گروه سیاسی: شورای ملی اطلاعات آمریکا در تازهترین گزارش خود از «روند جهانی تا سال 2025» پیشبینی کرد که در2 دهه آینده ایران به «صف قدرتهای بزرگ جهانی» بپیوندد و از سوی دیگر، قدرت ایالات متحده در نظام بینالمللی با کاهشی چشمگیر مواجه شود. در این گزارش که بهطور عمده به پیشبینی وضعیت ایالات متحده در سال 2025 میلادی پرداخته، قسمتهایی نیز به بررسی وضعیت سایر کشورهای جهان در این سال اختصاص یافته است. از جمله اینکه «این احتمال وجود دارد که در خلال 2 دهه آینده، سه کشور جدید به صف قدرتهای عمده جهانی بپیوندند که عبارتند از ایران، ترکیه و اندونزی که هر سه، مسلمان و غیرعرب هستند». شورای ملی اطلاعات آمریکا همان شورایی است که سال گذشته با انتشار گزارشی تصریح کرد؛ ایران از سال 2003 تا زمان ارایه آن گزارش (اکتبر 2007) هیچ انحرافی در برنامه هستهای خود نداشته و اقدام به تولید تسلیحات هستهای نکرده است. در پی انتشار آن گزارش بود که تب مقامهای آمریکایی برای حمله به ایران فروکش کرد و در نهایت آنها مجبور به اتخاذ رویکردی ملایم و کاملا متفاوت با قبل شدند و شروع به سخن گفتن از بهکارگیری دیپلماسی و مذاکره با ایران -البته با پیش شرط تعلیق غنیسازی اورانیوم- کردند. اما در گزارش تازه شورای ملی اطلاعات آمریکا درباره ایران آمده است: «هرگاه در این کشور اصلاحات اقتصادی لازم صورت بگیرد و محیط مناسبی برای سرمایهگذاری فراهم آید، چنین تحولی میتواند باعث تغییرات اساسی در نحوه نگرش جهانیان نسبت به این کشور و همچنین تغییر برداشت ایرانیان از خود شود». به ادعای گزارشنویسان این شورا، «تغییرات در ایران» زمینهساز بهرهبرداری موثر از ظرفیتهای بالقوه طبقه متوسط تحصیلکرده و در نتیجه آن، دستیابی جمهوری اسلامی به «رشد اقتصادی» و «موقعیتی تاثیرگذار در سطح جهانی» خواهد شد. در بخش دیگری از این گزارش همچنین به برنامه هستهای ایران اشاره شده و آمده است که در 15 تا 20 سال آینده، تصمیم جمهوری اسلامی درباره برنامههای هستهای این کشور میتواند باعث شود تا شماری از کشورهای منطقه نیز درصدد دستیابی به تسلیحات اتمی برآیند؛ که به ادعای شورای ملی اطلاعات آمریکا «چنین وضعیتی به معنی افزودن بعدی جدید و خطرناک به رقابتهای کنونی
بر سر به دست آوردن موقعیت رهبری در این منطقه خواهد بود. در عین حال، گسترش توانایی نظامی اتمی باعث خواهد شد تا کشورهای ضعیفتر درصدد کسب حمایت کشورهای دارای این نوع تسلیحات برآیند، در حالی که بر شمار قدرتهایی که آمادگی ارایه چنین حمایتی را دارند نیز افزوده خواهد شد». گزارش «روند جهانی تا سال 2025» گسترش دسترسی به جنگافزارهای اتمی در این سال را با گسترش زمینههای بروز تنش همراه میداند و در توضیح این پیشبینی مینویسد: «افزایش دمای کره زمین به کمبود منابع آب، غذا و انرژی منجر میشود و رقابت -و احتمالا مناقشه و نزاع- بر سر این نوع منابع را شدت میبخشد». شورای ملی اطلاعات آمریکا در بخشی دیگر از این گزارش درباره نظام بینالمللی در سال 2025 مینویسد: «تا 2 دهه آینده این نظام کاملا متحول خواهد شد که دلیل آن ظهور قدرتهای جدید، جهانیتر شدن اقتصاد، انتقال قدرت از غرب به شرق و افزایش نفوذ گروهها و نهادهای مستقل از دولتها، از جمله سازمانهای تروریستی است». بر اساس ادعای گزارشنویسان این شورا «در حالی که ایالات متحده همچنان بزرگترین قدرت واحد در سطح جهان باقی خواهد ماند، قدرت نسبی این کشور حتی در زمینه نظامی و در نتیجه امکان تاثیرگذاری آن بر تحولات جهانی کمتر از امروز خواهد بود». گزارش روند جهانی تا سال 2025 این نظر را نیز مطرح میکند که در خلال دو یا سه دهه آینده، تضعیف موقعیت نسبی آمریکا در سطح جهانی باعث میشود تا دلار آمریکا موقعیت خود را به عنوان یک ارز معتبر بینالمللی از دست بدهد. در مقابل، پیشبینی میشود که مهمترین کشور تاثیرگذار در صحنه جهانی در خلال 15 تا 20 سال آینده چین و پس از آن، احتمالا هند باشد. این گزارش تصویری تیره از شرایط امنیتی جهان ترسیم میکند و مینویسد که «اختلاف کشورها
بر سر دسترسی به منابع طبیعی از جمله آب و مواد غذایی به افزایش تنش و مناقشههای بینالمللی منجر خواهد شد. این اختلافات خطر درگیری خشونتآمیز در مناطق متعددی از جهان را در پی خواهد آورد. در همین حال، «کشورهای یاغی» و گروههای تروریستی به تسلیحات هستهای دست خواهند یافت و به این ترتیب باعث ناامنی بیشتری در سطح جهان خواهند شد». به نوشته تهیهکنندگان این گزارش 120 صفحهای، با افزایش دسترسی به فناوری هستهای و امکانات بیشتر برای کاربرد محدود جنگافزارهای اتمی، میتوان انتظار داشت که احتمال استفاده از این نوع تسلیحات نیز افزایش یابد. به گفته نویسندگان این گزارش، این خطر هم وجود دارد که شماری از کشورها پس از کسب فناوری تولید تسلیحات اتمی، «گروههای تروریستی» را در امکانات و دانش خود سهیم کنند. گزارش «روند جهانی تا سال 2025» که اندکی قبل از آغاز دوره ریاست جمهوری باراک اوباما، رئیسجمهوری منتخب آمریکا منتشر میشود، در مقایسه با گزارش دیگری که شورای ملی اطلاعات آمریکا در سال 2004 درباره آینده ایالات متحده منتشر کرد، حاوی برداشتی بدبینانهتر نسبت به موقعیت آینده این کشور در صحنه جهانی است. البته انتشار مطالبی پیرامون از دست رفتن موقعیت برتر ایالات متحده در جهان بویژه در زمانهای بروز تحولات شدید در صحنه بینالمللی، امری بی سابقه نیست. در دهههای بعد از جنگ جهانی دوم، پدیدههایی مانند ظهور آلمان و ژاپن به عنوان قدرتهای بزرگ اقتصادی، افزایش سریع بهای نفت خام در دهه 1970 و وابستگی غرب به کشورهای صادرکننده نفت، همچنین شکلگیری و گسترش اتحادیه اروپایی باعث ابراز نگرانی برخی پژوهشگران آمریکایی درباره عقبماندگی اقتصادی این کشور بوده است. همچنین، در دورههایی که آمریکا با ناکامیهایی در صحنه سیاست خارجی مواجه بوده، پیش بینی تضعیف موقعیت جهانی این کشور رواج یافته که از آن جمله میتوان به شرایط بعد از سقوط حکومت ملیگرایان چین و خروج نظامی آمریکا از ویتنام اشاره کرد. انتشار چنین گزارشهایی گاه به منزله هشدار به آمریکاییان برضد گرایش به درونگرایی به دلیل سرخوردگی در صحنه سیاست بینالمللی بوده است.