«زندگی مرموز زنبورهای عسل» به کارگردانی جینا پرینس بیتوود فیلمی درام است برگرفته از رمانی به همین نام که توسط سو مانک کید نوشته شد. این فیلم داستان دختری 14 ساله به نام «لیلی» را به تصویر میکشد که با پدری نامهربان و خشن زندگی میکند و نقش او را داکوتا فنینگ، پدیده جوان سینمای هالیوود، برعهده دارد. زمانی که قهرمان داستان 4 سال بیشتر ندارد، در اثر شلیک ناگهانی اسلحه باعث کشتهشدن مادرش میشود.جهتگیری داستان زمانی است که لیلی در جستوجوی یافتن خانه واقعی، تصمیم میگیرد تا از پیش پدرش بگریزد. بهترین موقعیت برای عملی کردن این رویا زمانی بهدست میآید که پرستار سیاهپوستش توسط یک سفیدپوست مورد ضرب و جرح قرار میگیرد. این اتفاق وقتی روی میدهد که لیلی و پرستار در راه ثبتنام برای دادن رای به شهر رفته بودند و در پی فرار این دو تصمیم میگیرند که عازم کارولینای جنوبی شوند تا داستان فیلم در آنجا ادامه یابد. فیلم «زندگی مرموز زنبورهای عسل» را میتوان به عنوان برخوردی با مساله نژادپرستی دانست، هر چند که این موضوع به عنوان محور فیلم در نظر گرفته نمیشود. با اینکه سالهاست نژادپرستی در جوامع مختلف مسالهای ناخوشایند به حساب میآید اما فیلمهایی از این دست تاکیدی بر حضور این مشکل در دنیای امروز هستند. عدهای بر این باورند که طبق معمول کتاب این فیلم از اقتباس سینمایی آن به مراتب بهتر است. شاید این مساله چندان بیربط نباشد اما جسارت خانم بیتوود در تبدیل داستان از کودکمحوری به یک فیلم اجتماعی ستودنی است. این فیلم زمان اوج آشوبهای نژادپرستانه در آمریکا را به تصویر میکشد. مارک تواین، نویسنده معروف آمریکایی، پیشتر در کتاب «هاکلبری فین» به موضوع نژادپرستی پرداخته و در این راستا گونه جدیدی از داستان را مطرح میکند که بعدها به سیاهپوست جادویی شهرت یافت. در این نوع داستان قهرمان سفیدپوست به نوعی توسط یک شخصیت مکمل سیاهپوست به این آگاهی میرسد که نباید نسبت به سیاهان کینهورزی کرد. در داستان هاکلبری فین، «جیم» سیاهپوست این شخصیت مکمل را بر عهده دارد. نمونه دیگر سیاهپوست جادویی اثر جاودان هریت بیچر یعنی «کلبه عمو تام» است.خوشبختانه در رمان این فیلم خانم کید از کلیشهگرایی و پاسخهای ساده دوری گزیده است. او در کتاب خود، رسیدن زمانی را برای دختری کوچک نشان میدهد که باید از زندگی درس بگیرد و در کنار آن مساله درک متقابل نژادها از یکدیگر را مطرح میسازد. چیزی که لیلی پس از فرار با آن
رو بهرو میشود بسیار دقیق است؛ تعدادی خواهر که در املاک خودشان مشغول نگهداری زنبور عسل هستند. بزرگترین آنها یعنی «آگوست» با بازی کویین لطیفا با آغوشی گرم و بلافاصله دخترک را میپذیرد ولی جوانترین خواهر که آلیشاکیز نقشآفرین آن است، با شک و تردید بسیار با جریان فرار این دختر برخورد میکند، چراکه «جون» یا همان جوانترین خواهر، عضو جنبش قدرت سیاه است؛ جنبشی که به تلافی از معادل سفید آن برخاسته. در این بین خواهر دیگری به نام «می» وجود دارد که به دلیل مرگ خواهر دوقلویش بهشدت از نظر عاطفی ضربه خورده، اما «روزالین» که پرستار لیلی است با ایجاد یک پیوند احساسی در حال پرکردن این جای خالی برای
می است.از اینجا به بعد، فیلم مانند یک مجموعه داستانی پیش میرود که هر قسمت آن بهصورت هنرمندانهای به قسمتهای دیگر پیوند خورده. از یکسو لیلی در پی این است که دلیل پناه آوردنش به این مجموعه خواهرانه را برای آگوست توضیح دهد، از سوی دیگر جون مدام پیشنهاد ازدواج خواستگار سرسخت خود را رد میکند. این نقش توسط نیت پارکر با همان شکوهی ایفا میشود که در فیلم «مذاکرهکننده بزرگ» از او سراغ داشتیم. یک دلدادگی کودکانه هم میان لیلی و «زاک» پسرخوانده آگوست روی میدهد که داستان را جذابتر میکند. در صحنههایی از فیلم شاهد حملات عدهای نژادپرست و اتفاقات تراژیک نیز هستیم اما در کل اشک شوق داستان بیشتر از صحنههای ناراحتکننده فیلم است. در نظر اول ممکن است کلمه «زنبور» در اسم فیلم چیزی بیاهمیت باشد و شغل زنبورداری میتواند با مشاغل دیگری مثل ژلهسازی یا کار در یک مزرعه گوجهفرنگی جایگزین شود، حتی عدهای تصور میکنند که بهتر بود که شخصیتهایی مثل می و روزالین از کتاب حذف میشدند، اما بازی فوقالعاده هنرمندان فیلم روح را از درون این شخصیتها بیرون میکشد و مخاطب را به این نتیجه میرساند که هیچ چیز نمیتوانست مانند زنبورداری مناسب این داستان باشد. البته خانم بیتوود هم به خوبی هریک از هنرپیشهها را حمایت میکند، در حالیکه او میتوانست به سادگی کل داستان را پیرامون یک دختر سفیدپوست بگرداند، اما با نگاهی ساده به کارنامه داکوتا فنینگ و با برخورد به نامهای بزرگی چون رابرت دنیرو ، تام کروز و شان پن که در فیلمهای مختلف درکنار او بازی کردهاند، به سادگی میتوان دریافت که این هنرمند جوان کاملا در این حرفه رشد کرده، اما فنینگ که در عالم واقع نیز دیگر از یک کودک به نوجوانی تبدیل شده، ثابت کرد که در ایفای نقش شخصیتهای این رده سنی هم کاملا قابل اطمینان است.درنهایت، گرما و مهربانی فیلم است که بیننده را به این احساس میرساند که حتی در زمان نفرت هم میتوان عشق ورزید.
ترجمه: محمد سیدعلی