کمیل نقی پور
در حالی که محمد هاشمی بارها از آمادگی خود برای شرکت در انتخابات ریاست‌جمهوری سخن گفته است روز گذشته حجت‌الاسلام والمسلمین اکبر هاشمی‌رفسنجانی با بیان اینکه من در کار برادر خود دخالت نمی‌کنم حضور محمد هاشمی در انتخابات سال آتی را بعید دانست و گفت: «من در کار ایشان دخالت نمی‌کنم». وی که در حاشیه همایش آسیب‌شناسی پژوهش و دفاع مقدس در جمع خبرنگاران سخن می گفت حضور خود را نیز در انتخابات منتفی دانست تا رقیب احمدی‌نژاد در انتخابات ریاست‌جمهوری نهم بار دیگر با رئیس‌جمهور فعلی کشورمان در انتخابات بعدی مصاف نداشته باشد . این اظهارات در حالی بیان شد که محمد هاشمی اواسط آبان‌ماه سال‌جاری در گفت‌وگو با وطن امروز در پاسخ به این سوال که کاندیدای مورد حمایت کارگزاران در جلسات ائتلاف کیست، به حضور خود در انتخابات سال آتی اشاره کرد و اظهار داشت: مدتی است که نفرات و اشخاصی به من مراجعه می‌کنند که رئوس برنامه‌هایم را برای انتخابات تعیین و ستادهای انتخاباتی را فعال کنم ولی با توجه به شرایط فعلی و زود‌هنگام بودن فعالیت‌های انتخاباتی عملا وارد فضای انتخابات نشده‌ام. وی با بیان اینکه «اصولا برنامه شخصی من این است که به صورت مستقل در انتخابات حضور یابم» تصریح کرد: درباره کاندیداتوری در دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری هیچ صحبتی با آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی نداشته‌ام. محمد هاشمی اعلام کاندیداتوری خود را مغایر با اهداف حزب کارگزاران ندانست و تصریح کرد: هنوز جلسات ائتلاف شکل نگرفته است و هنوز بحثی درباره کاندیدای واحد مطرح نشده است. اگر اصلاح‌طلبان به کاندیدای واحد رسیده بودند و من اعلام کاندیداتوری می کردم این در تعارض با حزب بود. با این حال و پس از آنکه رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام از عدم کاندیداتوری محمد هاشمی سخن گفت، دبیرسیاسی حزب کارگزاران در گفت‌وگو با «وطن امروز» تاکید کرد: احتمال حضور من در انتخابات همچنان به قوت خود باقی است و بر تصمیم خود مصمم هستم. محمد هاشمی همچنین با بیان اینکه صحبت‌های رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام را درباره کاندیداتوری خود نشنیده است گفت: تا کنون هیچگونه دیدار انتخاباتی با برادرم نداشتم. وی افزود: فعلا تمایلم برای اعلام کاندیداتوری رسمی نیست اما زمانی که این تصمیم جدی شد و خواستم آن را رسما اعلام کنم، آنگاه با آقای هاشمی دیدار می‌کنم و در اینباره با وی صحبت خواهم کرد. اظهار نظر هاشمی درباره عدم کاندیداتوری خود و برادر کوچک ترش در انتخابات سال آتی در حالی صورت می‌گیرد که این روزها ایده‌پرداز تئوری دولت وحدت ملی سعی دارد با ارائه الگوی مورد قبول جریان‌های سیاسی پروژه عبور از احمدی‌نژاد را عملی کند . محمد خاتمی به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین گزینه‌های این طرح در حالی مطرح می‌شود که بنابر اظهارات نزدیکان وی دیدارهای رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام با رئیس‌جمهور سابق درباره انتخابات در حال برگزاری است به‌گونه‌ای که علی شکوری‌راد، عضو شورای مرکزی حزب مشارکت از قطعی بودن حمایت رسمی و غیر‌رسمی هاشمی‌رفسنجانی از محمد خاتمی سخن گفت. البته حضور همزمان کروبی و خاتمی در انتخابات سم مهلکی است که هر 2 طیف اصلاح طلبان از آن فراری‌اند. تلاش برای حضور با یک کاندیدا و آن هم خاتمی، هدایت آقایی و عبدالله ناصری 2 عضو شورای هماهنگی جبهه اصلاحات را به این نتیجه رساند که «کروبی سیاسی و تحلیلگر خوبی است ولی رقابت وی با خاتمی تحت هیچ شرایطی معنادار نیست». ناصری زمانی که هنوز حضور کروبی در انتخابات قطعی نشده بود، ابراز عقیده کرد: مهدی کروبی با این فرضیه که سید محمد خاتمی در انتخابات ریاست‌جمهوری دهم شرکت نخواهد کرد قصد کاندیداتوری در این انتخابات را دارد و در حال حاضر تصمیم درون حزبی خود را دنبال می‌کند؛ اما در صورتی که موضوع کاندیداتوری خاتمی در انتخابات 22 خرداد 88 قطعی شود، تحلیل من این است که کروبی قطعا به نفع وی کنار خواهد رفت. البته تحلیل ناصری اصلا درست نبود و کروبی اواسط مهرماه کاندیداتوری خود را اعلام کرد با این حال تاکید آنان مبنی بر اینکه احتمال کناره‌گیری کروبی هنوز وجود دارد دبیرکل حزب اعتماد ملی را بر آن داشت تا هفته گذشته در جمع اعضای شورای مرکزی حزب اعتماد ملی بگوید: با فرض حضور يا عدم حضور هر عزيز ديگري همچون هاشمي، خاتمي، ميرحسين موسوي و نوري تحت هيچ شرايطي از صحنه كنار نخواهم رفت. در هر صورتي در صحنه خواهم ماند و منتظر مذاكره و مباحث اين چنيني نخواهم بود و ديگر وارد گفت‌و‌گوها نمي شوم. مورد قبول قرار نگرفتن طرح دولت وحدت ملی از سوی اصولگرایان در کنار اعلام‌نظر قطعی کروبی مبنی بر حضور قطعی خود در انتخابات، خبرهای خوبی برای حامیان خاتمی نبود. مهیا کردن فضای انتخاباتی از طریق جلوگیری از ورود دیگر چهره‌های اصلاح‌طلب به صحنه انتخابات و تلاش برای منصرف کردن کاندیداهای اصلاح‌طلب آخرین تلاش‌ها برای پایین آوردن ضریب خطر حضور خاتمی در انتخابات است. رویکردی که با اعلام کاندیداتوری عارف در حال شکست خوردن است.
در حالی که محمد هاشمی بارها از آمادگی خود برای شرکت در انتخابات ریاست‌جمهوری سخن گفته است روز گذشته حجت‌الاسلام والمسلمین اکبر هاشمی‌رفسنجانی با بیان اینکه من در کار برادر خود دخالت نمی‌کنم حضور محمد هاشمی در انتخابات سال آتی را بعید دانست و گفت: «من در کار ایشان دخالت نمی‌کنم». وی که در حاشیه همایش آسیب‌شناسی پژوهش و دفاع مقدس در جمع خبرنگاران سخن می گفت حضور خود را نیز در انتخابات منتفی دانست تا رقیب احمدی‌نژاد در انتخابات ریاست‌جمهوری نهم بار دیگر با رئیس‌جمهور فعلی کشورمان در انتخابات بعدی مصاف نداشته باشد . این اظهارات در حالی بیان شد که محمد هاشمی اواسط آبان‌ماه سال‌جاری در گفت‌وگو با وطن امروز در پاسخ به این سوال که کاندیدای مورد حمایت کارگزاران در جلسات ائتلاف کیست، به حضور خود در انتخابات سال آتی اشاره کرد و اظهار داشت: مدتی است که نفرات و اشخاصی به من مراجعه می‌کنند که رئوس برنامه‌هایم را برای انتخابات تعیین و ستادهای انتخاباتی را فعال کنم ولی با توجه به شرایط فعلی و زود‌هنگام بودن فعالیت‌های انتخاباتی عملا وارد فضای انتخابات نشده‌ام. وی با بیان اینکه «اصولا برنامه شخصی من این است که به صورت مستقل در انتخابات حضور یابم» تصریح کرد: درباره کاندیداتوری در دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری هیچ صحبتی با آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی نداشته‌ام. محمد هاشمی اعلام کاندیداتوری خود را مغایر با اهداف حزب کارگزاران ندانست و تصریح کرد: هنوز جلسات ائتلاف شکل نگرفته است و هنوز بحثی درباره کاندیدای واحد مطرح نشده است. اگر اصلاح‌طلبان به کاندیدای واحد رسیده بودند و من اعلام کاندیداتوری می کردم این در تعارض با حزب بود. با این حال و پس از آنکه رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام از عدم کاندیداتوری محمد هاشمی سخن گفت، دبیرسیاسی حزب کارگزاران در گفت‌وگو با «وطن امروز» تاکید کرد: احتمال حضور من در انتخابات همچنان به قوت خود باقی است و بر تصمیم خود مصمم هستم. محمد هاشمی همچنین با بیان اینکه صحبت‌های رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام را درباره کاندیداتوری خود نشنیده است گفت: تا کنون هیچگونه دیدار انتخاباتی با برادرم نداشتم. وی افزود: فعلا تمایلم برای اعلام کاندیداتوری رسمی نیست اما زمانی که این تصمیم جدی شد و خواستم آن را رسما اعلام کنم، آنگاه با آقای هاشمی دیدار می‌کنم و در اینباره با وی صحبت خواهم کرد. اظهار نظر هاشمی درباره عدم کاندیداتوری خود و برادر کوچک ترش در انتخابات سال آتی در حالی صورت می‌گیرد که این روزها ایده‌پرداز تئوری دولت وحدت ملی سعی دارد با ارائه الگوی مورد قبول جریان‌های سیاسی پروژه عبور از احمدی‌نژاد را عملی کند . محمد خاتمی به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین گزینه‌های این طرح در حالی مطرح می‌شود که بنابر اظهارات نزدیکان وی دیدارهای رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام با رئیس‌جمهور سابق درباره انتخابات در حال برگزاری است به‌گونه‌ای که علی شکوری‌راد، عضو شورای مرکزی حزب مشارکت از قطعی بودن حمایت رسمی و غیر‌رسمی هاشمی‌رفسنجانی از محمد خاتمی سخن گفت. البته حضور همزمان کروبی و خاتمی در انتخابات سم مهلکی است که هر 2 طیف اصلاح طلبان از آن فراری‌اند. تلاش برای حضور با یک کاندیدا و آن هم خاتمی، هدایت آقایی و عبدالله ناصری 2 عضو شورای هماهنگی جبهه اصلاحات را به این نتیجه رساند که «کروبی سیاسی و تحلیلگر خوبی است ولی رقابت وی با خاتمی تحت هیچ شرایطی معنادار نیست». ناصری زمانی که هنوز حضور کروبی در انتخابات قطعی نشده بود، ابراز عقیده کرد: مهدی کروبی با این فرضیه که سید محمد خاتمی در انتخابات ریاست‌جمهوری دهم شرکت نخواهد کرد قصد کاندیداتوری در این انتخابات را دارد و در حال حاضر تصمیم درون حزبی خود را دنبال می‌کند؛ اما در صورتی که موضوع کاندیداتوری خاتمی در انتخابات 22 خرداد 88 قطعی شود، تحلیل من این است که کروبی قطعا به نفع وی کنار خواهد رفت. البته تحلیل ناصری اصلا درست نبود و کروبی اواسط مهرماه کاندیداتوری خود را اعلام کرد با این حال تاکید آنان مبنی بر اینکه احتمال کناره‌گیری کروبی هنوز وجود دارد دبیرکل حزب اعتماد ملی را بر آن داشت تا هفته گذشته در جمع اعضای شورای مرکزی حزب اعتماد ملی بگوید: با فرض حضور يا عدم حضور هر عزيز ديگري همچون هاشمي، خاتمي، ميرحسين موسوي و نوري تحت هيچ شرايطي از صحنه كنار نخواهم رفت. در هر صورتي در صحنه خواهم ماند و منتظر مذاكره و مباحث اين چنيني نخواهم بود و ديگر وارد گفت‌و‌گوها نمي شوم. مورد قبول قرار نگرفتن طرح دولت وحدت ملی از سوی اصولگرایان در کنار اعلام‌نظر قطعی کروبی مبنی بر حضور قطعی خود در انتخابات، خبرهای خوبی برای حامیان خاتمی نبود. مهیا کردن فضای انتخاباتی از طریق جلوگیری از ورود دیگر چهره‌های اصلاح‌طلب به صحنه انتخابات و تلاش برای منصرف کردن کاندیداهای اصلاح‌طلب آخرین تلاش‌ها برای پایین آوردن ضریب خطر حضور خاتمی در انتخابات است. رویکردی که با اعلام کاندیداتوری عارف در حال شکست خوردن است.عارف به سفرهای انتخاباتی می‌رود
اظهارات برادران هاشمی در حالی صورت می گیرد که محمدرضا عارف، معاون اول سیدمحمد خاتمی در دولت اصلاحات به عنوان دومین کاندیدای اصلاح‌طلبان پس از مهدی کروبی آمادگی خود را برای کاندیداتوری در دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری اعلام کرد. آنگونه که خبرگزاری مهر در اینباره خبر داده، عارف علاوه بر اعلام رسمی کاندیداتوری خود در محافل اصلاح‌طلبان، سفرهای استانی خود را نیز آغاز کرده است. معاون اول خاتمی اولین فردی است که پس از کناره گیری از حضور در انتخابات مجلس هشتم موضوع کاندیداتوری‌اش در انتخابات ریاست جمهوری دهم مطرح شد و این در حالی بود که خود وی هم پس از طرح این موضوع آن را تایید کرد و در همین راستا بود که عبدالله ناصري سخنگوی ستاد ائتلاف اصلاح‌طلبان در بحبوبه انتخابات مجلس هشتم، زمانی که عارف از حضور خود در انتخابات مجلس انصراف داده بود گفت: «اگر آقاي خاتمي به هر دليلي تصميم به حضور نگيرند ايشان[محمدرضا عارف] به‌طور جدي در مورد مساله كانديداتوري تصميم خواهد گرفت». شرکت در انتخابات ریاست جمهوری احتمالي بود كه انصراف عارف را از شركت در انتخابات مجلس هشتم توجيه مي‌كرد، هر چند که معاون اول خاتمی در دولت اصلاحات در جمع دانشجويان دانشگاه آزاد يزد «اعتراض به رد صلاحيت نيروهاي اصلاح‌طلب و اصولگرا در انتخابات» را دلیل خود برای انصراف اعلام كرد. با این حال وی پس از به زبان افتادن کاندیداتوری اش در انتخابات ریاست جمهوری دهم بارها در گفت‌وگو با رسانه‌های خبری حضور رسمی خود در انتخابات را منوط به عدم حضور خاتمی در این صحنه دانسته بود. به گونه‌ای که پس از اعلام خبر حضور عارف در انتخابات این شائبه که سیدمحمد خاتمی کاندیدای دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری نخواهد بود قوت گرفت. همین امر کافی بود تا حسن رسولی، عضو هیات مدیره بنیاد باران با سخنانی تناقض‌آمیز ضمن تایید خبر حضور عارف در انتخابات و آغاز سفرهای استانی وی، حضور خاتمی در انتخابات آتی را منوط به عدم حضور کاندیدایی با توان جذب آرای قشر خاموش تا دو ماه آینده بداند. وی در این باره گفت: قطعا اگر خاتمی احساس کند از بین اصلاح‌طلبان شخصی می‌تواند آرای اکثر مردم ایران و بویژه آرای قشر خاموش را جذب کند ترجیح فردی او عدم ورود به عنوان کاندیدا به عرصه انتخابات است، اما اگر چنانچه این شرایط تا یکی دو ماه آینده فراهم نشد خاتمی بر خلاف میل باطنی اش ناچار باید در صحنه سیاسی انتخابات حضور یابد. البته عارف چندی پیش در گفت‌وگو با ایسنا در پاسخ به پرسشي درباره دلايل كانديداتوري احتمالي خود در انتخابات آينده نيز گفت: به نظر مي‌رسد در برخي بخش‌ها شاهد عقب‌گرد‌هايي هستيم که نگران‌کننده است؛ بنابراين بايد نيروهاي توانايي كه چه از نظر فردي و چه از اين منظر كه داراي ظرفيت جذب نيروهاي تواناي ديگر باشند، حضور پيدا كنند. معاون اول خاتمی در ادامه پا را فراتر نهاد و پس از اعلام تلویحی کاندیداتوری، درباره تفاوت‌های دولتش با دولت خاتمی اینگونه اظهارنظر کرد: شايد صلاح نباشد در اين مقطع چنين پاسخي ارائه شود، اما اگر به عنوان كانديداي واحد اصلاح‌طلبان انتخاب شدم، ويژگي‌هاي دولت خود را مطرح خواهم كرد. به هر حال افراد مختلف متفاوت عمل مي‌كنند و در شرایطی که از مهدی کروبی به‌عنوان تنها رقیب خاتمی در انتخابات پیش‌رو نام می‌برند، تصریح محمد هاشمی و محمدرضا عارف به کاندیداتوری در انتخابات آتی می‌تواند مجهولی دیگر به معادلات چندمجهولی جریان اصلاح‌طلب ایران بیفزاید.