آزاده صالحی:
کامیار عابدی، منتقد و پژوهشگر ادبی، یکی از منتقدانی است که در این حوزه به انتشار آثار متعددی پرداخته است. این عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، اخیرا کتابی با عنوان «به یاد میهن» را ویرایش و آماده انتشار کرده است. به بهانه ویرایش این کتاب با او گفت‌وگو کرده‌ایم.
درباره خصوصیات «به یاد میهن» بگویید.
من سعی کرده‌ام در آن به اوضاع و احوال شاعری ملک‌الشعرای بهار و همین‌طور زندگی پرفراز و نشیب او بپردازم. «بهار» به تعبیر عده‌ای از شعرشناسان، آخرین شاعر کلاسیک ایران محسوب می‌شود. من به شخصه بر این اعتقاد بوده‌ام که وی یکی از مهمترین قصیده‌سراهای زبان فارسی بعد از قرن 6 است. اشعار او به لحاظ زبانی هر چند دارای نوآوری گسترده‌ای نیست، اما «بهار» توانست به ساده‌کردن بخش‌هایی از زبان و فرهنگ عامه به واسطه اشعارش بپردازد، به طوری که ساده کردن زبان به نوعی در آثار او مشهود است.
مهمترین جنبه‌ای که محتوای اشعار «بهار» دارد، چیست؟
«بهار» به لحاظ محتوایی یک خانه‌تکانی عظیم در حیطه شعر فارسی عصر مشروطه تا زمان پهلوی دوم انجام داد. در شعر او، دو موضوع مطرح بود؛ نخست تاکید وی بر مساله آزادی و عدالت و دیگر، تاکید گسترده «بهار» بر مساله میهن‌دوستی.
انتشار و چاپ اول کتاب «به یاد میهن» در چه سالی بود؟
من برای نخستین‌بار در سال 1376 یعنی در آستانه 29سالگی تصمیم به نگارش چنین کتابی گرفتم. در چاپ اول این کتاب به نگارش سیر زندگی و اشعار «بهار» با توجه به درک و دریافتی که داشتم، پرداختم. اما در سال‌هایی که گذشت این درک و دریافت به تکامل رسید و سعی کردم منابع تازه‌ای را به چاپ اول این کتاب اضافه کنم و در قالب مفصلی ارائه دهم.
دلیل اصلی گرایش شما برای پرداختن به زندگی و حیطه شعری ملک‌الشعرای بهار چه بود؟
به دو علت. یکی گرایش شخصی من به واسطه علاقه‌مندی به این شاعر بود و دیگر اینکه تخصص من اصولا به بررسی شعر معاصر یعنی شعر صد سال اخیر مبتنی بوده است.
سال گذشته کتابی نیز درباره سهراب سپهری به رشته تحریر درآوردید. از این کتاب هم بگویید.
این کتاب شامل دو مقاله مفصل درباره «سهراب» است. بخش نخست این مقاله 80صفحه‌ای را در سال 85 به دعوت دانشگاه اوزاکای ژاپن ارائه کردم. این مقاله درباره سفر سهراب سپهری به ژاپن است. در این مقاله متن چند ترجمه سهراب سپهری از اشعار ژاپنی نیز به وسیله من نقل شده است. رساله «سهراب و ک. تینا» موضوع دومین مقاله این کتاب به شمار می‌رود. «ک. تینا» که نامش کاظم تهرانی است، یکی از نزدیک‌ترین دوستان سپهری بوده که پیش از درگذشت ناگهانی‌اش در سال 1369، یادداشت‌هایی را درباره سهراب برای انتشار به بیژن جلالی داد و جلالی نیز آنها را گردآوری کرد و انتشار آنها را به من سپرد. رساله «سهراب و ک. تینا» به نوعی حاشیه‌ای بر کتاب «اتاق آبی» سهراب سپهری به حساب می‌آید. من در این کتاب علاوه بر ویرایش نهایی به نگارش مقدمه‌ای درباره شخصیت کاظم تینا تهرانی و پیوند معنوی‌اش با سهراب پرداخته‌ام.
قبلا هم یک کتاب پژوهشی دیگر درباره سپهری کار کرده بودید؟
بله، کتاب «از مصاحبت آفتاب» بود که با موضوع اشعار سپهری نوشته بودم.
از کتاب نسبتا کم‌حجم «نمونه‌هایی چند از شعر معاصر ایران» بگویید.
این کتاب در قالب صد صفحه دو ستونی و به شکل ضمیمه مستقل در نشریه «اندیشه و هنر» در قطع وزیری منتشر می‌شود و عنوان فرعی آن «برای رسیدن به تحلیل واقع‌بینانه از جریان‌ها و وضعیت شعر امروز ایران» است. در این کتاب سعی کرده‌ام از200 شاعر که نخستین‌بار اشعار خود را در فاصله سال‌های 1380 تا 1386 چاپ کرده‌اند، نمونه‌هایی را ذکر کنم و در کنار هر شعر به بیان کتاب‌شناسی هر شاعر بپردازم.