هزاران نفر از شهروندان عراقی پس از برگزاری نماز جمعه در اعتراض به امضای توافقنامه بغداد- واشنگتن دست به تظاهرات گسترده زدند. تظاهرکنندگان شیعه و سنی که در میان تدابیر شدید امنیتی و به دعوت مقتدی صدر، رهبر شیعیان عراق در میدان فردوس بغداد تجمع کرده بودند با شعارهایی نظیر «با توافقنامه مخالفیم» و «توافقنامه تحقیرآمیز را نمیخواهیم» اعتراض خود را نسبت به حضور اشغالگران آمریکایی در کشورشان اعلام کردند. این در حالی است که پلیس دولتی تمامی خیابانهای اصلی پایتخت را مسدود و دهها نیروی امنیتی با سگهای آموزشدیده و گشتیهای نظامی تمامی مسیرهای منتهی به مرکز بغداد را تحت کنترل شدید خود گرفته بودند. تعدادی از معترضان به توافقنامه که زودتر از موعد به محل تجمع رسیده بودند با در دست داشتن پرچم عراق و تصاویری از مقتدیصدر فریاد میزدند: «آمریکا را نمیخواهیم». در همین راستا حازم الاعرجی، معاون اول صدر با تأکید بر اینکه امروز روز همبستگی شیعه، سنی، کرد و همه طایفههای عراقی برای رد توافقنامه است، خاطرنشان کرد: «عراقیها با شرکت یکپارچه در تظاهرات نشان دادند که توافقنامه مذکور هیچ ارزشی ندارد». ساکنان الانبار نیز در مناطق مختلف این استان تظاهرات گستردهای را بر ضد توافقنامه بغداد- واشنگتن برگزار کردند. معترضان پلاکاردهایی که روی آنها عباراتی نظیر «توافقنامه، خیر، استقلال، آری» نوشته شده بود، خطاب به جورج بوش، رئیسجمهور آمریکا شعار میدادند: «از عراق خارج شو، تو عراق و جهان را ویران کردی». از سوی دیگر و با وجود افزایش اعتراضات و مخالفتهای مردمی و برخی از احزاب سیاسی درباره تصویب پیشنویس توافقنامه بغداد-واشنگتن، نوریالمالکی، نخستوزیر عراق روز پنجشنبه بار دیگر تأکید کرد: با تصویب این معاهده، هیچ خطری متوجه کشورهای همجوار نخواهد شد. وی که در یک کنفرانس خبری سخن میگفت، ضمن انتقاد شدید از برخی احزاب و نمایندگان مجلس این کشور اظهار داشت: «اغلب انتقادات نمایندگان پارلمان درباره توافقنامه به کیفیت اجرای قوانین عراق برمیگردد و در حال حاضر این بهترین راه برای خروج بیگانگان از کشور و بازسازی سیستمهای امنیتی آن است». این در حالی است که برخی منابع خبری از تحرکات آشکار جلال طالبانی، رئیسجمهور عراق برای برکناری نوری المالکی خبر دادهاند. این منابع اعلام کردند، طالبانی در دیدار با محمود المشهدانی، رئیس پارلمان و یکی از رهبران برجسته حزب سنی التوافق، درباره تشکیل دولت وحدت ملی با آنها بحث و گفتوگو کرده است. همچنین گفته میشود تحرکات طالبانی به درخواست مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق و پس از تهدید مالکی مبنی بر اتخاذ تدابیری برضد حزب کارگران کردستان به رهبری رئیسجمهور صورت گرفته است.
تشنج مجدد در پارلمان
از سوی دیگر و در ادامه اختلافنظرها درباره توافقنامه بغداد- واشنگتن، پارلمان عراق روز پنجشنبه در دومین جلسه خود برای قرائت و بررسی پیشنویس توافقنامه، بار دیگر به تشنج کشیده و دستور کار جلسه به نشست امروز موکول شد. در این جلسه و هنگامی که سامی العسکری، نماینده ائتلاف یکپارچه مشغول قرائت متن پیشنویس بود، نمایندگان جریان صدر با کوبیدن بر میز و کف زدن سعی کردند با ایجاد سر و صدا مانع از قرائت العسکری شوند. جریان صدر با در اختیار داشتن 30 کرسی از 275 کرسی پارلمان عراق، مخالف اصلی توافقنامه بغداد- واشنگتن به شمار میرود. در ادامه جلسه روز پنجشنبه محمود المشهدانی بهعنوان نماینده جبهه سنی التوافق با 39 کرسی و همچنین جبهه مستقل عربی با 8 عضو در سخنانی تصریح کرد: «توافقنامه یک راهحل میانه است». المشهدانی افزود: «در صورت تصویب نشدن توافقنامه مشکلاتی جدی برای کشور حادث خواهد شد، بنابراین سعی ما بر تأیید این متن است». این در حالی است که جبهه الفضیله با 15 عضو و فراکسیون العراقیه از دیگر مخالفان توافقنامه بودند. «سلیم الجبوری» عضو حزب اسلامی بهعنوان مخالف توافقنامه خاطرنشان کرد: «این معاهده آینده عراق را در ابهام فرو میبرد». وی افزود: «فهرستی از تغییرات پیشنهادی خود را به دولت ارائه کردیم و اکنون نیز خواهان اعمال این اصلاحات از جمله مساله نظارت بر محمولههای پستی و نامههای اداری نیروهای آمریکایی در عراق هستیم». نمایندگان جبهه اتحاد کردستان و ائتلاف یکپارچه عراق نیز در مقام موافقان توافقنامه سخنرانی کردند. در همین راستا «علیالادیب»، رئیس فراکسیون ائتلاف با تأکید بر اینکه چارهای جز تأیید توافقنامه نیست، خواستار بازنگری برخی از سیاستمداران عراقی درباره دیدگاههایشان نسبت به توافقنامه شد. اختلاف نظر نمایندگان و تشنج دوباره در صحن مجلس عراق در حالی رخ داده که طرف آمریکایی همچنان به تصویب توافقنامه خوشبین است. «دانا پرینو»، سخنگوی کاخ سفید در اینباره اظهار داشت: «به گمان ما روند تصویب توافقنامه در عراق خوب است». وی افزود: «اما در صورت تصویب نشدن پیشنویس در پارلمان عراق، دولت آمریکا طرح جدیدی را بهعنوان جایگزین ندارد». پرینو گفت: «اکنون تنها کاری که از دست ما برمیآید این است که منتظر باشیم و ببینیم پارلمان عراق در اینباره چه تصمیمی میگیرد اما در هر حال تا پایان هفته جاری و یا اوائل هفته آینده تکلیف توافقنامه مشخص میشود». در صورت تصویب توافقنامه از سوی نمایندگان پارلمان عراق متن پیش نویس باید در شورای ریاستجمهوری متشکل از طالبانی و عادل عبدالمهدی و طارق الهاشمی 2 معاون وی بررسی شود. این شورا میتواند تصمیمات مجلس را وتو کند.
رفع مصونیت 172 شرکت آمریکایی
در تحولی دیگر دولت آمریکا از رفع مصونیت قضایی 172 شرکت امنیتی ایالات متحده که در عراق مشغول به فعالیت هستند، خبر داد. روزنامه القدس العربی به نقل از 2 مقام بلندپایه وزارت خارجه و وزارت دفاع آمریکا نوشت: «مصونیت قضایی این شرکتها همزمان با آغاز سال 2009 میلادی لغو خواهد شد». این 2 مقام مسؤول که نامشان فاش نشده است، در سخنانی در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کردند: «کارکنان این 2 وزارتخانه در عراق از اول ژانویه 2009 مصونیت قضایی که در 7 سال گذشته از آن برخوردار بودهاند را از دست خواهند داد». آنها افزودند: «چنانکه نوریالمالکی و دیگر سیاستمداران عراقی خواستهاند، رفع این مصونیتها باید هرچه سریعتر انجام شود و در آینده تمامی شرکتهای امنیتی در صورت ارتکاب جرم براساس قوانین مدنی و جنایی عراق محاکمه خواهند شد». نکته قابل توجه اینکه تعداد کارکنان شرکتهای امنیتی در عراق از تعداد سربازان ایالات متحده در این کشور بیشتر است؛ چنانچه 163 هزار کارمند شرکتهای آمریکایی و بریتانیایی و در مقابل 150 هزار سرباز ایالات متحده در عراق حضور دارند.