چندی پیش رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام نسبت به آنچه که آن را گداپروری و اقتصاد صدقهپروری در کشور نامید، انتقاداتی را متوجه مسؤولان دولتی کرد. این اظهارات البته پاسخ رئیسجمهور را به دنبال داشت و دکتر احمدینژاد با بیان اینکه برخی میگویند اگر یارانهها را بین مردم توزیع کنیم، گداپروری است، گفته است که هدفمند کردن یارانهها از نظر ما عدالت است. این سخنان متناقض نشان از اختلاف در دو دیدگاه اقتصادی است. آنچه که در ادامه میآید تحلیل و تبیین این دو دیدگاه است که در گفتوگو با دکتر حسین کچوئیان استاد دانشگاه و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی صورت گرفته است.
گداپروری و سیاست مقابل آن چیست؟
سیاست مقابل گداپروری سیاست پرت کردن حاشیه سفره ثروتمندان برای مردم است. دو سیاست در عرصه اقتصاد وجود دارد، یک سیاستی است که مردم را موضوع کار قرار داده و به حوائج و نیازهایشان توجه میکند و این همان سیاستی است که اسمش را گداپروری گذاشتهاند.
اما سیاست دیگر که همان سیاست مقابلی است که آقای هاشمی و اطرافیانشان دنبال آن بودند این است که به یک عدهای آنقدر بدهند تا بخورند و چاق شوند و آن وقت از پس ماندههای سفرهایشان چیزی هم به پایینیها بدهند.
دیدگاهی که آقای هاشمی دارند که همان دیدگاه سرمایهداری است بر این اساس که به ثروتمندان و سرمایهداران میدان داده میشود تا به ثروت برسند و آن وقت از قِبل آنها به سایر افراد جامعه هم چیزی برسد.
آیا تفاوت اصلی سیاست اقتصادی آقای احمدینژاد با سیاست اقتصادی آقای هاشمی در این دو دیدگاه است؟
در توضیح آن باید گفت که در این زمینه دو سیاست وجود دارد. سیاستی که در طراحی اقتصاد و فراهم سازی فرصتها و امکانات همه دیده شوند و شرایط طوری فراهم شود که همه افراد جامعه از جمله طبقات پایین هم بتوانند اهداف و مقاصد خود را در صحنه اقتصاد تحقق ببخشند. در مقابل آن، سیاست سرمایه داری، آزاد و اصطلاحاً لیبرالیستی است که به طور معمول وجود دارد و آن سیاستی است که دنبال تزاید ثروت به هر قیمتی است و مهم برایش این است که کلیت اقتصاد به رشد برسد و یا ثروت در آن ایجاد شود و البته مهم نیست که چه کسی این ثروتها را ایجاد میکند.
در این سیاست وقتی کل جامعه به ثروت میرسد به طبقات پایین هم یک چیزی تراوش و نشت میکند. آقای هاشمی سیاستهایی که در ذهن دارد سیاستی است که همین الان در آمریکا اعمال میشود. آنجا هم به مردم کمک میکنند، در تمام اقتصادها هم کمک میکنند تا آنجا که چندی پیش 700 میلیارد تومان کمک کردند. آن سیاست در همه جا اینگونه فکر میکند. اما گویا سیاستی که آنها اسمش را گداپروری گذاشتهاند قرار است کمکی به مردم نکند و قرار بوده که کل اقتصاد را به وسیله ثروتمندان طوری به حرکت درآورد که از منافع او هم گروههای دیگر استفاده کنند. ولی سیاست اینگونه تمرکز و کانون سیاستگذاریها و طراحیهایش بر بخشهای خاصی از جامعه یا نخبگان اقتصادی متمرکز است. من تعجب میکنم، سیاستی که آقای هاشمی از آن دفاع میکند، آن سیاستی است که در اصل منجر به گداپروری میشود و این سیاست اتفاقا در دوره ریاست جمهوری ایشان هم مشهود بود. در آن دوره و در چارچوب سیاستی که گفته شد، به عدهای میدان داده و آنها را پروار کردند اما زمانی که اتفاقات اوایل دهه 70 اتفاق افتاد، متوجه شدند مثل اینکه حق مستمندان و فقرا هم در حال پایمال شدن است. بنابراین سیاستی که آقای هاشمی دنبال میکند دقیقا آن سیاستی است که علیالاصل متوجه ثروتمندان است و وقتی که آن سیاست فقر ایجاد میکند مشکلات سیستم را از طریق سیاستهای تامینی مرتفع میکند و این سیاستهای تامینی دقیقا همان سیاستهای گداپرورانه است. یعنی سیاستهایی که اول فقر و مصیبت ایجاد کرده و بعد به طبقات پایین کمک میکند و اتفاقا تعبیر گداپروری متناسب با سیاستهایی است که در گذشته در ایران اجرا شده و در کل جهان در سیستمهای سرمایهداری در حال اجرا است.
به نظر شما دلایل مطرح شدن اینگونه اظهارات در شرایط فعلی چیست؟
هدف اصلی اینگونه اظهارات روشن است. همانگونه که از اول مشخص بود و آقای هاشمی در زمان انتخابات گذشته هم نشان داد که خیلی برایش مهم است تا رئیسجمهور شود و آقای احمدینژاد نیاید. جالب اینجاست که اگر به مصاحبه تبلیغاتی آقای هاشمی در شبکه 2 سیما نگاه کنیم معلوم میشود که سیاستهای چه کسی گداپرورانه است. در آن مصاحبه آقای هاشمی مرتب به مردم وعده میدهد که من فلان قدر به شما میدهم؛ آنجا آنقدر پول خرج میکنم؛ در فلان جا چه منابعی را اختصاص میدهم و خلاصه در حال تطمیع مردم است. از همان مصاحبه و فرایند انتخابات معلوم بود که چقدر پیروزی در انتخابات برای ایشان مهم است. رویه آقای هاشمی این است که در ابتدای امر و وقتی یک جریانی تازه آغاز به کار میکند وارد صحنه نمیشود و میگذارد تا خطاهای طرف مقابل ظاهر شود بعد وارد نقد شود و بر همین اساس ایشان در سالهای اول دولت نهم زیاد به نقد این دولت نمیپرداخت اما از سال قبل به طور جدی وارد صحنه شدهاند و هیچ مورد و مکانی نیست که ایشان سخن بگوید و اقدامی انجام دهد مگر اینکه متوجه تضعیف و تخریب دولت نباشد.