
حجتالاسلام والمسلمین سیدسعید لواسانی: ما باید در همه صحنههای اجتماعی حضور داشته باشیم و این «باید» نسبت به هرکس به اندازه وسعت و توانش است: «وَ أَنْ لَیسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى» [نجم: 39]. این مهم در نظام اسلامی که باید به سمت جامعه اسلامی حرکت کند، از اهمیت بیشتری برخوردار است، راه ادای این تکلیف، دولت اسلامی است. منظور از دولت اسلامی، کارگزارانی هستند که خود را در تراز اسلام ناب محمدی صلیالله علیه و آله و سلم تربیت کرده باشند، هم اندیشهشان کاملاً اسلامی باشد و تحت تاثیر مکاتب غربی نباشد، هم عملشان برمبنای اسلام باشد و وامدار ایسمهای غربی نباشد و هم شخصیت فردی و اجتماعیشان در درون اخلاق ناب اسلامی شستوشو شده باشد و انحراف و اعوجاج به سوی نفسانیت نداشته باشند و بلکه کاملاً در حلقه «اخلاق قرآنی» باشند. چنین افرادی حضوری فعال در صحنههای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی دارند اما درونشان کاملاً از غیر و خودیت و نفسانیت خالی است. یعنی مثل این است که اصلا خودی ندارند و در عین حضور، گمنامترین افرادند و قلبشان در خلوتی عارفانه است و «خلوتگزیده را به تماشا چه حاجت است».
بنابراین حضور در صحنههای مختلف لازم است و شرط و مقدمه ضروری آن خودسازی است. نتیجه اینکه خودسازی بر همگان واجب است. پس انسان اول باید خود را نجات دهد و با حفظ نجات خود، به نجات دیگران اقدام کند و این منطق اسلام است. چنین کسی به هیچوجه به خود یا دیگران که همگروه و همفکر او هستند، دعوت نمیکند، بلکه تنها به خدا دعوت میکند.
منطقی نیست که بگوییم برای نجات دیگران اقدام میکنیم، حتی اگر خودمان به هلاکت بیفتیم. به تعبیر دیگر ـ اگر بر فرضـ نجات دیگران توأم با هلاکت ابدی ما باشد، برای چنین امری مجاز نیستیم. امیرالمومنین علیهالسلام که در دوران حکومت خود، گرفتار افراد پست و بیمقدار بودند، در بیانی نورانی میفرمایند: «من میتوانستم با این شمشیر کجیهای شما را راست کنم، اما نمیخواهم طوری شما را اصلاح کنم که خود به هلاکت بیفتم و تباه شوم.» [پیام امام: 3/ 136] یعنی ما حق نداریم، برای اصلاح دیگران، خود را به خطر بیندازیم و تنها باید در چارچوب شریعت حرکت کنیم. این توجیه که ما در صحنههای خدمت حضور داشته باشیم، حتی اگر خود را نساخته باشیم، از تلبیسات شیطان و ظهورات نفس است و در این حالت نهتنها خدمتی به دین و مردم نمیشود، بلکه خود را هلاک میکنیم و مردم را به هلاکت میرسانیم و دین را هم از حقیقت نورانیاش خارج مینماییم. بنابراین ما باید خود را در معرض خدمت مردم قرار دهیم، اما اگر مردم استقبال نکردند، دیگر چه لزومی بر عرضه خود و ناراحتی از اینکه مردم به ما بیتوجهی کردند و رأی ندادند. هنوز فتنه سال 88 یادمان نرفته است که برخی که نتوانستند رأی اعتماد مردم را جلب کنند، چنان بر طبل تقلب کوبیدند که جامعه را به آشوب کشاندند و نظام را خدشهدار کردند و خود را هلاک کردند و برخی از مردم را هم با خود به خطر انداختند. چرا؟ آیا فتنه مذکور چیزی جز ظهور و جلوه نفسانیت آنان بود؟ پس خدمت در نظام راه دارد، نه کنارهگیری درست است، و نه «شهرتطلبی». بلکه «گمنامی» در عین حضور و «بیقدری درونی» در عین عرضه، و «خلوتگزینی» در عین خدمتگزاری در نظام و جامعه اسلامی.
در روایت از حضرت عیسی علیهالسلام نقل شده است که فرمودند: «المخلص من یعمل لله و لا یحب أن یمدح علیه» مخلص کسی است که تنها برای خدا کار میکند و دوست ندارد برای آن عمل مدح شود. در روایت دیگر وارد شده است: «دوست ندارد مردم او را مدح کنند.» [علم القلوب: 159] یعنی تلاش او این است که نیکیهای خود را پنهان بدارد، همانند امثال ما که کوشش میکنیم که بدیهایمان را پنهان کنیم. اگرچه چون او دلش را به خدا داده است، خدا هم دل مردم را به او جلب میکند، اما او توجهی به این دلدادگی ندارد. این حقیر از یکی از نزدیکان مرحوم آیتالله بهاءالدینی شنیدم که وقتی حضرت امام در اوایل انقلاب در قم به منزل ایشان وارد شدند، مردم محل مطلع گردیدند و به کوچه ریختند و گفتند: «روح منی خمینی، بتشکنی خمینی» آقای بهاءالدینی به امام عرض کردند: حاجآقا روحالله باورتان نشود! امام فرمودند: حاجآقا بهاء همینقدر به شما بگویم که دنیا را به من دادند و خودم را از خودم گرفتند.» و این مبنای خدمتگزاری در نهایت سلامت درون است. چنین افرادی نه دنبال اسم هستند و نه خواهان آن که رسمی از آنان به یادگار بماند. بلکه اسم حقیقی آنان «عبدالله» است: «إِنِّی عَبْدُ الله» [مریم: 30] همتی به بلندای لقاءالله دارند و سلوکی به پاکی آب زلال. حقیقت آنان از مردم مخفی و پنهان است، آنان نیکان روزگار و اولیاءِ پرهیزگار خدا هستند که حقیقت جانشان از دیگران پنهان است و خدا نیز دوستشان دارد. چنانکه رسول خدا صلّىالله علیه و آله و سلّم فرمودند: «إنّالله یحبّ الأبرار الأخفیاء الأتقیاء» [بحر المعارف: 1/294]