شهرزاد عبديه
خاکستری، رنگ خوبی است اما دوست‌داشتنی نیست و به تنهایی زیبا نیست اما می‌تواند زیبایی دیگر رنگ‌ها را بیش از پیش جلوه‌گر کند.
خاکستری رنگ غالب شهرهای امروزی است، رنگی که به تنهایی و گاه در کنار دیگر رنگ‌های خنثی و بی‌روح فضایی دلمرده را به زندگی شهرنشینان تحمیل می‌کند، فضایی نه سرد و نه گرم. این که چرا ما به این رنگ‌های بی‌روح در شهرها خو گرفته‌ایم و غیر از شهری خنثی و بی‌رنگ، شهر دیگری در ذهنمان قابل تصور نیست، مقوله‌ای بسیار گسترده و گاه پیچیده است که ریشه‌های آن را می‌توان در حوزه‌های مختلف مورد بررسی قرار داد.
خانه‌هایی به رنگ کرم قهوه‌ای
متاسفانه کمبود رنگ‌ها و گاه بی‌رنگی فقط در سیمای شهرهای ما نمایان نیست بلکه به خانه‌های ما نیز سرایت کرده است. قهوه‌ای و کرم رنگ‌های متداول مبل‌ها، وسایل منزل و دیوارهای ما هستند، رنگ‌هایی که در عرف به عنوان رنگ‌های مورد تایید منازل همه ایرانی‌ها پذیرفته شده‌اند، رنگ‌هایی که به عقیده بسیاری از مردم بسیار مناسب و موقر هستند و به راحتی می‌توان آنها را با هر رنگ و طرح و جنسی هماهنگ کرد. بسیاری از ما جسارت تغییر و امتحان رنگ‌های دیگر را نداریم. اگر روزی به دوستی که قصد رنگ‌آمیزی یکی از اتاق‌های خود را دارد پیشنهاد بدهید اتاقش را زرد، بنفش، صورتی یا نارنجی کند به احتمال زیاد با نگاهی متعجب یا تحقیرآمیز پیشنهادتان را رد خواهد کرد. برای بیشتر مردم استفاده از رنگ‌های غیرمعمول برای دیوارها و وسایل اصلی منزل مانند مبلمان و کفپوش به منزله صرف هزینه و در نهایت پشیمانی است. یکی دیگر از مشکلات در این زمینه آ‌شنا نبودن مردم با رنگ‌های متضاد و مکمل و هماهنگ کردن آنها با یکدیگر است. گویی وسعت منازل ما بدون انواع رنگ‌های قهوه‌ای و کرم غیرقابل تصور است.در حالی که این دو رنگ، رنگ‌هایی خنثی هستند و با بازی با رنگ‌ها می‌توان فضایی آرام، ساکت، پرانرژی و پرروح، متفکر و گاه اسرارآمیز ایجاد کرد. متاسفانه در منازل و بیشتر از آن در فضای شهرهای ما بازی با رنگ‌ها حلقه مفقوده‌ای است که اثرهای مستقیم و غیرمستقیم آن سلامت جسم و روان شهروندان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.قرمز رنگ هیجان و نشاط است و آبی رنگ آرامش، قهوه‌ای رنگ طبیعت و ... .
بهتر است که محیط اطرافمان تلفیقی از چند رنگ مناسب با یکدیگر و مناسب با فضا باشد، چون در غیر این صورت ما با محیطی آشفته و پرهرج و مرج مواجه خواهیم شد که عوارض زیادی در ابعاد مختلف زندگیمان برجا خواهد گذاشت.
تاثیر رنگ‌ها در تندرستی
به عقیده روانشناسان رنگ‌ها از نیروی طبیعی و اثربخش برخوردارند که روح و روان انسان را تحت تاثیر قرار می‌دهد. تمایل داشتن یا نداشتن افراد به برخی از رنگ‌ها معمولا به صورت ناخودآگاه، ارائه دهنده اطلاعات مفیدی از وضعیت و نیازهای احساسی و جسمانی افراد است.انتخاب رنگ‌های خاص می‌تواند کمبودها و نبودتعادل احساسی و جسمانی اشخاص و همزمان جنبه‌های شخصیتی قوی و مثبتی را که خود فرد از وجودشان بی‌خبر است، به خوبی آشکار کند.
رنگ‌ها و روانشناسی آنها از جایگاه ویژه‌ای در طب مکمل برخوردار است. آیا می دانید رنگ‌ها نه تنها بر روان و جسم انسان بلکه بر حیوانات و گیاهان هم تاثیر می‌گذارند. آیا تاکنون فکر کرده‌اید چرا بامبو را با روبان قرمز می‌بندند؟ علت آن تاثیر مثبت این رنگ بر رشد گیاهان است. با توجه به تاثیرات مختلف رنگ‌های گوناگون ترکیب رنگ‌ها در طبیعت به نحوی است که باعث ایجاد تعادل در روح و روان می‌شود.بنابراین در زندگی شهری و بیگانه با طبیعت لازم است از ترکیب مناسب در رنگ‌های مختلف برای ایجاد تعادل در روح و روانمان استفاده کنیم.
دکتر چمنی، روانپزشک می‌گوید: رنگ‌های محرک مانند قرمز باعث افزایش خون، نبض، تنفس و ضربان قلب می‌شود و در مقابل رنگ‌های روشن مانند سبز و آبی روشن باعث کاهش ضربان قلب، فشار خون، نبض و تنفس می‌شود. او از رنگ سبز به عنوان رنگ جوانی و سمبل و نماد رشد و نمو یاد می‌کند و می‌گوید: این رنگ تداعی کننده حیات و سر زندگی و موجب آرامش اعصاب و رفع خستگی می‌شود و ضداضطراب است. به همین دلایل معمولا از آن در بیمارستان‌ها و فضای اتاق عمل و مراکز بهداشتی استفاده می‌شود.
دکتر چمنی در مورد رنگ زرد نیز می‌گوید: زرد سمبل روشنایی، فعالیت، کار، تلاش و امید است. زرد تحریک کننده ذهن، هوش و سیستم اعصاب است و به همین دلیل خاصیت محرک و شادابی‌آور آن در درمان بیماران افسرده، بی‌حوصله و گوشه‌گیر استفاده می‌شود.
از طبیعت الگو بگیریم
طبیعت سرشار از رنگ است و این امر یکی از عوامل سلامت روان انسان‌هاست. محروم کردن انسان‌ها از رنگ‌ها در فضای شهری ومنازل نه تنها باعث ایجاد تشدید افسردگی و خستگی روحی و جسمی در افراد می‌شود بلکه فقدان رنگ‌ها در جامعه گواهی است از وجود افسردگی در مردم که به عقیده روانشناسان این کمبود رنگ در جامعه دور باطلی ایجاد می‌کند. دکتر هادی معتمدی، روانپزشک می‌گوید: لطیف و شاد کردن محیط زندگی یکی از ارکان بسیار مهم در بحث سلامت روان است. به طور مثال هنگامی که دیوارهای اتاق را سیمانی سپس گچی و بعد رنگ‌آمیزی می‌کنیم به ترتیب برای تلطیف محیط گام برداشته‌ایم. با فرش کردن اتاق استفاده از گل و گیاه و غیره باز هم محیط را لطیف‌تر می‌کنیم.
تهران، شهر بی‌قواره
این روانپزشک با تاکید بر این که روح و روان انسان به لطافت نیاز دارد، لطافت را عامل دستیابی به آرامش دانسته و می‌گوید، زیبایی و لطافت محیط از میزان خشونت می‌کاهد و زندگی راحت‌تر و توام با آرامش بیشتری را برای مردم فراهم می‌کند.
بنابراین زیبایی شهر در کاهش استرس و فشارهای زندگی موثر است. او در ادامه با تاکید بر این که مشکل شهر تهران فقط به کمبود و نبود رنگ‌ها محدود نمی‌شود، می‌گوید: مشکل ما بسیار جدی‌تر است چون تهران شهری بی‌قواره است. شهری که کنار کوچه باغش، برجی بلند قرار دارد و بی‌نظمی و ناهماهنگی در همه جای آن به وضوح به چشم می‌خورد.
این در حالی است که در دیگر شهرهای دنیا هرگز خانه‌های سنتی و آپارتمان‌ها را در یک محله و در کنار یکدیگر مشاهده نخواهیم کرد. محله‌های سنتی و برج‌ها و آپارتمان‌ها را هرکدام در منطقه خاص خودشان وجود دارند و در کنار برج‌ها و آپارتمان شاهد باغچه‌ها و فضای شادی هستیم تا از خشونت محیط بکاهند.او در مورد نقاشی‌ها و تابلوهای مورد استفاده در سطح شهر نیز توصیه می‌کند به جای استفاده از تصاویر شعاری می‌توان از تصاویری از طبیعت و حتی لبخند یک کودک استفاده کرد. این تصاویر پیام‌آور شادی و پاکی هستند.
اگرچه توجه به زیبایی شهر و استفاده از فضای سبز و رنگ و تصویر نیاز به توجه و برنامه‌ریزی مسوولان دارد و ما فقط می‌توانیم امیدوار به چنین توجهی باشیم، اما قادریم با رنگی کردن فضای داخلی منزل و حتی نمای بیرون آن آرامش و نشاط بیشتری در زندگی خودمان به وجود آوریم.