عبدالباری عطوان*: شیخ یوسف قرضاوی، رئیس اتحادیه جهانی علمای مسلمان طی روزهای گذشته 2 بار در عرصه ظاهر شده است و این پس از غیبت 11 هفته‌ای‌اش از خطبه‌های نماز جمعه در دوحه بوده است. در اولین حضور تصویر بی‌صدا بود و قرضاوی با حضور در مراسم جشن فارغ‌التحصیلی دانشجویان دانشگاه امیر حمد بن خلیفه آل‌ثانی، در صف اول بین امیران کنونی و سابق قطر نشسته بود. دومین حضور وی سخنرانی در مراسم افتتاح کنفرانس یاری قدس اشغالی در دوحه بود که اتحادیه جهانی علمای مسلمان برگزار کرده بود. اما حضور دوم وی صاعقه‌وار و جنجالی بود. وی در مصاحبه‌ای با خبرگزاری فرانسه در دوحه از مصری‌ها خواست که انتخابات ریاست‌جمهوری مصر را تحریم کنند. وی گفته است: عبدالفتاح السیسی که پیروزی وی در انتخابات تقریبا قطعی است به زور بر اریکه قدرت نشسته و محمد مرسی رئیس‌جمهوری منتخب را برکنار کرده است. چنین موضع‌گیری شیخ قرضاوی نشان می‌دهد موضع وی که عامل بحران میان قطر و 3 کشور عربستان، بحرین و امارات بوده، تغییری نکرده است. اینکه در شرایط کنونی قرضاوی بشدت عبدالفتاح السیسی را مورد حمله قرار داده است دارای تبعات خطرناکی است و از جمله تبعات خطرناک آن دامن زدن به اختلافات میان دوحه و کشورهای عربستان، امارات و بحرین است بویژه که این کشورها از اقدامات تلافی‌جویانه بیشتر علیه قطر در صورتی که شیخ قرضاوی از قطر رانده نشود، خبر داده‌اند. بحران میان قطر و کشورهای عربستان، امارات و بحرین دارای ابعاد مختلفی است اما نقطه محوری از نظر ما اتهام قطر در حمایت از اخوان‌المسلمین و تلاش آن برای برکناری حکومت السیسی با به کارگیری بازوهای رسانه‌ای و سرمایه هنگفت برای تحقق این هدف است. قرضاوی از لحظه اول علیه کودتای نظامی در مصر ایستاد و چند روز قبل سند اصول استرداد انقلاب 25 ژانویه را امضا کرد تا به مقابله با نظامیان مصری برخیزد، در واقع قرضاوی این پیام را به کشورهای بحرین، عربستان و امارات داد که وی همچنان در قطر است و همچنان مخالف السیسی و حکومت وی است و هیچ تغییری رخ نداده است. از نظر ما اختلافات قطر با مثلث عربستان، امارات و بحرین طی روزهای آینده تشدید خواهد یافت و چه بسا به برخوردهای بیشتر رسانه‌ای، سیاسی و حتی نظامی کشیده شود. اگر بگوییم که در حال حاضر مرحله آرامش قبل از توفان را طی می‌کنیم به گزافه سخن نگفته‌ایم. واضح‌تر می‌گوییم جبهه پنجگانه ضدقطر شامل عربستان، امارات، بحرین، مصر و اردن منتظر پایان انتخابات ریاست‌جمهوری مصر و پیروزی السیسی به عنوان رئیس‌جمهوری منتخب هستند تا مرحله تنش در جبهه‌های مختلف آغاز شود. این تصادفی نیست که 5 کشور به صورت واحد یا جداگانه در 2 ماه گذشته رزمایش‌هایی برگزار کرده‌اند که در آن از انواع تسلیحات استفاده شد. اولین رزمایش در ابوظبی با مشارکت نیروهای مصری در کنار نیروهای اماراتی و با حضور ارتشبد السیسی و همه فرماندهان ارتش وی بود. رزمایش بعدی در عربستان بود که در آن همه رهبران کشورهای عربی به استثنای امیر قطر حضور داشتند. سومین رزمایش در بحرین با حضور نیروهای اردنی و سعودی برگزار شد. شاید برگزاری این رزمایش‌های بی‌سابقه به مثابه پیام و هشداری به قطر و چنگ و دندان نشان دادن به دشمنان فرضی دیگر مانند ایران و عراق و حتی سوریه در کنار قطر بود. حملات رسانه‌ای سعودی‌ها علیه قطر تشدید شده است. فراخوانی رؤسای تحریریه روزنامه‌های عربستان از سوی وزیر خارجه سعودی و ابلاغ این نکته به آنها که قطر هیچ امتیازی که نشان از پایبندی به سند ریاض داشته باشد، نداده است در واقع بر اخباری که از کاهش تنش و نزدیکی بازگشت سفیران عربستان، بحرین و امارات به دوحه داشت، خط بطلان می‌کشد. طی روزهای اخیر رسانه‌های سعودی حملات دامنه‌داری را علیه قطر دنبال می‌کنند و این پس از انتشار متن مکالمه تلفنی میان شیخ حمد بن خلیفه، امیر سابق قطر با سرهنگ معمر قذافی، دیکتاتور مقتول لیبی بود که حمد بن خلیفه عربستان را بشدت مورد حمله قرار داده و پیش‌بینی سقوط آل‌سعود طی 12 سال را کرده بود. وضعیت قطر به مثابه شخصی است که در جاده سریع‌السیر در حال دویدن است و چاره‌ای جز دویدن ندارد. روزها و هفته‌های آینده شاهد حوادث غیرقابل انتظاری خواهیم بود؛ منظور مرحله پس از انتخابات ریاست‌جمهوری مصر در اواخر این ماه میلادی است. ناظران پیام‌های کشورهای عربستان، امارات و بحرین به امیر جوان قطر را رصد می‌کنند که مفهوم آن این است که اختلاف با تو نیست بلکه با پدرت و سیاست‌هایش است و اگر خواهان بازگشت به ناوگان کشورهای حوزه خلیج‌فارس هستی باید از سیاست‌های وی و اخوان‌المسلمین دست برداری. هدف دور کردن پدر از فرزند و ایجاد شکاف میان آنهاست و اگر با پیام‌های این 3 کشور مخالفت ورزد بدون شک دامنه تنش تشدید خواهد شد. تابستان خلیج‌فارس بسیار داغ‌تر از فصل‌های قبلی خواهد بود.
* کارشناس برجسته مسائل خاورمیانه