه، میزان خرید بیمارستان‌ها و دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور از تولیدات و تجهیزات پزشکی بین 300 تا 700 درصد افزایش داشته است. در زمینه صادرات این محصولات به خارج از کشور نیز با رشد حدود 30 درصدی روبه‌رو هستیم. وزارت بهداشت برای ارتقای کیفیت این محصولات، اقدامات بسیاری را در این زمینه انجام داده که در این میان به تدوین ضوابط تولید تجهیزات پزشکی و تبیین الزامات وزارت متبوع براي صدور پروانه ساخت، برگزاری سلسله جلسات آموزشی تخصصی ویژه تولیدکنندگان، برخورد جدی با تولیدکنندگان بی‌کیفیت و بدون مجوز، ارتقای استانداردهای تولید و هدف‌گذاری اخذ 120 استاندارد بین‌المللی مربوط به اتحادیه اروپا از سوی تولیدکنندگان می‌توان اشاره کرد.
با اجرای شناسنامه‌دار کردن شرکت‌های تجهیزات پزشکی پس از 2 سال فعالیت مستمر، موفق به شناسنامه‌دار کردن تمامی شرکت‌های تجهیزات پزشکی اعم از تولیدکننده و وارد کننده شده‌ایم. با اجرای این طرح وسیع و گسترده تمامی شرکت‌های تجهیزات پزشکی که بالغ بر 2 هزار شرکت هستند و پنج هزار و 500 نمایندگی کمپانی بین‌المللی را به خود اختصاص داده‌اند، در وزارت بهداشت ثبت شده‌اند.
با اجرای این اقدام ارزشمند، اطلاعاتی بسیار دقیق از عرضه‌کنندگان تجهیزات پزشکی با جزئیات مختلف در دسترس عموم مصرف‌کنندگان این تجهیزات قرار گرفته است.
نوسازی و تجهیز
بحث نوسازی و تجهیز مراکز بهداشتی-درمانی سراسر کشور نیز یکی دیگر از اقدامات بسیار مهم و قابل توجه، ظرف 2 سال گذشته بوده است. اختصاص 200 میلیون دلار برای خرید تجهیزات پزشکی علاوه بر بودجه خرید تجهیزات پزشکی دانشگاه‌ها در سال گذشته و اختصاص 120 میلیون دلار دیگر در سال‌جاری، از جمله اقدامات صورت گرفته در سنوات گذشته بوده که با همکاری مجلس محترم و دولت به انجام رسیده است. فقط ظرف سال گذشته 55 دستگاه CT Scan و بیش از چهار هزار دستگاه ونتیلاتور برای ایجاد و تجهیز بیمارستان‌ها و بخش‌های CCU و ICU خریداری شده است.
همچنین به خرید چهار دستگاه رادیوتراپی برای بیماران سرطانی می‌توان اشاره کرد. مجموعه اقدامات انجام شده به جز اقداماتی که به وسیله دانشگاه و بیمارستان‌های سراسر کشور ظرف سه سال گذشته به صورت مستقل صورت پذیرفته، در قالب سفرهای استانی ریاست محترم جمهوری در حال انجام است.
از سوی دیگر به منظور ارتقای ارائه خدمات و ایجاد رقابت سالم و سازنده میان تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان این تجهیزات، اداره کل تجهیزات پزشکی به عنوان دستگاه مرکزی در دولت وظیفه رتبه‌بندی شرکت‌های تجهیزات پزشکی را عهده‌دار شده است و در این زمینه پس از کار کارشناسی به عمل آمده و مطالعه تجربیات موجود در دیگر کشورهای دنیا در این زمینه، ضوابط رتبه‌بندی شرکت‌های تجهیزات پزشکی تدوین و از ابتدای تابستان سال‌جاری در گام اول، شرکت‌های ارائه‌کننده تجهیزات تصویربرداری، آزمایشگاهی و بیهوشی رتبه‌بندی خواهند شد.
با اجرای این امر مهم، پس از بررسی مسائلی همچون شیوه ارائه خدمات پس از فروش، میزان رضایت‌مندی مشتری، اجرای استانداردهای مختلف ازجمله 13485 ISO، 2000-9001 و ... به هر شرکت رتبه خاصی اختصاص خواهد یافت و طبعا رتبه مذکور، مبین جایگاه عرضه‌کنندگان این تجهیزات و تعیین‌کننده در چگونگی شرکت در مناقصات یا خریدهای دانشگاه‌ها و مراکز بهداشتی‌‌درمانی و جامعه پزشکی کشور خواهد بود.
*مدیرکل تجهیزات پزشکی وزارت بهداشت