۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۳:۲۰
هنوز تعریف مشخصی برای سوژه‌های مورد بحث نداریم

«سخیف» مانند «معناگرا»!

فریدون حسن‌پور کارگردان سینما و تلویزیون می‌گوید: من جزو نخستین کسانی هستم که یکی از آثارم «معناگرا» لقب گرفت، در حالی‌که هنوز بعد از گذشت چند سال تعریف روشنی از این ژانر البته اگر بتوان به آن گونه سینمایی اطلاق کرد وجود ندارد. در نتیجه واژه «سخیف» هم باید ابتدا در این سینما مورد بررسی کارشناسانه قرار گیرد. وی که در نشست تحلیلی «رواج طنز سخیف» در خبرگزاری سینمای ایران حضور یافته بود، با اشاره به این نکته که سینما از زیرمجموعه‌های حوزه علوم اجتماعی به شمار می‌رود، افزود: شرایط موجود در هر جامعه در دوره‌های زمانی مختلف، سبب ظهور سبک‌های متفاوت شده ‌است، چنانکه تعداد قابل توجهی از آثار ماندگار سینمای جهان از سبک‌های شناخته شده‌ای چون نئورئالیسم پیروی کرده و در تاریخ سینما ثبت شده‌اند چون این سبک‌ها تعاریف مشخص و مدونی دارند که بخشی از فیلمسازان کشورهای مختلف در دهه‌های گوناگون در این چارچوب‌های تعریف شده به ساخت اثر پرداخته‌اند. وی تصریح کرد: اما در کشور ما شرایط، مولد سبک نیست بلکه موجب به‌وجود آمدن فیلم خوب و فیلم بد می‌شود و اصطلاحی چون سینمای ابتذال نیز مقهور همین شرایط است. همایون اسعدیان که این روزها فیلم «طلا و مس» را روی پرده سینماها دارد هم در این نشست گفت: واژه مبتذل به معنای پیش پاافتاده بودن است و این ابتذال هم در سینمای قبل از انقلاب به کرات وجود داشته و هم در سینمای بعد از انقلاب شاهد نمونه‌هایی از آن هستیم. اما این را هم باید در نظر بگیریم که المان‌ها تعیین کننده مفاهیم نیستند. ما متاسفانه از مقطعی برای مدلی از فیلمسازی که مورد علاقه خودمان است اسم تعیین کردیم همانند «سینمای ملی» در حالی‌که برای این سینما نیز تعریف درستی نداریم. اسماعیل میهن‌دوست نیز درباره رواج ابتذال در سینمای ایران گفت: متاسفانه مدتی است در تعریف ابتذال دچار مشکل شده‌ایم. معتقدم واژه ابتذال تنها به سینمای کمدی اطلاق می‌شود و گاهی شاهد تولید فیلم‌های ظاهرا ارزشی اما مبتذل هستیم. در شرایط کنونی نمی‌توانیم کلمه سخیف و بی‌ارزش را تنها به برخی فیلم‌ها نسبت دهیم یا از واژه فیلم فارسی برای تعریف این گونه آثار استفاده کنیم. اگر تولیدات سخیف را آثاری تعریف کنیم که به شعور مخاطب توهین می‌کنند، می‌توانیم به نمونه‌هایی از این آثار در ژانرهای گوناگون از جمله معناگرا، کمدی، جنگی و... نیز اشاره کنیم. حسن‌پور، کارگردان «وقتی همه خواب بودند» همچنین اظهار داشت: در یک بازنگری کلی از آغاز انقلاب تاکنون جریان ویژه‌ای از سینما به‌وجود آمده که محصول نوع خاصی از نگاه بوده و هست و این نگاه نیازمند یک تاریخ نگاری است. وی تصریح کرد: من زمانی‌که «وقتی همه خواب بودند» را می‌ساختم برخی از اشخاص حقیقی و حقوقی مخالف ساخت این فیلم بودند و تاکید داشتند تا نوعی از عرفان‌زدگی کاذب وارد فیلم شود و من معتقدم همین نگاه غلط زمینه‌ساز بروز ابتذال شده‌است. اسعدیان در ادامه افزود: فضای موجود نیازمند بررسی همه‌جانبه بوده و این یک واقعیت است که ما به همه نوع فیلم احتیاج داریم. زمانی فیلم اکشن یکی از اصلی‌ترین ژانرهای سینمای ایران بود که طیف وسیعی از مخاطبان شهرستانی را جذب می‌کرد. در آن زمان آنقدر این ژانر از سوی منتقدان و بعد سیاستگذاران مورد حمله قرار گرفت که تقریبا از بین رفت و به دنبال آن سینما نیز بخش قابل توجهی از تماشاگرانش را از دست داد و این مساله در رابطه با ژانر کمدی نیز در حال تکرار است و اصولا افراط و تفریط در هر حوزه‌ای مشکلی را حل نخواهد کرد. کارگردان «طلا و مس» تصریح کرد: تماشاگر نیازمند خوراک فرهنگی متفاوت است، احتیاج مخاطب به یک سرگرمی 2 ساعته بدیهی است در نتیجه ما به‌عنوان سیاستگذار و تولید کننده باید این جنس از سینما را به سطح استاندارد خودش برسانیم. ساخت این نوع فیلم‌ها هزینه‌بر است، ورود بازیگران تلویزیون به سینمای کمدی سطح سلیقه مخاطبان را پایین آورده است اما این را هم باید در نظر داشته باشیم که ساخت کمدی سبک و ارزان قیمت، تماشاگر را پس از مدتی پس می‌زند و به همین علت است که همه فیلم‌های به ظاهر طنزی که از عید امسال تا به امروز اکران شده، دچار شکست تجاری شده‌اند. میهن‌دوست در ادامه افزود: آثار مبتذل تنها در بخش خصوصی سینما ساخته نمی‌شود و بارها شاهد تولید این دسته از آثار در بخش‌های دولتی نیز بوده‌ایم اما زمانی که تصمیم به بررسی و نقد این موضوع می‌گیریم دیواری کوتاه‌تر از بخش خصوصی پیدا نمی‌کنیم. در دوره‌های مختلف سینمای ایران آثاری تولید شده است که نظر مخاطب عام را جلب کرده، اقتصاد سینما را مدنظر قرار داده و در زمره آثار سخیف نیز قرار نگرفته است. کارگردان فیلم سینمایی «برخورد خیلی نزدیک» ادامه داد: در سال‌های اخیر تولید آثار سخیف بسیار افزایش یافته و متاسفانه این امر موجب افت سلیقه مردم شده‌است تا جایی که در شرایط کنونی حتی اگر امکانات یکسان و برابر برای اکران همه فیلم‌ها در ژانرهای مختلف فراهم شود باز هم فروش آثار سخیف از دیگر آثار بیشتر بوده و با استقبال مخاطبان مواجه می‌شود. در ادامه حسن‌پور گفت: همه این مسائل بازمی‌گردد به بحران اقتصادی موجود در سینما زیرا این فیلم‌ها در بخش خصوصی تولید می‌شوند و تهیه‌کنندگان این بخش به منظور صرفه‌جویی در هزینه، زمان فیلمبرداری را به حداقل می‌رسانند و طبیعی است که محصول این مدت زمان محدود یک اثر نازل خواهد بود. اسعدیان هم افزود: اعمال نظرهای سلیقه‌ای نیز بسیار تخریب‌کننده است به‌طور مثال در جشنواره امسال، آقای سجادپور صراحتا اعلام کردند اگر محدودیت عمل نداشتم همه جوایز را به «طلا و مس» اهدا می‌کردم و اتفاقا یکی دیگر از مسؤولان ارشاد صراحتا گفت، این فیلم توهین به روحانیت است پس می‌بینیم که این نوع نگاه‌های افراطی نیز عامل دیگر رواج این جریان در سینماست زیرا بسیاری از سیاستگذاران با نام سیاهنمایی اجازه رشد به سینمای اجتماعی نمی‌دهند.

ارسال نظر
captcha
پربیننده