دکتر حسین افتخاری
اعزام 30 هزار نیرو به افغانستان جدیدترین تاکتیک ایالات متحده در این کشور تلقی می‌شود. مساله افزایش نیروها به اجلاس اخیر ناتو بازمی‌گردد. در این اجلاس اعضای ناتو تصمیماتی را برای افزایش نیروهایشان در افغانستان اتخاذ کردند و به این منظور یک دوره زمانی 18 ماهه را نیز پیش‌بینی کرده‌اند. اساساً این تصمیم با استراتژی مدنظر آمریکا به‌عنوان فرمانده نیروهای ناتو همخوانی ندارد چرا که واشنگتن نمی‌تواند یک سال و نیم منتظر افزایش نیروها بماند زیرا در این‌صورت فرصت‌های امنیتی را در افغانستان از دست خواهد داد. لذا آمریکا قصد دارد 20 تا 30 هزار نیروی خود را از اوایل بهار وارد افغانستان کند تا به کمک نیروهای موجود در این کشور که علیه طالبان وارد جنگ شده‌اند، بشتابند.
معمولاً جنگ‌ها در افغانستان از اوایل بهار شروع شده و تا تابستان شدت می‌گیرد. حال آمریکا می‌خواهد تا آن موقع تعداد قابل توجهی از نیروهایش را وارد افغانستان کرده و با اعمال این سیاست، چندین اقدام هماهنگ را علیه طالبان به سرانجام برساند. از این رو آمریکا در عرصه سیاسی مذاکره پنهان و آشکار با طالبان را پیگیری کرده و از سوی دیگر سعی می‌کند تا جایی که ممکن است انشعاب‌هایی را در بدنه طالبان، فرماندهی، سران و رهبران این گروه ایجاد کند. براساس این استراتژی، آمریکا می‌کوشد بستری را فراهم کند تا عده‌ای از اعضای این گروه مخالف مذاکره وعده‌ای موافق باشند و بخشي به صورت میانه‌رو با این قضیه برخورد کنند تا چند دستگی در این گروهک ایجاد شود. بعد دیگر این سیاست بعد امنیتی است که در افغانستان جریان دارد. بخش دیگر عملیات آمریکا علیه طالبان در مرزهای وزیرستان و استان‌های شمال غربی و شرقی پاکستان انجام می‌گیرد که طالبان هم در واکنش به تحرکات اخیر آمریکا در این منطقه کل لجستیک نیروهای ناتو را که از پاکستان وارد افغانستان می‌شد...
... از بین ببرد. در واقع خطوط امداد، پشتیبانی و لجستیک ناتو برای داخل افغانستان متوقف شده و با توجه به شرایط آب و هوایی این کشور در خطر قرار گرفته است. لذا ناتو و آمریکایی‌ها به این فکر می‌کنند که از کشور تاجیکستان یا از پایگاه‌هایشان در کشور ازبکستان خطوط امداد و پشتیبانی نیروهایشان در افغانستان را تامین کنند. هدف دیگر آمریکا از افزایش تعداد نیروهای نظامی آن است که با محصور و محدود کردن نیروهای طالبان در داخل پاکستان بتوانند با انرژی بیشتری از بهار، عملیات خود را علیه طالبان به اجرا بگذارند. افزون بر این، افزایش نیروها را باید دارای چند بعد مختلف دانست: اول اینکه برآورد ناتو و آمریکایی‌ها این بود که اگر روند جاری ادامه یابد و به شکست ناتو منجر شود، نخستین تجربه این پیمان در گسترش به شرق شکست می‌خورد و آمریکایی‌ها هم در نخستین اقدام خودشان پس از یازدهم سپتامبر شکستی دیگر را تجربه خواهند کرد. لذا تصمیم سران ناتو و آمریکا بر این است که این نتیجه محتوم را به نحوی تغییر دهند و تنها راهبردی که پترائوس و ژنرال مایک مولن داشتند این بود که با افزایش نیرو در افغانستان جلوی این شکست را بگیرند یا در واقع آن را وارد فرآیندی کنند که امکان کسب موفقیت نسبی در آن وجود داشته باشد.
بعد دیگر افزایش این نیروها تلاش برای مدیریت پتانسیل‌های موجود در گروهک طالبان است. سران کاخ‌سفید به این نتیجه رسیده‌اند که اگر بتوانند با طالبان به یک نتیجه و گفتمان کلان و مشترک برسند، انرژی و پتانسیل این گروه در جهت معادلات دیگری که مطلوب آمریکاست، استفاده خواهد شد و ایالات متحده می‌تواند از توان آنها در آسیای مرکزی و قفقاز شمالی استفاده کند تا از این رهگذر به روسیه فشار وارد کنند بویژه اینکه روسیه در اوستیای جنوبی و مناطق اطراف آن موقعیت خود را مستحکم کرده است. لذا غرب برای اعمال فشار به روسیه در بخش‌هایی از قفقاز شمالی یعنی در چچن، اینگوش و مناطق بالای قفقاز نیازمند انتقال این پتانسیل از افغانستان به غرب است. در واقع از این طریق یک نوع مهندسی ژئوپلتیک مطلوب آمریکایی‌ها شکل می‌گیرد که برنامه‌ریزی و اجرای آن از مدتی قبل آغاز شده و تا بخش‌هایی هم پیش رفته است و باید در واقع منتظر نتایج نهایی مذاکره بین طالبان و آمریکا باشیم تا بفهمیم که ترکیب حکومت در افغانستان به کدام سمت خواهد رفت. بعد دیگر تلاش‌های آمریکا در افغانستان را باید کوششی برای حذف رقبا دانست. در حال حاضر جز آمریکایی‌ها و انگلیسی‌ها که شریک طولانی مدت و استراتژیک یکدیگر در افغانستان بوده‌اند، قدرت‌های دیگری هم وارد کارزار شده‌اند و علاوه بر روسیه که همواره در این منطقه حضور و نفوذ داشته و هنوز هم ادعاهای خودش را دارد، هند و چین هم بشدت و به‌طور نامرئی وارد عرصه سیاسی این منطقه شده‌اند.
به واقع در شرایط کنونی افغانستان به یک نقطه جدال استراتژیک تبدیل شده است و آمریکا مجبور است آنقدر وضعیت خودش را ساماندهی کند تا بتواند در این جدال استراتژیک مقابل روسیه، چین و قدرت‌های منطقه، برتری خود را حفظ کند. طبیعی است که در این شرایط آمریکایی‌ها باید از کمک‌های ایران و پاکستان بهره‌مند شوند و حکومت پاکستان تحت فشار حوادث بمبئی و تحت فشار مستقیم آمریکایی‌ها در موضع ضعیفی قرار گرفته است، پس فقط ایران باقی می‌ماند که از آن دعوت شد تا در کنفرانسی در پاریس شرکت کند تا در آن تبادل نظر با مقامات کشورمان درباره نحوه مدیریت مسائل افغانستان صورت بگیرد که البته ایران در این اجلاس شرکت نکرد. موضعی که ایران در آن قرار گرفته بسیار مطلوب است. تمام موارد همکاری‌ها از نشست «بن» تاکنون به اجرا گذاشته شده است لذا غرب باید برای همکاری ایران
ما‌به ازای مشخصی را در نظر بگیرد و حدود، حضور و نفوذ ایران را در منطقه بپذیرد. تنها با این مکانیزم است که آمریکا می‌تواند در افغانستان به یک تشریک مساعی با ایران امیدوار باشد.