دکتر مجید صفاتاج*
رویدادهای اخیر غزه، تشدید تحریم‌ها و ورود تانک‌های اسرائیلی به این منطقه را باید در راستای پیروزی حماس در انتخابات مجلس قانونگذاری فلسطین دانست. پیش از پیروزی حماس در انتخابات مجلس قانونگذاری، رژیم صهیونیستی و ایالات متحده به مقاومت هشدار دادند که در صورت پیروزی در انتخابات، باید اسرائیل را به رسمیت بشناسد اما حماس این شرط را نپذیرفت و پس از پیروزی هم مشی مقاومت را در مقابل اشغالگران دنبال کرد. از این رو، فشارها از همان ابتدا بر ضد حماس و مردم غزه به دلیل انتخاب مقاومت، آغاز شد.
به واقع از بدو پیروزی حماس، برداشت رژیم صهیونیستی این بود که می‌تواند از طریق فشار بر غزه دولت حماس را سرنگون و این منطقه را تحت سیطره تشکیلات خودگردان به رهبری ابومازن در آورد چرا که مقامات اسرائیل بر این باور بودند که مذاکره با ابومازن در شرایطی که وی هیچگونه مشروعیتی در منطقه غزه نداشته و تنها کرانه باختری را تحت سلطه خود دارد، بی‌فایده خواهد بود.
اما سران رژیم صهیونیستی پس از مدتی متوجه شدند که فشارهای اعمالی بر مردم غزه بی‌نتیجه بوده است و گرایش آنها به حماس کماکان ادامه دارد بنابراين بر شدت تحریم‌های خود افزودند و اقدام به قطع سوخت و برق این منطقه کردند. اکنون هم با توجه به نزدیک بودن انتخابات و تلاش ابومازن برای ماندن در پست خود، این فشارها بر حماس تشدید شده است تا زمینه ادامه حضور ابومازن در رأس قدرت فراهم شود و حماس نیز با ادامه کار وی موافقت کند. اسرائیل در تلاش است تا با بسط سیطره تشکیلات خودگردان و ابومازن بر غزه، شرایط را برای ادامه مذاکرات و پیگیری روند سازش مهیا کند. این در حالی است که صحبت‌هایی نیز مبنی بر تمدید دوران ریاست ابومازن به میان آمده است. حال آنکه این اقدام کاملا مغایر با قانون اساسی فلسطین است و اساسا مجلس قانونگذاری هم آن را نخواهد پذیرفت اما هیچ بعید نیست که ابومازن هم مانند بسیاری از حاکمان اقتدارگرای عرب دست به تمدید دوران ریاست خود بدون برگزاری همه‌پرسی بزند. چنانکه دولت سلام فیاض هم کاملا خودساخته و غیرقانونی تلقی می‌شود. در حال حاضر علاوه بر اسرائیل، کشورهایی مانند عربستان و مصر نیز تلاش دارند ابومازن را تبدیل به شخصیتی محوری در فلسطین کنند. مذاکرات قاهره نیز که قرار بود اندکی قبل و به ظاهر به منظور حل اختلافات گروه‌های فلسطینی برگزار شود، تلاشی از جانب مصر برای تقویت ابومازن تلقی می‌شد و مصری‌ها تلاش داشتند که جایگاه تشکیلات خودگردان را در مقابل حماس به نحوی محسوس ارتقا بخشند. اما حماس که کاملا اوضاع را زیر نظر دارد برای تحریم این اجلاس رایزنی‌های خود را شروع کرد و در نهایت هم موفق به تحریم آن شد و به سبب مخالفت‌های گروه‌های فلسطینی، اجلاس قاهره برگزار نشد. دولت مصر که از رشد اسلامگرایان در همه جای دنیا و بویژه فلسطین واهمه دارد تلاش می‌کند که حماس و دیگر اسلامگرایان، نقش خود را در صحنه فلسطین از دست بدهند چرا که رشد اسلامگرایان در همسایگی قاهره، گروه‌های اسلامگرای مخالف دولت مبارک را نیز در داخل فعال خواهد کرد و این خبر خوبی برای دولت اقتدارگرای حسنی‌مبارک محسوب نمی‌شود. به واقع اوضاع کنونی در فلسطین بسیار پیچیده است و بعید به نظر می‌رسد که در شرایط کنونی توافقی بین گروه‌های درگیر حاصل شود. حل و فصل این اختلافات تنها با اتفاق نظرگروه‌های داخلی نظیر آنچه که چندی پیش در لبنان شاهد بودیم امکان‌پذیر است.