مرتضی مکی*
یونان این روزها صحنه کم‌سابقه‌ترین ناآرامی‌های اجتماعی از زمان سقوط حکومت سرهنگ‌ها در سال 1974 است. این ناآرامی‌ها 2 هفته پیش با قتل یک نوجوان 15 ساله به دست پلیس آغاز شد.
یونان این روزها صحنه کم‌سابقه‌ترین ناآرامی‌های اجتماعی از زمان سقوط حکومت سرهنگ‌ها در سال 1974 است. این ناآرامی‌ها 2 هفته پیش با قتل یک نوجوان 15 ساله به دست پلیس آغاز شد.ده‌ها هزار جوان در اعتراض به قتل این نوجوان در خیابان‌های آتن و شهرهای مختلف یونان ده‌ها بانک، فروشگاه و ماشین را به آتش کشیدند. دولت محافظه‌کار کاستاس کارامانلیس، نخست‌وزیر یونان با وجود ابراز همدردی با خانواده نوجوان مقتول و بازداشت 2 پلیس مسؤول قتل این نوجوان، هنوز موفق به پایان دادن به این ناآرامی‌ها نشده است.
تداوم تظاهرات ضددولتی در یونان دیگر به اعتراض به قتل نوجوان 15 ساله محدود نشده است. با پیوستن احزاب مخالف به صف تظاهرات‌کنندگان، حزب حاکم دموکراسی نوین کاستاس کارامانلیس هم‌اکنون تحت فشار برای کناره‌گیری از قدرت و برگزاری انتخابات زودهنگام قرار دارد. مخالفان دولت محافظه‌کار یونان سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی نخست‌وزیر را به چالش کشیده‌اند. شرکت‌کنندگان در تظاهرات ضددولتی از شهرهای مختلف یونان دیگر هزاران جوان معترض به قتل یک نوجوان از سوی پلیس نیستند. حزب سوسیالیست مخالف، اتحادیه‌های کارگری و تجاری، سازمان‌دهندگان تظاهرات ضددولتی در یونان به شمار می‌آیند. بحران مالی و برنامه اصلاحات اقتصادی، محافظه‌کاران حاکم در یونان را در تنگنای سختی در برابر تظاهرات ضددولتی قرار داده است. راست‌های حاکم در پارلمان یونان حاشیه امنی ندارند و تنها با اختلاف یک کرسی بر سوسیالیست‌ها اکثریت دارند. یونان در میان 15 کشور حوزه یورو ضعیف‌ترین اقتصاد را دارد. این کشور بالاترین کسری بودجه و نرخ بیکاری را در میان جوانان دارد. نرخ بیکاری جوانان یونان زیر 25 سال 20 درصد است و این آمار در میان فارغ‌التحصیلان دانشگاهی به 28 درصد می‌رسد. این در حالی است که بحران مالی دورنمای مبهم و تیره‌ای از وضعیت اقتصادی یونان را نشان می‌دهد. کنفدراسیون کارگران یونان اعلام کرده است بعد از تعطیلات کریسمس 100 هزار نفر دیگر در این کشور شغل خود را از دست خواهند داد. یکی از راه‌های اشتغالزایی و کاهش نرخ بیکاری، افزایش هزینه‌های عمومی و سرمایه‌گذاری است. اما دولت یونان با کسری بودجه بالایی که دارد برنامه اصلاحات اقتصادی را در پیش گرفته است که هدف آن کاهش هزینه‌های عمومی دولت است. برنامه اصلاحات در نظام آموزش و نظام بازنشستگی همین هدف را دنبال می‌کند.
اعتراضات دانشجویان و دانش‌آموزان و همچنین کارگران به برنامه اصلاحات اقتصادی دولت کارامانلیس به دلیل نگرانی از بین رفتن فرصت‌های شغلی و کاهش درآمد است. بحران مالی و رکود اقتصادی که سرتاسر اروپا را فرا گرفته است تمام دولت‌های عضو اتحادیه اروپا را در وضعیت سخت و دشواری قرار داده است، اما یونان با توجه به اقتصاد ضعیفش بیشتر در معرض آسیب و بروز یک بحران اجتماعی قرار دارد. قتل یک نوجوان تنها جرقه‌ای بود تا نارضایتی‌های اجتماعی در یونان به سطح بحران برسد. البته دولت یونان به غیر از مساله اقتصاد با یک معضل جدی دیگری نیز روبه‌رو است و آن حضور صدها هزار مهاجر غیرقانونی در این کشور است. به گفته وزیر کشور یونان حدود یک میلیون مهاجر غیرقانونی در این کشور هستند. اکثر این مهاجران به امید سفر به دیگر کشورهای اروپایی وارد یونان شده و آنجا ماندگار شده‌اند. یونان با توجه به موقعیت جغرافیایی که دارد پلی برای مهاجران غیرقانونی برای ورود به دیگر کشورهای عضو اتحادیه اروپا تبدیل شده است. با سیاست‌های سختگیرانه‌ای که اتحادیه اروپا برای ورود مهاجران به کشورهای این اتحادیه و مجازات مهاجران غیرقانونی در نظر گرفته است دولت یونان برای اخراج و کنترل مهاجران موقعیت سختی را پیش رو دارد. هم‌اکنون مهاجران نیز به صف مخالفان دولت پیوسته و با اعتراض به قوانین جدید مهاجرت آن را تبعیض‌آمیز و غیرانسانی می‌دانند. دولت محافظه‌کار یونان از همه سو تحت فشار قرار دارد و میزان مقاومت کاستاس کارامانلیس به میزان زیادی بستگی به تغییر در سیاست‌ها و یا ترمیم کابینه دارد. دولت کارامانلیس با توجه به رکود اقتصادی، قدرت مانور زیادی ندارد با ترمیم کابینه نیز انتظار نمی‌رود از میزان مخالفت‌ها کاسته شود.
با تداوم اعتراضات ضددولتی احتمال برگزاری انتخابات زودهنگام و به قدرت رسیدن حزب سوسیالیست، تحت رهبری جورج باباندرز خیلی زیاد است. حزب سوسیالیست هم‌اینک در اکثر نظرسنجی‌ها بر حزب حاکم دموکراسی نوین برتری دارد.
* كارشناس مسائل اروپا
تلاش اسرائيل براي ارتباط با سوريه
ایهود اولمرت، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در هفته گذشته دیدارهای مخفیانه‌ای را در لندن با برخی از گروه‌های متمایل به مذاکره دمشق- تل‌آویو برگزار کرد. روزنامه عبری زبان یدیعوت از رد و بدل شدن نامه‌هایی میان اولمرت و بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه خبر داد و نوشت: سفر روز دوشنبه اولمرت به ترکیه به منظور زمینه‌سازی برای انجام مذاکرات مستقیم میان اسرائیل و سوریه انجام می‌شود.