آزاده شهریاری
اوضاع سياسي حاكم بر زيمبابوه چگونه است؟
اوضاع سياسي حاكم بر زيمبابوه چگونه است؟حکومت در زیمبابوه دستخوش تغییر است. برای 5 دوره متوالی مردم، رابرت موگابه را به عنوان رئیس‌جمهوری انتخاب کردند اما در آخرین انتخابات انجام شده آقای موگابه نتوانست رای اکثریت را کسب کند و تمامی منازعات از همین‌جا شروع شد. نکته قابل توجه در اینجاست که رسانه‌های غربی و آمریکایی همیشه سعی کرده‌اند که موگابه را رهبری دیکتاتور معرفی کنند. اگر موگابه دیکتاتور است پس چرا در مرحله اول انتخابات پیروز شد؟ و چگونه قبول کرد که مورگان چانگیرای (از مخالفانش) به عنوان رقیب با وی به رقابت بپردازد؟
انتخابات ریاست جمهوری به دور دوم کشیده شد و پس از کشمکش‌های فراوان چانگیرای از صحنه کنار کشید تا موگابه به‌عنوان تنها کاندیدای ریاست‌جمهوری ظاهر شود. پس از برگزاری انتخابات و انتخاب شدن موگابه با میانجیگری تابو امبکی به‌عنوان نماینده اتحادیه آفریقا (سدک SADEK) توافقنامه‌ای میان دو حزب فعال در زیمبابوه امضا شد. با امضای این توافقنامه قدرت سیاسی تقسیم می‌شود و هر سه حزب زانوپی.اف، جنبش تغییرات دموکراتیک MDC و شاخه‌ای از این حزب به نام MDC-R در اداره کشور شریک خواهند شد.
البته ریاست رسمی کشور به عهده موگابه خواهد بود و چانگیرای به‌عنوان رئیس‌دولت کارها را به عهده خواهد گرفت. اما تغییراتی در قانون اساسی به‌وجود خواهد آمد. مطمئنم موگابه در دولت جدیدی که با شرکای خود تشکیل داده نیز موفق خواهد بود. این توافقنامه توسط زیمبابوه‌ای‌ها امضا شده و هیچ بیگانه‌ای در آن دخالت ندارد. تمام مردم و احزاب در کشور متحد هستند و این امر می‌تواند پای هر بیگانه‌ای را از کشورمان قطع کند.
آیا تصور نمی‌کنید که تقسیم قدرت در زیمبابوه باعث شود در کشور اوضاع از کنترل خارج شود زیرا معمولاً در هر کشوری که تقسیم قدرت صورت می‌گیرد، شورش و هرج‌ومرج در آن کشور حاکم می‌شود.
الان، زمان تغییر و تحول در زیمبابوه است و اتحاد جدیدی در حال شکل‌گیری است. این اتحاد یک حقیقت است که دارد متولد می‌شود و مطمئن باشید که در زیمبابوه هیچ‌چیز خارج از کنترل نخواهد شد. برخلاف آن چیزی که جهانیان تصور می‌کنند، این تغییراتی که در حال انجام است به هیچ‌عنوان با تظاهرات، خونریزی و درگیری به وجود نیامده است و وحدت زیمبابوه، در صلح کامل روی می‌دهد.
نظر شما درباره وتوی قطعنامه شورای امنیت علیه زیمبابوه توسط چین و روسیه چیست؟
طبق قانون هفتم منشور سازمان ملل، هنگامی می‌توان کشوری را تحریم کرد که آن کشور برای امنیت و صلح‌جهانی تهدید محسوب شود. این شرایط اصلا برای زیمبابوه صدق نمی‌کرد، به همین علت تحریم‌ها ادامه نیافت و تصویب نشد. چین و روسیه هم اعلام کردند که زیمبابوه تهدیدی علیه صلح جهانی نیست. با این‌وجود غرب باز هم قصد تحریم‌های بیشتری علیه زیمبابوه را دارد چرا که مطمئن است دولت انقلابی زیمبابوه در راستای منافع آنها نیست.
شما گفتید که دولت جدید بدون تنش به وجود آمده است اما اخبار منتشره حاکی از درگیری بین احزاب بود. این تناقض را چگونه توضیح می دهید؟
دولت فعلی زیمبابوه یک دولت انقلابی و مردمی است و این یعنی دست کشورهای بیگانه از جمله انگلستان کوتاه شده. دولت‌های غربی برای اینکه منافع خودشان را در زیمبابوه احیا کنند باید شکافی بین احزاب کشور به وجود آورند. رسانه‌های غربی آنقدر علیه زیمبابوه تبلیغ کردند که همگان تصور کردند، بحران سیاسی در این کشور منجر به درگیری و تنش شده است. این در حالی است که تمام زیمبابوه‌ای‌ها در وحدت کامل به‌سر می‌برند و توافق اخیر موید این موضوع است. در زیمبابوه همه تحت یک حکومت هستند و به‌عنوان ملتي یگانه، عملکردی واحد دارند اما دولت‌های غربی فکر می‌کنند با حمایت از یک حزب خاص می‌توانند منافعی برای خود دست و پا کنند. هم‌اکنون احزاب مختلف در زیمبابوه به‌صورت یکسان و یگانه عمل می‌کنند اما رسانه‌های تاثیر‌گذاری مثل BBC و CNN سعی کرده‌اند شکافی بین احزاب ایجاد و آن را روز‌به‌روز عمیق‌تر کنند تا بلکه کشورهای متبوع آنها از این طریق بتوانند نفوذ داشته باشند.
اما اخیرا دولت انگلستان اعلام کرده حاضر به کمک اقتصادی و سیاسی به زیمبابوه است...
ما برای دریافت کمک کاملا آماده هستیم اما اینکه این کشورها بخواهند اختلافی بین احزاب مختلف در زیمبابوه به‌وجود آورند را نمی‌توانیم تحمل کنیم. آنها می‌خواهند در مسائل داخلی ما دخالت کرده و تصمیم بگیرند و ما به‌هیچ قیمتی این اجازه را به آنها نمی‌دهیم. چیزی که آنها می‌خواهند کمک به زیمبابوه نیست بلکه نابودی اقتصادی و سیاسی ما را می‌خواهند که این اتفاق رخ نخواهد داد.
این چیزی نبود که دولت‌های غربی بخواهند، از این رو سعی می‌کردند از طریق رسانه‌های غربی تبلیغ کنند که در میان احزاب و زیمبابوه شکافی وجود دارد که این گروه با آن گروه، بسیار تفاوت دارند و به‌خاطر منافع خودشان است که با هم اختلاف دارند، در صورتی که فکر می‌کنند با حمایت کردن از هر کدام از این احزاب می‌توانند منافعی را برای خودشان در این کشور کسب کنند. چیزی که بیشتر از همه، الان بر آن تاکید شده این است که آنها متحد هستند و حرف‌هایشان یکی است و این احزاب مختلف به صورت یکسان و یگانه برخورد و عمل می‌کنند. رسانه‌های قوی غربی مثل BBC و CNN هم سعی کرده‌اند که این شکاف را روز‌به روز عمیق‌تر کنند تا بلکه کشورهایشان از این طریق بتوانند در زیمبابوه نفوذ داشته باشند اما نتوانستند. ما برای دریافت این کمک‌ها کاملا آماده هستیم اما نمی‌گذاریم این کشورها بتوانند اختلافی در زیمبابوه به‌وجود بیاورند، برای‌مان تصمیم بگیرند یا بخواهند در مسائل داخلی کشور ما دخالت کنند. به‌هیچ قیمتی این اجازه را نمی‌دهیم.
البته ما خیلی استقبال می‌کنیم از اینکه بتوانیم از صندوق بین‌المللی پول و بانک‌جهانی قرض بگیریم. ما دوست داریم روابط دیپلماتیک بین‌المللی دوباره از سرگرفته شود تا شکوفایی دوباره زیمبابوه را ببینیم. همان‌طور که می‌دانید نرخ مرگ‌و میر در زیمبابوه بسیار بالاست و خیلی مایلیم که با دریافت این کمک‌ها از جامعه جهانی، مشکلاتی را که داریم برطرف کنیم، اما همانگونه که ایران را به خاطر مسائل هسته‌ای تحت فشار قرار داده‌اند و خودشان می‌دانند که اشتباه می‌کنند و در واقع چنین چیزی مطرح نیست، برای ما هم این مساله را به‌وجود آوردند. آنها به‌خاطر زمین‌های زراعی، ما را تحت فشار قرار داده‌اند و با بزرگ کردن این مساله در زیمبابوه سعی می‌کردند که به مسائل داخلی ما وجهه‌ای جهانی بدهند تا زیمبابوه را وابسته کنند. ما دوست داریم با کشورهای مستقل و قدرتمندی مانند ایران رابطه داشته باشیم تا با کمک آنها مشکلاتی را که غربی‌ها با اعمال تحریم برای ما به‌وجود آورده‌اند با جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی برطرف کنیم و بتوانیم کشورمان را از معضلاتی که با آن دست به گریبان است، نجات دهیم.
آقای موگابه در جریان اتفاقات سال1980 وارد سیاست و انقلاب‌های زیمبابوه شد. انتخابات ریاست جمهوری زیمبابوه هر پنج سال یک‌بار برگزار می‌شود و در واقع هر کسی که به‌عنوان رئیس جمهوری انتخاب شود، کاندیدایی است که از طرف حزبش معرفی شده است. آقای موگابه هم از طریق حزب خودش (زانوپی.اف) معرفی شده بود اما غربی‌ها دوست دارند خود بگویند که چه کسی باید رئیس جمهوری شود و برای ما تصمیم بگیرند و رئیس جمهوری را تعیین کنند. هر بار که آقای موگابه رئیس جمهوری شده از طریق رأی مردم بوده است و در آخرین انتخابات که دور اول آن به حدنصاب نرسید و به دور دوم کشیده شد، آقای چانگیرای از انتخابات کناره گرفت تا موگابه به‌عنوان تنها کاندیدا ظاهر شود و همه بگویند که این انتخابات تنها یک کاندیدا داشت، ولی آقای موگابه هیچ‌گاه به مردم زیمبابوه تحمیل نشد و به‌رغم شرایط سخت اقتصادی که الان بر کشور حاکم است، هنوز زانوپی.اف، بیشترین رأی را در کشور دارد، البته انتخاب رئیس‌جمهوری در کشورهای دیگر مثل آفریقای جنوبی و... با شرایط بسیار متفاوت انجام می‌شود. ممکن است رؤسای جمهوری نماینده حزبشان باشند یا نباشند اما آنها هم قوانین خودشان را دارند و طبق آنها انتخابات برگزار می‌کنند. در سال‌های اخیر انگلستان و آمریکا بسیار تاکید کرده‌اند که موگابه باید برود، اما این مردم زیمبابوه هستند که باید تصمیم بگیرند و می‌گویند شما چه کسی هستید که اعلام می‌کنید موگابه باید برود و برای ما تصمیم می‌گیرید. درست مثل الان که می‌گویند برای دور بعدی انتخابات در ایران آقای احمدی‌نژاد نباید کاندیدا یا رئیس‌جمهوری شود و صحبت‌هایی که در رسانه‌های خارجی می‌کنند. در نهایت به نظر من، مردم هر کشوری حق دارند انتخاب کنند چه کسی بر آنها ریاست کند و مردم زیمبابوه هم این حق را برای خودشان قائل هستند.
تحریم‌های بین‌المللی کشورهای غربی و آمریکایی چقدر در اقتصاد زیمبابوه تاثیرگذار بوده است؟
شما حتی نمی‌توانید تصور کنید که این تحریم‌ها چه تاثیری بر کشور ما داشته‌اند. به جرأت می‌توانم بگویم که اقتصاد زیمبابوه کاملا نابود شده و از بین رفته است. پس از اینکه جنبش‌های لیبرال، آزادیخواه و ضدآپارتاید زمین‌هایی را که توسط استعمارگران به یغما رفته بود از سفیدپوستان پس گرفتند و به مردم زیمبابوه برگردانند تا در آن کشاورزی و زندگی کنند، انگلیسی‌هایی که اراضی و املاک غصب شده خود را از دست رفته می‌دیدند تصمیم گرفتند چاره‌ای بیندیشند بلکه از طریق آن بتوانند دوباره برگردند. چون هیچ راه دیگری پیدا نکردند، تنها راه‌حل را در اعمال فشارها و تحریم‌های بین‌المللی در زمینه اقتصادی و سیاسی یافتند.
با اعمال این نفوذ و تحریم‌ها، زیمبابوه‌ای که به بهشت تبدیل شده بود، کشوری شد که در آن مردم حتی برای کشاورزی در زمین‌های خود وسیله ندارند. محصولی که در این زمین‌های حاصلخیز به عمل می‌آید حتی به اندازه‌ای نیست که کفاف خانواده‌ها را بدهد چه برسد به اینکه بخواهند آن را در بازار بفروشند.
نکته اینجاست که اروپایی‌ها و آمریکا نمی‌دانند مردم قاره سیاه هرقدر هم تحت فشار قرار بگیرند دیگر حاضر نخواهند شد تحت استعمار دوباره انگلیس و آمریکا درآیند.
آیا خارج شدن امبکی از قدرت آفریقای جنوبی و انتخاب رئیس جمهوری جدید در روابط این کشور با زیمبابوه تاثیر دارد؟
استعفای امبکی یک مساله داخلی برای آفریقای جنوبی محسوب می‌شود و بنابه تصمیم مردم این امر انجام شده است. او نقش بسیار مهمی در حل مساله زیمبابوه داشت اما استعفای امبکی تنها در 2 صورت می‌تواند روی زیمبابوه تاثیر بگذارد. اول اینکه خود ایشان شخصا دیگر نخواهد نقش میانجی را بازی کند و دوم اینکه سادک (منطقه جنوب اتحادیه آفریقا) نخواهد به ایشان دیگر نقش میانجی را اعطا کند. اتحادیه آفریقا یا سادک ایشان را به‌عنوان میانجی انتخاب کرده بود بنابراین، این مساله تنها به شخص آقای امبکی مربوط نمی‌شود و اتحادیه آفريقا را هم شامل می‌شود و مساله‌ای فراشخصی است. ما منکر زحمت‌های آقای امبکی نمی‌شویم ولی تصمیم (سادک) برای ما خیلی مهم است که مردم آفریقا برای خودشان تصمیم بگیرند و این امر باعث به‌وجود آمدن نقطه نظرات مشترک ما و آفریقای جنوبی شده است و این مساله بیشتر از اینکه به فرد بازگردد، مساله‌ای ملی است.
اگر امبکی به‌عنوان میانجی انتخاب نمی‌شد یا قبول نمی‌کرد، شخص دیگری عهده‌دار این ماموریت می‌شد. ما و آفریقای جنوبی پیشینه تاریخی مشترک و وسیعی درباره جنگ برای آزادی و مبارزه با استعمارگران و رژیم آپارتاید داریم. این امر به تاریخچه روابط بین دو کشور بازمی‌گردد و به شخص خاصی مربوط نمی‌شود.
اتحادیه آفریقا تا چه حدی توانسته به بحران زیمبابوه کمک کند؟
فکر می‌کنم که خود اتحادیه آفریقا و کشورهای عضو آن دچار یکسری محرومیت‌هایی هستند و از این راه نمی‌توانند کمک زیادی انجام دهند، اما می‌توانند از طریق روابط دیپلماتیک کشورهای دیگر را ترغیب کنند تا به زیمبابوه کمک کنند یا در آن سرمایه‌گذاری داشته باشند.
با این وجود انتظار می‌رود اتحادیه آفریقا به همگرایی کشورهای آفریقایی همت بیشتری گمارد...
در آفریقا پنج بلوک متفاوت وجود دارد که اتحادیه آفریقا از این پنج منطقه تشکیل شده است. اتحادیه آفریقا در قسمت جنوب که زیمبابوه در آن شرکت دارد، بیشتر از همه اتحادیه آفریقا سعی دارد ضریب امنیت را در کشورهای عضو بالا ببرد.
زیمبابوه به‌عنوان کشور دوم در تولید محصولات غذایی و کشاورزی فعال بوده و قسمت جنوب اتحادیه آفریقا به نوعی فعال‌ترین قسمت اتحادیه محسوب می‌شود و بیشترین فعالیت را در جنوب آفریقا می‌بینیم.
آیا اتحادیه آفریقا می‌تواند روزی همانند اتحادیه اروپا در تعیین معادلات بین‌المللی ایفای نقش کند؟
هدف تمام کشورهای آفریقایی از تشکیل این اتحادیه همین است که اتحادیه آفریقا آنقدر قوی باشد که نقش قدرتمندی مانند اتحادیه اروپا در معادلات بین‌المللی داشته باشد و در واقع این اتحادیه به‌عنوان دولتی واحد برای تمام آفریقا عمل می‌کند که این همان هدف نهایی ماست.
سادک همیشه نیروهای حافظ صلح خودش را که مامور مهار درگیری و ایجاد صلح بوده‌اند برای تمام مناطقی که دچار درگیری یا بحران بوده‌اند در اسرع وقت گسیل کرده است تا امنیت این منطقه حفظ شود.
روابط زیمبابوه با کشورهای دیگر مثل ایران در چه سطحی قرار دارد؟
زیمبابوه و ایران همدیگر را حمایت کرده و ارتباطات سیاسی خیلی قوی دارند. همچنین روابط شخصی بسیار نزدیکی میان رؤسای جمهوری ایران و زیمبابوه برقرار است. ما جزو معدود کشورهای جهان هستیم که می‌توانیم افتخار کنیم رهبر عالي ایران – زمانی که رئیس جمهوری بودند- از آنجا بازدید کرده‌اند.
ما درباره رعایت حق متقابل میان کشورها، نظرات مشترکی داریم به همین دلیل است که می‌توانیم با یکدیگر به‌خوبی ارتباط داشته باشیم. ما حق قانونی ایران برای داشتن انرژی هسته‌ای را به رسمیت می‌شناسیم و از آن حمایت می‌کنیم. زیمبابوه از گسترش علمی و توانایی انرژی هسته‌ای در ایران برای مقاصد صلح‌آمیزی که دارد، تا زمانی که بتواند به‌تنهایی به این فناوری برسد، حمایت می‌کند. این می‌تواند باعث ایجاد نیت‌های خیرخواهانه‌ای در روابط میان ایران و کشورهای دیگر شود به همین علت است كه زيمبابوه در تلاش است تا به هر صورت ممكن روابط خود را باكشور قدرتمندي مانند ايران روز به روز مستحكم‌تر كند.