بنا چرا رفت، چرا آمد؟

علي فيض

48 سال پیش کشتی فرنگی ایران با مدال برنز مرحوم محمد پذیرایی در المپیک رم متولد شد و در کنار رشته‌های مدال‌آور ایران قرار گرفت. تا سال 1980 هشت مدال در میادین جهانی و المپیک در کارنامه فرنگی‌کاران ثبت شد اما از سال 1980 تا 2000 را باید دوره افول کشتی فرنگی در کسب نتیجه دانست چراکه تنها محمد بنا و رضا سیم‌خواه 2 نقره را در این 20 سال در تاریخ کشتی فرنگی ثبت کردند. در سال 2001 حسن رنگرز، طلسم ناکامی‌ها را شکست و پس از 32 سال بار دیگر کشتی فرنگی ایران را طلایی کرد. پس از درخشش تک‌ستاره‌ای به نام رنگرز، جهش کشتی فرنگی از سال 2005 آغاز شد تا از این پس دنیا روی کشتی فرنگی ایران حساب کند. در این میان محمد بنا نقش غیرقابل انکاری در این موفقیت داشت. بنا از سال 2005 از سوی محمدرضا طالقانی وارد عرصه مربیگری ملی شد که عملکرد درخشان او موجب شد تا برای نخستین‌بار کشتی فرنگی در تمامی رده‌ها از کشتی آزاد جلو بزند. در مسابقات جهانی 2005 بوداپست، زوج موفق حسن بابک و محمد بنا تیمی قدرتمند را روانه میدان کردند که حاصل آن طلای سوریان جوان و نقره اشکانی باتجربه بود. پس از بوداپست، این دو مربی بزرگ دچار اختلاف شدند تا بنا بار دیگر به رده جوانان بازگردد، اما اختلافات میان بابک و طالقانی موجب کناره‌گیری سرمربی تیم ملی شد که فدراسیون محمد بنا را بهترین گزینه برای جانشینی بابک می‌دانست.

روند موفقیت‌آمیز کشتی فرنگی در مسابقات جهانی چین هم نمایان شد و بنا پس از آن تیم را به بازی‌های آسیایی دوحه برد. هر چند که پنج مدال در هفت وزن در دوحه نتیجه خوبی بود، اما حضور نداشتن سوریان و کسب نکردن مدال طلا که با حق‌کشی‌هایی در حق جاسم امیری و حمید ریحانی انجام شد، به چشم می‌آمد. این در حالی بود که محمد بنا به خاطر اعزام نشدن جمشید خیرآبادی به دوحه با فدراسیون دچار مشکل شده بود که این شکاف در بازگشت از بازی‌های آسیایی بیشتر شد. محمد‌بنا دیگر حاضر به همکاری در شرایطی نبود و یزدانی‌خرم به دلایلی که به مسائل فنی کشتی هم ربط نداشت، بنا را کنار گذاشت. پس از آن همان شاگردان بنا زیر نظر سیم‌خواه هم موفق بودند که حاصل آن سه مدال در مسابقات جهانی باکو بود، اما در المپیک نتیجه‌ای از این چهار سال زحمت گرفته نشد و حاشیه‌های به وجود آمده به همراه بی‌اعتمادی‌اي که کشتی‌گیران نسبت به کادر فنی پیدا کرده بودند، موجب شد تا روحیه مبارزه در کشتی‌گیران پایین بیاید و مربی‌ای مانند بنا نیز بالای سر آنها نبود تا با اعتماد به نفس بالای خود، آنها را بازپروری کند و جنگندگی را در وجودشان زنده نگه دارد. پس از ناکامی فدراسیون در المپیک، یزدانی‌خرم بار دیگر سراغ محمد بنا رفت اما این بار دیگر آن دلایل غیرفنی که توجیهی برای کنار گذاشتن بنا بود، دیگر بازگو نمی‌شدند. حال این سوال پیش می‌آید که محمد بنا چرا رفت تا کشتی فرنگی نتیجه زحمات چهار ساله خود را در المپیک هدر رفته ببیند و حالا چرا محمد بنا دوباره باز می‌گردد؟ اگر بنا خوب بود چرا او را کنار گداشتند و اگر بد است چرا او را بر‌می‌گردانند؟ اینها سوال‌هایی است که نمی‌توان جوابی برای آنها پیدا کرد. در این چند سال تنها افرادی مانند بنا و سیم‌خواه به نوعی به بازی گرفته شدند و با شکل بدی از تیم ملی کنار گذاشته شدند. هیچكس در سال 2006 از زحمات بنا قدردانی نکرد و سیم‌خواه نیز پس از المپیک به شکل بدتری کنار گذاشته شد. حالا محمد بنا با تجربیاتی تلخ و شیرین به تیم ملی بازگشته و شاید انعطاف‌پذیری‌اش بیشتر از قبل شده تا بر سر هر مساله قهر و آشتی نکند، اما آیا زنجیره کنار گذاشتن افراد به شکل تخریبی باز هم ادامه پیدا خواهد کرد؟

بنا در حالی تیم ملی را به دست می‌گیرد که ستاره‌های جوان آن در المپیک شکست خورده‌اند و در شرایط مناسبی برای بازگشت قرار ندارند، بویژه حمید سوریان که پس از سال‌ها درخشش در آنجایی که نباید مغلوب می‌شد، دستش بالا نرفت و این نگرانی وجود دارد که نکند سوریان دیگر انگیزه‌ای برای تحمل سختی‌ها و تکرار مدال‌هایش ندارد . اینها مشکلات فعلی محمد بنا در ساختن تیمی زمین خورده است که البته بازگشت بنا برای بیشتر کشتی‌گیران خوشایند است و این امیدواری نسبت به برخاستن کشتی فرنگی با وجود وی، زنده می‌شود.