الهام صادقی
تهران تا قبل از اینکه به دستور آغامحمدخان قاجار به‌عنوان پایتخت انتخاب شود یکی از روستاهای کوچک شهرستان ری بود که به‌دلیل وجود مغاک‌ها، حفره‌های زمینی، عوارض طبیعی فراوان و دشواری نفوذ در آن، پناهگاه خوبی برای دولتمردان بود.
تهران تا قبل از اینکه به دستور آغامحمدخان قاجار به‌عنوان پایتخت انتخاب شود یکی از روستاهای کوچک شهرستان ری بود که به‌دلیل وجود مغاک‌ها، حفره‌های زمینی، عوارض طبیعی فراوان و دشواری نفوذ در آن، پناهگاه خوبی برای دولتمردان بود.مردم این شهر برای عبور و مرور در آن از وسایل حمل و نقل مانند گاری، درشکه و کالسکه‌های اختصاصی استفاده می‌کردند، ضمن اینکه بیشتر ترجیح می‌دادند به‌صورت پیاده از یک سوی روستا به‌سوی دیگر آن بروند. در آن زمان
حمل و نقل با گاری توسط 2 نفر از گاریچی‌ها به نام‌های میرزاعلی‌اصغر و سیدحسن گاریچی انجام می‌شد و از وسایل نقلیه عمومی خبری نبود، ضمن اینکه نیازی هم به چنین وسایلی احساس نمی‌شد اما رفته‌رفته با افزایش جمعیت، حمل و نقل مسافر در داخل شهر مورد توجه قرار گرفت و بلژیکی‌ها نیز بعد از ایجاد راه‌آهن حضرت عبدالعظیم(ع) که به‌صورت ماشین‌دودی شهری بود به فکر تاسیس چند خط حمل و نقل مسافر در شهر تهران افتادند، به‌همین منظور حدود سال 1298 هجری شمسی در خیابان‌های ری، لاله‌زار، ناصریه (ناصرخسروی فعلی)، سپه (امام خمینی) و شاهپور (وحدت اسلامی) ریل‌هایی کار گذاشتند که پس از نصب آنها در این خیابان‌ها، مسافران با واگن اسبی که از روی ریل عبور می‌کرد، جابه‌جا می‌شدند. کرایه این واگن‌ها پنج شاهی بود و از ساعت شش صبح تا 9 شب کار می‌کردند.
این سرویس‌ها تا سال 1303 وسیله‌ای برای جابه‌جایی مردم محسوب می‌شد اما با اختلاف‌نظری که بین شهرداری تهران و مدیر بلژیکی واگن به‌وجود آمد، شرکت کار خود را متوقف و مسوولان آن به کشور متبوع خود مراجعه کردند. چندی بعد دانمارکی‌ها با استفاده از اتوبوس‌های بنزینی بزرگ چند خط اتوبوسرانی در تهران و شمیران دایر کردند اما چندی بعد این شبکه حمل و نقل عمومی به‌دلیل کمی درآمد منحل شد. در سال 1305، تعدادی اتوبوس مدل زایس از کشور شوروی خریداری و با ورود آنها، هشت خط اتوبوسرانی خصوصی در تهران دایر شد که مقررات و ایستگاه مشخصی نداشتند به این معنی که هرجا مسافر بود، اتوبوس توقف می‌کرد و مسافر هم هرجا که می‌خواست پیاده می‌شد و گاهی به‌خاطر سوارشدن به اتوبوس جنگ و دعوا درمی‌گرفت. اتوبوسرانی بعد از شهریور سال 1320 شکل مرتب‌تری به خود گرفت و مردم برای سوار شدن به اتوبوس‌ها صف می‌بستند که تا قبل از تاسیس شرکت واحد، تعداد خطوط اتوبوسرانی 38 خط بود. سرانجام اولین شرکت سهامی اتوبوسرانی عمومی کشور با ادغام شرکت اتوبوسرانی خصوصی در شهر تهران و با نام شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه در فروردین 1335 تحت شماره 5137 به ثبت رسید و محل قانونی آن در شهرداری وقت تعیین شد که 51درصد سهام این شرکت به اداره شرکت واحد واگذار و 49 درصد سهام باقیمانده از آن به سهامداران بخش خصوصی سابق و چهار نفر از طرف شهرداری تهران واگذار شد.
به این ترتیب اولین خط شرکت واحد اتوبوسرانی تهران با 80 دستگاه اتوبوس مرسدس بنز در مراسمی با حضور وزرا، نمایندگان مجلس و مدیران جراید پایتخت در 14 تیرماه 1335 شروع به کار کرد.
آخ برم راننده رو...!
ما به عنوان کسی که دوچرخه هم نداریم چه برسد به ماشین شخصی و تقریبا از همه وسایل نقلیه دولتی استفاده کرده‌ایم، هنوز نمی‌دانیم فرق BRT با دیگر اتوبوس‌های شرکت واحد چیست؟ حتی نمی‌دانیم ویژگی‌های این سامانه در مقایسه با دیگر سامانه‌ها چیست. تنها چیزی که می‌دانیم این است که مسؤولان شهری با یک سفر خارجی و دیدن یکسری چیزها از جمله ناوگان حمل و نقل کشور مربوط، آن را به صورت عجله‌ای و شتابزده در شهر محل مدیریت‌شان ایجاد می‌کنند که البته اگر ما جای مدیر مسؤولان بودیم آنها را از رفتن به سفرهای خارج منع کرده و می‌گفتیم باید به همین سفرهای استانی اکتفا بکنند. ما نظرمان را گفتیم. در ادامه نظر یکسری دیگر از آحاد معروف جامعه را درباره سامانه BRT می‌خوانیم:
* یک گلشیفته فراهانی:
من یک بازیگرم و تا زمانی که کارگردان نخواهد، نمی‌توانم سوار BRT بشوم اما اگر کارگردان هم نخواهد، وقتی دی‌کاپریو سوار یک چنین سامانه‌ای بشود، من هم می‌شوم.
* یک شهردار:
از همین جا اعلام می‌دارم که بنده BRT را برای همه آحاد جامعه ایجاد کرده‌ام. همه صنوف می‌توانند از این سامانه استفاده بکنند. برای من به عنوان یکی از گنده‌های مسؤول شهری فرقی بین قالیباف و تراشکار و سبزی‌فروش نیست، همه می‌توانند خودشان را به این سامانه برسانند و سوارش بشوند!
* یک نیکبخت واحدی:
سؤال من این است که نمی‌شود فدراسیون قانونی ایجاد بکند که اعضای تیم ملی به جای هواپیما سوار سامانه BRT شده و به سفرهای داخلی و خارجی بروند؟ این جوری من همیشه و بدون ترس از هواپیما در تیم ملی خواهم بود و پاسپورت را هم بهانه نمی‌کنم!
* یک شیخ اصلاحات:
چطور برای رئیس‌جمهور شدن من می‌گویند هر چه شورای حکمیت بگوید اما برای BRT خودشان یک شبه تصمیم می‌گیرند؟!
* یک معاونت موتوری شهرداری:
من هنوز هم معتقدم که «بی‌آرتی»، «می آرتی»! به درد تهران نمی‌خورد باید با موتور شهروندان را جابه‌جا کرد!