حمید حسین‌زاده
بیش از دو دهه، همواره یک ویژگی مشخص‌اش باعث تعجب و تحسین موافقان و منتقدان او شده و آن، این است که کمتر تحت تاثیر مدها و جریانات روز فرهنگی جامعه‌اش قرار گرفته و هر آنچه که به آن اعتقاد و ایمان داشته را در فیلم‌هایش به تصویر کشیده است. ابراهیم حاتمی‌کیا با تحولات سیاسی از جنگ تا دوران سازندگی و پس از آن
تا امروز آرام آرام حرکت کرده است و نه مثل برخی
هم سلكانش ایستا بوده و نه مانند گروهی دیگر به تقلید شبه روشنفکری روی آورده است. فیلم‌های زمان جنگش گزارشی مصور از جبهه‌ها همراه با ایدئولوژی فیلمسازي‌اش را در آن مقطع بیان می‌کند؛ پس از جنگ توجهش به مجروحان شیمیایی جلب شد و «از کرخه تا راین» را ساخت. در «خاکستر سبز » به بوسنی رفت تا روایت عشق و دلدادگی در میانه جنگی نابرابر در اروپای به اصطلاح متمدن را بر پرده نقره‌ای ترسیم کند.حاتمی کیا از کنار بازگشت آزادگان در بند به راحتی عبور نکرد و «بوی پیراهن یوسف» را برای سینمای ایران آورد و سپس «حاج کاظم » (آژانس شیشه‌ای)، در جست‌وجوی عدالت و کاهش درد و آلام همرزم سابقش بر آمد تا ناگفته‌ها و دلسوختگی حاتمی‌کیا از مردان و زنانی باشد که گوهرگرانبهای جان خود را برای این مرز و بوم فدا کردند و لب فرو بستند. زمانی که جنبش جوانان و دولت اصلاح‌طلب دوم خرداد ظهورکرد ، سعی کرد با «موج مرده» به سوالات و ابهامات نسل جوان نسبت به عملکرد پدران جنگ از سر گذرانده پاسخ گوید. این نمونه‌ها را برای این آوردم که این روزها برخی می‌گویند حاتمی کیا از اعتقادات و عقایدش دست شسته و تغییر دیدگاه داده است چرا که او را به‌عنوان سردار سینمای جنگ می‌شناسند و دوست دارند تا او تنها در این حوزه نگاتیوهایش را نور دهد. کمی بی‌انصافی است اگر از حاتمی‌کیا با آن همه سابقه و پیشینه بخواهیم آنطور که ما می‌گوییم بگوید و آنگونه که ما نگاه می‌کنیم ببیند. این حق مسلم او و هر هنرمندی است که حس خود را درباره مساله و معضلی که نظر او را جلب کرده بیان کند. حاتمی کیا نشان داده در هر گونه و ژانری که فیلم می‌سازد امضا و نگاهش به‌راحتی در کل اثر قابل تشخیص بوده و از جنس خود اوست؛ این را از آخرین دغدغه به زعم مهم او یعنی «سقط جنین» در فیلم «دعوت» می‌توان درک کرد. نکته جالب توجه درباره«دعوت» این است که کارگردان نه تنها بر گذشته پربار کار‌نامه فیلم سازی اش تکیه نکرده بلکه با انتخاب پنج اپیزود و پنج قصه مجزا حول یک موضوع (سقط جنین) ثابت کرد چون فیلم‌سازان جوان، از روح جست‌وجوگر و تجربی برخوردار است.گستردگی موضوع و تقسیم فیلم به پنج اپیزود با طیفی از آدم‌های مختلف به لحاظ طبقه اجتماعی و سن و سال، کمتر کارگردان با سابقه و با تجربه‌ای را برای ساخت فیلمی اجتماعی تحریک می‌کند و مهم‌تر آنکه تماشاگر و بیننده کم حوصله سینمای ما تا انتها فیلم را دیده و از آن لذت می‌برد. تا قبل از «دعوت» همه فیلمنامه‌های حاتمی‌کیا در محدودة یک فیلم خطی با قهرمانانی مشخص و ثابت بود اما «دعوت» این قاعده را بر هم زد و خود را از قید داستان‌گویی متعارف آزاد کرد. «دعوت » بهترین فیلم حاتمی‌کیا نیست اما ضعیف‌ترین اثرش نیز محسوب نمی‌شود. همه عناصر از زمان، مکان، قهرمان‌ها (شخصیت ها) و... در خدمت «موضوع» (سقط جنین) است و این (موضوع)
به زعم کارگردان نسبت به دیگر موارد ارجحیت دارد زیرا می‌خواهد نشان دهد همه اقشار جامعه از جوان، فقیر، غنی، تحصیلکرده، بی سواد و حتی میانسال، با این مشکل مواجه‌اند.
حاتمی کیا، تصمیم قهرمانان اپیزودهایش را هم نشان نمی‌دهد و پایانی باز را برای فیلم انتخاب می‌کند تا بیننده فیلم را در ذهنش مرور کرده و خود را در موقعیت قهرمان هر اپیزود قرار دهد و از این حیث موفق نیز می‌شود. اساساً اینگونه روایت دراماتیک بیش از آنکه «حسی » باشد عقلایی است یعنی تماشاگر بیشتر از اینکه با قهرمان همذات‌پنداری کند به نتیجه کار فکر می‌کند. این شیوه بیانی در سینما خالی از اشکال هم نیست چون تماشاگر توالی قصه را از دست می‌دهد یعنی تا می‌خواهد با قهرمانی در یک اپیزود ارتباط برقرار کند و با او همذات‌پنداری، اپیزود بعدی شروع می‌شود و عناصری چون سرگرمی، گره افکنی، تعلیق و کنجکاوی فرصت کمتری برای نمود در این شیوه دارند. ضعیف‌ترین اپیزود «دعوت» دارای قصه خوبی است اما به شکل بدی به اجرا در آمده است و آن، همان اپیزود زن و شوهر شهرستانی با بازی «محمد رضا فروتن» و «سحر جعفری جوزانی» است. بازی‌های اغراق‌آمیز فروتن و جوزانی در بیان و حرکت و ارائه یک تیپ شهرستانی فیلم‌فارسی خسارت زیادی به فیلم وارد کرده، به گونه‌ای که این اپیزود را گل درشت و غیر قابل باور جلوه می‌دهد. قصه‌های ساده، روان، جذاب و پرکشش «دعوت» مرهون حضور
«چیستا یثربی» در کنار حاتمی کیاست. «یثربی» با قلم نافذ و تسلطی که بر مسائل و معضلات زنان دارد باعث شد تا قصه‌های ساده «دعوت» قابل تعمق و باور باشد. برای فیلم‌ساز متعهد و خوش‌قریحه‌ای چون حاتمی‌کیا خوشحالیم که خود را مسوول و موظف می‌داند و در برابر برخی ناهنجاری‌های اجتماعی موضع می‌گیرد و بدین ترتیب تلنگری به جامعه و مردم آن می‌زند. ورود او به ساحت سینمای اجتماعی اتفاق مبارکی است هر چند او به علاقه‌مندان فیلم‌های جنگی خود قول داده بازهم با موضوع جنگ و دفاع مقدس ، فیلم خواهد ساخت.