کاظم برآبادی
با گسترده شدن ترافیک تهران از نخستین روزهای فصل پاییز، ارگان‌های مسوول برآن شدند تا با ارائه راهکارهای مختلف به این بحران «ماشینی» خاتمه دهند. این مشکل با بارش‌های پراکنده آبان ماه قوت گرفت و خیابان‌های شهر را به پارکینگ‌های بزرگی بدل کرد تا همه پایتخت‌نشینان با تعریف تازه‌ای از ترافیک آشنا شوند.
روز گذشته، فرمانده راهور ناجا در ادامه فعالیت ارگان‌های مسؤول در ترافیک تهران به اجرای طرحی اشاره کرد که بر اساس آن قرار است خیابان‌های پایتخت روزهای خلوتی را تجربه کنند. سردار محمد رویانیان با اشاره به این طرح گفت: به دستور فرمانده نیروی انتظامی، به زودی طرح ضربتی کاهش ترافیک تهران با استفاده از تمام توان پلیس آغاز می‌شود. رئیس ستاد تبصره 13 در تشریح این طرح ضربتی یادآور شد: در این طرح برای ساماندهی و کنترل ترافیک تهران بنا داریم با انجام اقدامات فیزیکی از تمام توان نیروهای پلیس استفاده کنیم، البته این اقدام کوتاه‌مدت است و هدف ما از اجرای آن کمک به شهرداری و دولت برای شروع اقدامات خود در زمینه کاهش ترافیک تهران است. رویانیان زمان اجرای این طرح را اعلام نکرد و فقط به گفتن این حرف اکتفا کرد که «به دنبال یک فرصت هستیم تا زمینه‌‌های لازم را برای آغاز این طرح فراهم کنیم.
جالب اینکه فرمانده راهور ناجا جزئیات دقیق این طرح را نیز مطرح نساخت و تنها به برشمردن چند بخش محدود و غیرضروری در این طرح پرداخت که می‌توان به عنوان نمونه به ساماندهی وانت‌بارها و کنترل رفت‌وآمد آنها به سطح شهر، ساماندهی تقاطع‌ها و ساماندهی پارکبان‌ها اشاره کرد. طرح ضربتی پلیس در حالی اجرا می‌شود که به اعتقاد کارشناسان، ترافیک تهران پیش از آنکه با راهکارهای سخت‌افزاری حل شود، نیازمند تغییر در نظام نرم‌افزاری حرکت و کنترل آن در شهر است. هادی حجت، کارشناس مسائل ترافیکی در این باره به «وطن امروز» گفت: ترافیک به چالش تهران بدل شده است. آن طور که من اطلاع دارم، بیشترین تماس‌های مردمی با شهرداری برای کاهش و یا کنترل ترافیک بوده که همین مساله نشان از ابعاد این بحران در پایتخت دارد. وی معتقد است: در حال حاضر نیز طرح ضربتی نیروی انتظامی، در حال اجرایی‌شدن است و براساس آن در بسیاری از خیابان‌ها ماموران نیروی انتظامی گمارده شده‌اند تا با راننده‌هایی که موجب ایجاد ترافیک می‌شوند برخورد و آنها را در صورت توقف غیرمجاز وادار به حرکت کنند، اما این برخوردهای غیراصولی راهکار مناسبی برای این مشکل نیست.
این کارشناس ترافیک ادامه می‌دهد: در ترافیک تهران مساله‌ای که همیشه نادیده گرفته می‌شود بحث مسائل کلی و فرهنگی است. مسؤولان همیشه به جزئیات توجه می‌کنند، مثلا دنبال عریض کردن یک خیابان یا افزودن یک دوربرگردان هستند، در حالی که انجام این مسائل فقط فرهنگ خودرو محوری در شهر را تقویت می کند. حجت با اشاره به این طرح و طرح‌هایی که در گذشته برای مهار ترافیک تهران صورت گرفته، اضافه می‌کند: حل معضل ترافیک تهران به صورت مقطعی آثار ناگواری را در آینده به دنبال خواهد داشت. اما اگر فرهنگ عمومی درباره ترافیک و حمل و نقل تغییر کند می‌توان با امیدواری به ترافیک تهران نگاه کرد. وی به عنوان نمونه به استفاده از حمل و نقل عمومی می‌گوید: تهران شهری است که با مسیری که خودروهایش می‌پیمایند تعریف شده است و باید تغییر کند. برای این کار هم باید شهرداری به عنوان نهاد اجرایی و مدیریتی شهری و دولت در نگاه کلی‌تر وارد عمل شوند و به فرهنگ حمل و نقل عمومی توجه کنند. در بخشی از طرح ضربتی که قرار است به زودی توسط نیروی انتظامی اجرا شود، به برخورد با عابران پیاده متخلف اشاره شده که به نظر می‌رسد تا به حال در قوانین راهنمایی و رانندگی به آنها توجهی نشده است.
رویانیان در تشریح این بخش از طرح گفت: با برخورد با عابران پیاده بی‌اعتنا به قانون، برای بهبود رفت‌وآمد عابران پیاده و ساماندهی خطوط پیاده هم اقداماتی انجام می‌شود که بر اساس آن با استفاده از پلیس‌یار محلی قصد داریم با تخلفات عابران پیاده برخورد جدی کنیم. معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری منطقه 7 در این باره معتقد است: تا به حال طرحی که در آن با عابران پیاده برخورد شود، اجرا نشده و همه برخورد‌ها در حد راهنمایی بوده است. به عنوان مثال در بعضی از معابر پرتردد تهران مانند سیدخندان و امام حسین، چند سال پیش بحث ساماندهی تردد عابران پیاده انجام شد که در آن شهروندان توسط پلیس به مسیرهای مجاز و ایمن برای تردد، راهنمایی می‌شدند که لازمه آن کانالیزه کردن و نرده‌گذاری معابر بود.
مهدی فقیری با اشاره به نقش پررنگ پیاده‌ها در ترافیک پایتخت می‌افزاید: نقش عابران پیاده در ترافیک کمتر از سواره‌ها نیست. به طورقطع در معابری که به عنوان نقاط تبادل سفر محسوب می‌شوند، به علت حجم بالای عابران پیاده، نقش ترافیک ساز آنها پررنگ‌تر هم می‌شود. وی با مثبت ارزیابی کردن بحث برخورد با عابران متخلف ادامه داد: تا کنون فقط با یک بخش از تردد برخورد کرده‌ایم و آن هم با رانندگان بوده، اما بالاخره باید برخورد قانونی با بی‌قانونی در ترددهای پیاده نیز از جایی آغاز شود.
فقیری برای موفقیت در این طرح به 2 نکته قابل اعتنا اشاره می‌کند که در حقیقت از الزامات و پیش‌شرط‌های آن محسوب می‌شوند: به نظر من باید قبل از اجرای این طرح، فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی درباره طرح انجام شود تا مردم ضمن نزدیک شدن به اهداف این طرح پلیس، در رعایت قوانین کوشاتر باشند.