روسيه را بي ثبات نكنيد

سیدبهزاد اخلاقی

ولادیمیر پوتین نخست‌وزیر روسیه روز گذشته در میان افسران سرویس امنیتی در مسکو بر لزوم گسترش فعالیت‌های این گروه تاکید کرد و اظهار داشت: غرب برنامه‌های ویژه‌ای را برای ناامن کردن خانه‌های ما از طریق گروه‌های غیردولتی و ترغیب جوانان برای اغتشاش‌های خیابانی ترتیب داده است و اکنون وظیفه گروه‌های امنیتی است که با این اقدامات مقابله کنند.

نخست‌وزیر روسیه در ادامه سخنانش افزود: اکنون بسیاری در تلاشند تا با دامن زدن بر بحران اقتصادی به کشور ضربه وارد کنند. من به آنها هشدار می‌دهم اینگونه اقدامات تنها به خودشان لطمه خواهد زد. پوتین در ادامه اظهار داشت: ثبات سیاسی و اقتصادی که در 5 سال گذشته بر روسیه حاکم بوده غرب را نگران کرده است و آنها با هزینه‌های بسیار زیاد در تلاشند تا در مقابل قدرت روزافزون مسکو ایستادگی کنند. پوتین پیش از این نیز بارها سرویس‌های امنیتی کشورهای غربی را مسؤول دامن زدن به نابسامانی‌های اقتصادی و اعتراضات خیابانی در اين كشور معرفی کرده بود. نخست‌وزیر روسیه رهبران گروه‌های اپوزیسیون که با غرب در ارتباط هستند را یکی از اصلی‌ترین مسببان آشوب‌ها و حوادث هفته گذشته مسکو دانست. در پی تظاهرات خیابانی هفته گذشته علیه سیاست‌های کرملین که گروهی از وابستگان به جنبش مردمی دموکراسی که رهبری آن در اختیار گری کاسپارف، قهرمان شطرنج جهان قرار دارد، آن را ترتیب داده بودند 150 تن از تظاهرکنندگان توسط نیروهای امنیتی دستگیر شدند که این مساله اعتراضات محافل غربی را نیز به دنبال داشت. بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و انحلال سامانه امنیتی این رژیم، «کا‌گ‌ب» با تغییر نام به «اف‌س‌ب» فعالیت‌های خود را از سر گرفت اما در دوران حکومت بوریس یلتسین، رهبر غربگرای روسیه، این فعالیت‌ها در سطح محدودی دنبال می‌شد تا در سال 2000 و با انتخاب ولادیمیر پوتین، یکی از اعضای سرویس امنیتی با‌سابقه در آلمان شرقی به‌عنوان نخست‌وزیر و کفیل ریاست‌جمهوری اعضای کا‌گ‌ب، بار دیگر وارد سامانه‌های حکومتی روسیه شدند. 2 دوره ریاست جمهوری پوتین فرصت مناسبی را برای ورود افسران سابق سرویس امنیتی شوروی به رده‌های بالای حکومتی در روسیه فراهم کرد به طوری که اکنون این نیروها در رده‌های بالای دولتی روسیه فعال هستند. این در حالی است که بسیاری از رسانه‌ها و مقامات غربی، دولت کنونی در روسیه را «حکومت پلیس» می‌دانند و بر این باورند که در آینده نه‌چندان دور یکی از شروط نانوشته ورود به ساختار سیاسی این کشور، داشتن سابقه فعالیت‌های امنیتی خواهد بود. سرگئی ناریوشکین، رئیس «اف‌س‌ب» سرویس امنیتی روسیه در نود و یکمین سالگرد تاسیس این سازمان که تاکنون سه بار نامش تغییر کرده است، اظهار داشت: در 20 سال گذشته جهان پیرامون ما تغییرات فراوانی کرده است اما نباید فراموش کنیم این جهان آرام‌تر و امن‌تر از گذشته نیست به همین دلیل ما باید به خاطر داشته باشیم که غرب با یورش به عراق و افغانستان، جهان ما را ناامن‌تر از گذشته کرده است.

تقابل جدید روسیه و غرب

از سخنان ولادیمیر پوتین، نخست‌وزیر روسیه می‌توان برداشت‌های متفاوتی داشت. وی پیش از این نیز در کنگره مرکزی حزب روسیه واحد اعلام کرده بود: ما به اشتباه تصور می‌کردیم بعد از فروپاشی شوروی، درگیری‌ها با غرب به حداقل خواهد رسید اما اکنون واقعیت به گونه‌ای دیگر است. جنگ گرجستان و حمایت نظامی ایالات متحده و ناتو از اقدامات تجاوزگرانه میخائیل ساکاشویلی، رئیس‌جمهور گرجستان در حمله به 2 جمهوری آبخازیا و اوستیای جنوبی، نشان از این واقعیت دارد که غرب برنامه‌های ویژه‌ای برای ورود به حریم روسیه داشته و این موضوع با انتشار خبری مبنی بر قرارداد تسلیحاتی میان آمریکا و اوکراین ابعاد تازه‌تری به خود گرفته است. در همین راستا، توافقنامه همکاری‌های استراتژیک‌ در زمینه امنیتی ـ دفاعی- انرژی میان دو کشور در حالی توسط ولودمور اوریژکو، وزیرخارجه اوکراین و کاندولیزا رایس همتای آمریکایی‌اش به امضا رسید که کی‌یف در سال‌های گذشته به همراه تفلیس به صحنه رقابت میان روسیه و آمریکا تبدیل شده است. به گفته منابع آگاه این قرارداد در راستای برنامه‌های کمک به اوکراین برای پیوستن به ناتو بوده است. مساله همکاری‌های نظامی میان ایالات متحده و دو همسایه روسیه را می‌توان در راستای روابط جدید میان مسکو و کشورهای آمریکای لاتین ارزیابی کرد. جنگ گرجستان به غرب نشان داد روسیه در قبال منافع حیاتی خود حاضر به استفاده از مشت آهنین بوده در صورتی که پیش از این و طبق شواهد موجود، مسکو در قبال مساله کوزوو به رغم مخالفت‌های فراوان با استقلال این منطقه از خاک صربستان تنها به استفاده از قوه قهریه بسنده کرده بود. سخنان اخیر پوتین و فعالیت‌های نظامی روسیه در سطح جهان که با افزایش فعالیت‌های دیپلماتیک این کشور در سطوح مختلف همراه شده است، نشان از خیزش جدید مسکو به مبدل شدن به یک بازیگر تراز اول در مقابل اهرم غرب دارد.