سینا تفنگ‌چی*: از بطن واژه که آغاز کنیم «کاغذ» ورقه نازک همواری است که به طور معمول از الیاف گیاهی ساخته می‌شود و برای نوشتن، و چاپ کردن و موارد دیگر به کار می‌رود. قرن‌هاست که اندیشه انسان‌ها روی آن نقش بسته است و اگر ما امروز می‌توانیم بیش از گذشته بدانیم به دلیل همین پدیده کاغذ است؛ پدیده‌ای که هم‌اکنون ارزش پرداختن به آن کمتر از پرداخت به موضوع هسته‌ای نیست. برای تولید هر تن کاغذ باید 17 اصله درخت را قطع کرد و در فرآیند تولید آن حدود 400 هزار لیتر آب و 4 هزار کیلووات برق مصرف می‌شود. روزانه در حدود 18 میلیون خودرو در کلانشهر تهران تردد می‌کند و میزان درختی که بتواند آلودگی ناشی از سوخت بنزین را کم‌تاثیر کند تا اکسیژنی چند به بدن ما برسد، کمتر از آن است که بخواهیم در تهیه کاغذ از آن استفاده کنیم، چه رسد به کل سطح کشور.
از همین رو نیاز به واردات کاغذ داریم که در شرایط تحریم کنونی، هزینه‌ای بیش از حد معمول را باید برای ورود کاغذ‌های چینی و کره‌ای به کشور بپردازیم. اوضاع آب هم مساعد نیست و به زحمت آب مورد نیاز کشور تهیه می‌شود که از همین رو صرف هزینه برای این مهم امری است طاقت‌فرسا، برق هم حکایت خودش را دارد و نیاز به توضیح نیست. از همین رو بر آن شدیم در شرایطی که بسیاری از سازمان‌ها به امر الکترونیکی‌سازی پرداخته‌اند، برای کاهش مصرف کاغذ پیشنهاداتی را ارائه کنیم:
1- منازل: با فرهنگ‌سازی جداسازی زباله‌های کاغذی از سایر زباله‌ها و پس از آن ارائه به غرفه‌های خرید کاغذ، هم مبلغی هرچند اندک در قبال دورریز خود دریافت می‌کنید و هم به امر بازیافت کمک می‌کنید.
2- اماکن آموزشی: می‌توان اعلامیه‌ها و نکات آموزشی را در پشت و روی کاغذ‌ها چاپ کرد. می‌توان برای انجام تکالیف و پژوهش‌ها، از امکانات دیجیتالی روی لوح فشرده استفاده کرد. می‌توان کتب آموزشی و جزوات را به صورت (pdf) تهیه کرد و در اماکن آموزشی که هم‌اکنون از امکانات جدید همچون رایانک‌ها بهره می‌جویند قرار داد.
3- اماکن تفریحی و تجاری: برای کاهش هزینه کاغذ و چاپ روی آن، می‌توان بلیت‌ها را پس از دریافت از مشتری، به جای پاره کردن، دوباره تحویل مسؤول فروش داد. از همین رو بلیت‌ها باید به گونه‌ای طراحی شوند که فاقد نام مشتری باشد. همچنین درباره بلیت‌های شماره‌دار همچون سینما می‌توان برای مشتری‌های گروهی یک بلیت شامل تمام اطلاعات صندلی‌ها صادر کرد. به جای پخش تراکت‌های تبلیغاتی از تبلیغات محیطی برای جذب بیشتر مشتریان یا تبلیغاتی در حوزه وب یا به صورت پیامک استفاده کنید.
4- ادارات و مطبوعات: استفاده از دو روی کاغذ جهت انتشار متون لازم، استفاده از نشریات الکترونیکی به جای چاپی، ارسال بخشنامه‌ها به صورت الکترونیکی و در نهایت استفاده از کارت‌های الکترونیکی به جای کاغذی. همچنین ترویج فرهنگ خواندن متون و اخبار روی نسخه‌های الکترونیکی، برای فروش نسخه‌های کتاب و مطبوعات به صورت دیجیتالی این نگرانی وجود دارد که شاید محصول، آنگونه که باید و شاید به فروش مطلوب نرسد. از این رو پیشنهاد می‌شود با قیمتگذاری پایین‌تر از آنچه که هزینه شده است به جای جذب مخاطبین اندک و تامین نشدن هزینه‌ها، مخاطبان بسیار زیادتری را جذب کنیم.
* کارشناس ارشد علوم ارتباطات