کاظم برآبادی
اگر ساکن بخش‌شرقی پایتخت باشید، حتما از اهمیت خیابان سی‌متری نیروی هوایی اطلاع دارید. جدا از مسائل اقتصادی، این خیابان یکی از مهمترین مسیرهای دسترسی شرقی محسوب می‌شود که میدان کلاهدوز را به خیابان دماوند و مناطقی چون مجیدیه، نارمک و میدان رسالت منتهی می‌کند. اهمیت ترافیکی این خیابان به حدی است که کوچکترین تصادفی در آن به صف‌کشی چندساعته خودروها می‌انجامد. با این حساب وقتی بدون اعلام قبلی، تصویر صبح شنبه مردم با ترافیک غیرقابل باور سی‌متری نیروی هوایی خراب می‌شود باید به کسانی که دستشان را روی بوق می‌گذارند، حق داد!
اگر ساکن بخش‌شرقی پایتخت باشید، حتما از اهمیت خیابان سی‌متری نیروی هوایی اطلاع دارید. جدا از مسائل اقتصادی، این خیابان یکی از مهمترین مسیرهای دسترسی شرقی محسوب می‌شود که میدان کلاهدوز را به خیابان دماوند و مناطقی چون مجیدیه، نارمک و میدان رسالت منتهی می‌کند. اهمیت ترافیکی این خیابان به حدی است که کوچکترین تصادفی در آن به صف‌کشی چندساعته خودروها می‌انجامد. با این حساب وقتی بدون اعلام قبلی، تصویر صبح شنبه مردم با ترافیک غیرقابل باور سی‌متری نیروی هوایی خراب می‌شود باید به کسانی که دستشان را روی بوق می‌گذارند، حق داد!روز جمعه، نیروهای راهنمایی و رانندگی با نصب تابلوی اعلانی خیابان‌های سی‌متری نیروی هوایی، نارمک، بصیر، مسیل جاجرود و مسیل باختر را یک‌طرفه اعلام کردند و همین مساله بهترین دلیل برای بیرون‌آمدن آتش ترافیک از زیر خاکستر این خیابان بود. اوج ترافیک بوجود آمده را می‌توان در چهارراه تلفنخانه یافت، جایی که مردم برای خروج از خانه‌شان مجبورند بیش از 40دقیقه در کوچه‌ها علاف شوند.
نقطه شروع ماجرا
هفتم آبان‌ماه، معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران خبر از آغاز عملیات اجرایی سومین خط ویژه اتوبوسرانی پایتخت داد، خبری که با انعکاس اندک رسانه‌ای مواجه بود اما شرق‌نشینان را خشنود کرد. تشکری‌هاشمی همان‌زمان اعلام کرد که این خط قابلیت تبدیل‌شدن به BRT را دارد و این یعنی اتوبوس‌های قرمزرنگی که 40 دقیقه‌ای فاصله ترمینال خاوران تا ترمینال علم و صنعت را می‌پیمایند و مرهمی‌اند بر زخم همیشگی ترافیک بویژه در بخش شرقی پایتخت.
تشکری‌هاشمی همان‌موقع مسیر این خط را هم اعلام کرده بود: این خط از ترمینال خاوران آغاز می‌شود و با عبور از بزرگراه بسیج، میدان شهید کلاهدوز، خیابان نیروی هوایی، خیابان امامت، آیت و بزرگراه رسالت به پایانه علم و صنعت منتهی می‌شود. حتی خیابان‌هایی هم که قرار است در این طرح، یک‌طرفه شوند، همه اعلام شده بود و سی‌متری نیروی هوایی یکی از آن‌ها بود. با این همه انعکاس رسانه‌ای اندک این خبر و عدم تبلیغات و اطلاع‌رسانی به‌موقع، مهمترین عامل ایجاد گره ترافیکی در منطقه‌ای بود که ترافیک روانش خیلی وقت‌ها زبانزد مدیران شهری بود.
BRT و ترافیک خیابان نیروی هوایی
پس از پیگیری این خبر و رسانه‌ای‌شدن آن، مسؤولان به فکر پاسخگویی به مشکل بوجود آمده برای شهروندان افتادند تا پیش از متهم شدن، دیگران را به عنوان متهم معرفی کنند. در نخستین عکس‌العمل، رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ، راه‌اندازی خط 3 اتوبوس‌های تندرو (BRT) را عامل بروز ترافیک خیابان نیروی هوایی اعلام کرد. سرهنگ سید هادی هاشمی در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس در رابطه با علت بروز ترافیک سنگین در سه روز گذشته در خیابان نیروی هوایی و معابر منتهی به آن گفت: خط 3 اتوبوس‌های تندرو باعث تکمیل خط 1 و2 اتوبوس‌های تندرو می‌شود و رینگ مربوط به آن را کامل می‌کند. وی خاطرنشان کرد: خط 1 اتوبوس‌های تندرو از مسیر آزادی تا تهرانپارس و خط 2 نیز از پایانه آزادی تا خاوران فعال هستند. در واقع دو خط شرقی-غربی ایجاد شده است اما برای تکمیل این خط نیاز به محور سومی به شکل عمودی برای اتصال ایستگاه علم و صنعت به پایانه خاوران بود که ایجاد این محور به عبور خط 3 از مسیر خیابان‌های آیت، امامت و خیابان سی‌متری نیروی هوایی نیازمند بود. رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ ادامه داد: اجرای این طرح نیازمند یکطرفه‌کردن برخی از معابر و اصلاح هندسی در برخی دیگر بود. اجرای طرح از علم و صنعت تا دماوند با موفقیت و بدون مشکل انجام شد اما تداخل زمان اصلاح هندسی برخی از معابر با ترافیک روز سبب بروز مشکلاتی شد.
ضعف اطلاع‌رسانی و بروز ترافیک
پس از این اظهارنظر، معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران نیز در گفت‌وگویی عنوان کرد که ضعف اطلاع‌رسانی و پایین‌بودن آستانه تحمل برخی از رانندگان، 2 دلیل بروز ترافیک سنگین در خیابان نیروی هوایی و معابر منتهی به آن طی روزهای شنبه تا دوشنبه است. جعفر تشکری هاشمی اظهار داشت: وضعیت ترافیکی خیابان‌های آیت، امامت وسی‌متری نیروی هوایی موجب شد که اجرای طرح اتوبوس‌های تندرو در این بخش از شهر در اولویت قرار بگیرد. وی با اشاره به یکطرفه‌شدن خیابان‌های مذکور تصریح کرد: انتظار می‌رفت با یکطرفه‌شدن این معابر بار ترافیک سبک شود اما عدم اطلاع‌رسانی لازم و پایین‌بودن آستانه تحمل برخی از رانندگان موجب بروز مشکل ترافیکی در روزهای آغازین این پروژه شد. در هر حال، اجرای این طرح و یکطرفه‌شدن خیابان‌ها بدون شک باعث روانی و بهبود ترافیک می‌شود و اگر اطلاع‌رسانی درست انجام می‌شد بدون شک این مشکلات نیز بروز نمی‌کرد.
حاشیه:
اوایل آبان‌ماه روابط عمومی معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران با اشاره به بالا رفتن خواسته‌های مردمی از سامانه حمل و نقل عمومی اعلام کرد: از مجموع پیام‌های مرکز 1888 بالغ بر 26 درصد به حوزه حمل و نقل شهری اختصاص دارد و مهمترین درخواست شهروندان، افزایش تعداد اتوبوس‌ها و گسترش خطوط ویژه و تندروی اتوبوسرانی است. افتتاح خط 3 اتوبوس‌های تندرو یا همان BRTها اگر چه می‌تواند یک حلقه رفت و آمدی در مرکز شهر ایجاد کند اما به نظر می‌رسد که هنوز به کار کارشناسی بیشتری نیاز دارد. چندی پیش خبرگزاری فارس در حاشیه گزارشی از تونل توحید، نقبی هم به طرح اولیه BRT زده بود و با بیان این‌که این طرح هیچ کدام از فازهای مطالعاتی لازم را طی نکرده است به نقل از سازمان شهرداری‌ها و دهداری‌ها اعلام کرد که هنوز طرح خواسته‌شده اتوبوس‌های تندرو به دستشان نرسیده است.