فؤاد پور عبادی
گفته می‌شود روح توافقنامه جدید با توافقنامه سابق یعنی قبل از شش یا هفت بار اصلاح، تفاوت دارد. نظر جنابعالی در این باره چیست؟
آن تغییراتی که عراقی‌ها درخواست کردند یکی درباره نام توافقنامه بود زیرا معنی مهمی داشت و این توافقنامه راهبردی و امنیتی تلقی می‌شد اما اکنون نام آن به معنی توافقنامه‌ای برای خروج سربازان و ساماندهی نیروهای موقت درعراق است و این به معنی آن است که حاکمیت عراق در حال برگشتن است.
بنابراین، این تغییر مناسبی بود که صورت گرفت اما تغییر دوم این بود که در توافقنامه جدید شفاف‌سازی صورت گرفته تا همه بدانند چه اتفاقی افتاده و چه اتفاقی خواهد افتاد اما نکته سوم این است که دولت عراق می‌خواهد در زمان مشخصی نیروهای اشغالگر به طور کلی از شهرها بیرون بروند و در مناطق شهری نباشند و در مرحله دوم نیز به طور کامل از عراق خارج شوند.
همچنین عراقی‌ها درخواست داشتند که نظارت و اشراف بر عملیات‌های نیروهای اشغالگر داشته باشند. این موارد نیز در توافقنامه جدید اصلاح شد. آنچه که مهم‌تر و اصلی بود، بحث مربوط به مصونیت آمریکایی‌ها بود. در اینجا آمریکایی‌ها سعی کردند زیر بار این مساله نروند. علت این مساله هم روشن است زیرا آنان هر جایی که رفتند چنین مصونیتی را داشتند و به طور کامل به دست آوردند مثلا در آلمان، ژاپن، کره و... . بنابراین هنگامی که چنین امتیازی از آنان سلب می‌شود، بر قراردادهای سابق نیز تاثیر می‌گذارد و تاثیر خود را نیز بر آن کشور و بر روند آینده‌ای که آمریکا در ذهن خود ترسیم کرده نیز خواهد گذاشت.
با چنین تغییراتی که در توافقنامه جدید نسبت به توافقنامه قدیم به وجود آمده، آمریکا چه سود و بهره‌ای برده است؟
سودی که بردند این است که مصونیت را به طور کامل از بین نبردند. در حقیقت مصونیت را 2 دسته کردهاند. یک دسته آن مصونیتی است که می‌گوید محاکمه نیروهای آمریکایی باید به‌وسیله آمریکایی‌ها صورت گیرد یعنی آن دسته از مسائلی که در عملیات‌ها یا در پادگان‌ها به وجود می‌آید. یعنی آنان درون پادگان را مانند یک سفارت برای خود در نظر گرفته‌اند و قوانین حاکم درون آن همان قوانین حاکم در آمریکاست و بدون شک این مساله مثبتی نیست. این سود و بهره‌ای است که آمریکایی‌ها از این قرارداد برده‌اند و سود دوم این است که وقتی در هر عملیات هر اتفاقی می‌افتد، در حقیقت سربازان آمریکایی مصون هستند و در صورت جنایت محاکمه نخواهند شد حتی اگر هم محاکمه شوند به‌وسیله خود آمریکایی‌ها محاکمه می‌شوند.
آنچه در توافقنامه جدید، آمریکایی‌ها به ناچار آن را پذیرفته‌اند این است که اگر نیروهای آمریکایی تخلف بزرگ مرتکب شوند یا خارج از عملیات، اقداماتی کنند، در این صورت محاکم عراقی به پرونده رسیدگی خواهند کرد. اما آمریکا یکسری پیچیدگی در آن درست کرده تا بتواند از این بند توافقنامه شانه خالی کند. این پیچیدگی‌ها جای نگرانی دارد. نخستین پیچیدگی این است که تشخیص اینکه آیا تخلف بزرگ است یا کوچک، تا پرونده آن به محاکم عراقی سپرده شود را به کمیته‌ای مشترک سپرده است تا بتواند با استفاده از نمایندگان خود در این کمیته، تخلف را کوچک نشان دهد و در نتیجه محاکمه آن را به دادگاهی آمریکایی بسپارد.
بخش دوم پیچیدگی این است که گفته در صورتی که خارج از پادگان، یک آمریکایی مرتکب تخلف شده و به‌وسیله عراقی‌ها بازداشت شود ابتدا باید او را به آمریکایی‌ها تحویل داده و آنان بعد از 24 ساعت متخلف را به نیروهای عراقی تحویل دهند. این در حقیقت توازن نیست زیرا این سرزمین متعلق به عراق است و عراقی‌ها باید حاکم باشند.
یعنی آمریکایی‌ها در لفافه و با پیچیده کردن مساله، توافقنامه را به نفع خود نوشته‌اند؟
بله، با موانع عملی سعی کردهاند که توافقنامه به نفع خودشان باشد. یعنی این موانع از لحاظ شکلی و ظاهر حقوقی، مساله را حل کرده اما از لحاظ عملی در حقیقت این مشکل را همچنان در جای خود باقی گذاشته و بدون شک چنین مشکلی می‌تواند دردسرساز باشد.
نمایندگان جناح صدر در پارلمان عراق اعلام کردهاند، با امضای چنین توافقنامه‌ای مخالفت خواهند کرد. نظر جنابعالی در این‌باره چیست و در صورت امضا نشدن آن، چه اتفاقی خواهد افتاد؟
جناح صدر از اول معتقد بود، آمریکایی‌ها در این مساله متجاوزند و نباید در این مورد امتیاز خاصی به آنها داده شود زیرا آنها برای حفظ منافع خودشان و نه برای منافع ملت عراق، در این کشور حضور دارند و اقداماتی را انجام می‌دهند بنابراین اگر هم چنین اقداماتی برای عراقی‌ها منفعتی داشته، به درخواست عراقی‌ها نبوده است یعنی آمریکا خودش به عراق حمله و با تصمیم خودش این کار را کرد نه به درخواست عراقی‌ها بنابراین آنان توافقی و یا تفاهمی با عراقی‌ها نکردند تا در مقابل، حالا امتیازی بخواهند یا به اشغال عراق ادامه دهند.
جناح صدر معتقد است آمریکا با تصمیم خود به عراق حمله کرد و چندین سال هم در این کشور ماند، پس حالا دیگر بعد از این همه اهانت و جسارت که به مردم عراق هم کرد باید خارج شود. این مبنای صحبت و درخواست جناح صدر است.
اما اینکه این جناح در وضعیت فعلی بتواند مانع امضای چنین توافقنامه‌ای بشود، بعید به نظر می‌رسد اما این به معنی آن نیست که مثلا در انتخابات بعدی نیز آنان قدرتی نداشته باشند. نظر جناح صدر در حال حاضر را می‌توان نظر یک گروه نسبتاً
با‌نفوذ و قوی در پارلمان عراق و نیز نظر بخشی از شهروندان عراقی که هوادار و پیرو جناح صدر هستند، دانست.
آیــت‌الله سـید‌علی سیستانی و برخی نزدیکان ایشان که موضع ايشان را اعلام می‌کنند، تا چند وقت پیش به شدت با چنین توافقنامه‌ای مخالف بودند اما اخیراً موضع آنان کمی تلطیف شده و لحن سخن آنان نرم‌تر شده است. آیا به نظر جنابعالی پشت‌پرده، مذاکرات محرمانه‌ای رخ داده که به چنین تغییر موضعی انجامیده است یا اینکه همان تغییرات و اصلاحاتی که در توافقنامه انجام شده موجبات این تغییر موضع را فراهم آورده است؟
خیر، آیت‌الله سیستانی که ساحتشان به دور از این نوع بحث‌هاست. ایشان هم از اول در این زمینه وقتی سوالاتی از ایشان و مراجعاتی به ایشان شد، خیلی صریح اعلام کردند که اولاً باید این توافقنامه واضح، آشکار و شفاف و هیچ نقطه پنهانی نداشته باشد و همه شهروندان عراقی در جریان بند بند آن قرار گیرند زیرا به عزت و استقلال عراق مربوط می‌شود و نکته دوم این‌است که به هر صورت حاکمیت باید به عراق برگردد و امنیت و ثبات در کشور برقرار شود یعنی چنین قرار‌دادی باید موجب آن شود و سوم اینکه این قرارداد باید موجب خروج نیروهای بین‌المللی و داشتن برنامه خروج آنان شود زیرا قبلاً آمریکایی‌ها به هیچ‌وجه نمی‌خواستند برنامه خروج را به این نظمی که در قرارداد وجود دارد، بنویسند و آن را بپذیرند. همچنین آیت‌الله سیستانی معتقد بود، تمام جناح‌ها، احزاب و جریانات سیاسی باید بر سر این مساله توافق كنند و با یکدیگر بحث جدی کنند تا به‌وسیله این توافقنامه خدشه‌ای به استقلال عراق وارد نشود و غیر از آن نیز آیت‌الله سیستانی این نکته را اضافه کردند که پس از تمام بحث و بررسی‌ها، این توافقنامه باید به تصویب نمایندگان پارلمان عراق نیز برسد.
بنابراین چون این توافقنامه در حال گذراندن سیر طبیعی خود است، ایشان منتظرند تا ببینند که چه اتفاقی رخ خواهد داد و طبیعتاً ایشان هر وقت احساس کنند مساله‌ای بر ضد منافع ملی عراق و سیادت مسلمین در حال رخ دادن است، در آنجا اظهارنظرخواهند کرد و موضعگیری خود را اتخاذ می‌کنند و بدون شک نقش تعیین‌کننده‌ای خواهند داشت.
امضای این توافقنامه امنیتی چه تاثیری بر روابط تهران – بغداد خواهد داشت؟
این جزو مسائلی است که مربوط به خود عراق است و طبیعتاً آنچه که اهمیت دارد این است که عراق آینده‌ای با عزت و مستقل و سر‌افراز داشته باشد تا بتواند از لحاظ سیاست خــــارجی،کشوری مستقل و توانمند در منطقه باشد. بنابراین امضای توافقنامه درباره عراق تصمیمی است که عراقی‌ها باید آن را بگیرند و ایران هم طبیعتاً نظرش همیشه این است که ملت و دولت انقلابی عراق نباید هیچگاه به توافقنامه‌اي برضد منافعشان تن دهند و آن را به سمت و سویی ببرند که در آینده موجبات ننگ ملی برای این کشور به بار آورد.
با توجه به اینکه باراک اوباما، رئیس‌جمهور برگزيده آمریکا از تفکرات جنگ‌طلبانه کمتری نسبت به جورج‌بوش برخوردار است و جمهوریخواهان تا قبل از انتخابات می‌خواستند این توافقنامه را امضا کنند تا از آن به سود خود در انتخابات استفاده کنند، با پیروزی اوباما آیا فشار برضد عراقی‌ها کاسته شد و این مساله در تسریع تصویب این توافقنامه تاثیر گذاشت یا اینکه پیروزی اوباما در روند امضای توافقنامه هیچ تاثیری نداشت؟
طبیعتاً جمهوریخواهان مایل بودند این توافقنامه امنیتی را زودتر امضا کنند و از همین رو فشار جدی بر مقامات عراقی می‌آوردند و سفر‌های عدیده‌ای برای رسیدن به هدف خود به عراق انجام دادند و حتی در برخی مواقع دست به تهدید زدند تا بتوانند سریع‌تر به این موفقیت دست یابند.
بعد از اینکه از تاثیر مثبت بر روند انتخابات با استفاده از این توافقنامه ناامید شدند و چنین اتفاقی رخ نداد، در حقیقت برای آنان مهم بود که قبل از اینکه کاخ سفید را ترک کنند این توافقنامه را امضا کرده باشند تا این پرونده به عنوان یک لکه ننگ در پرونده آنان ثبت نشود و تلاش کردند آن را به نتیجه برسانند تا بگویند ما توانستیم در دوران ریاست خود مساله را به یک نقطه مثبتی برسانیم و نتیجه‌ای رضایتبخش بگیریم. بنابراین آنها انگیزه‌ای پیدا کردند تا سریع‌تر مساله خود را حل کنند و لذا راه‌حل‌هایی پیدا کنند تا بتوانند با دولت عراق به توافق برسند.
آیا این توافقنامه بر سرنوشت و آینده گروهک تروریستی منافقین و پادگان اشرف تاثیر خواهد داشت یا خیر؟ به نظر جنابعالی این پرونده چه زمانی بسته خواهد شد؛ با در نظر گرفتن اینکه برخی نمایندگان پارلمان عراق معتقدند، دولت این کشور باید از منافقین نگهداری کند تا در آینده از آن به عنوان اهرم فشاری برضد جمهوری اسلامی ایران استفاده کند.
پارلمان عراق در این باره مواضع روشنی دارد و اگر برخی افراد یا نمایندگان هم گاهی اظهار نظری کنند این به معنای موضع ملت، پارلمان و دولت عراق نیست بلکه تک نظراتی است که وجود دارد. در این‌باره هم دولت عراق تصمیم خود را گرفته و به نظر ما اقدام خواهد کرد. آمریکایی‌ها ممکن است این انگیزه را داشته باشند که این گروهک را نگه دارند تا بتوانند در آینده از آن به نفع خودشان در زمینه جاسوسی استفاده و نیز آن را به عنوان اهرم فشاری برضد کشورمان تبدیل کنند.
اولاً که این مساله عامل فشار نیست زیرا به مساله روشنی تبدیل شده است. منافقین گروهی است که کاملاً مردود شده و با همه دشمنان ملت ایران کار کرده است و هیچ نوع پایگاه داخلی در کشورمان نیز ندارد و به همین دلیل نمی‌تواند عامل تهدید و فشاری برای ما باشد اما از لحاظ جاسوسی برای آمریکایی‌ها این گروهک اهمیت دارد تا بتوانند تا جایی که امکان دارد برای آمریکا جاسوسی و اطلاعاتی را جمع‌آوری کنند. بنابراین با توجه به اینکه زمینه رفتن آمریکایی‌ها هم فراهم شده است، آنان که در گذشته سعی می‌کردند همواره پرونده گروهک منافقین را به عقب بیندازند، اکنون دیگر از این کار دست کشیده‌اند زیرا خودشان نیز رفتنی هستند.
گفته می‌شود قبل از رفتن جورج‌بوش و آمدن باراک اوباما فرصتی است تا آمریکا به ایران حمله کند، نظر جنابعالی در این مورد چیست.
جورج‌بوش زمانی که در اوج قدرت خود بود نتوانست به ایران حمله کند، حالا که دیگر در پایان عمر سیاسی خود قرار گرفته و بویژه با این افتضاحاتی که به بار آورده و آرای مردم آمریکا آن را نشان می‌دهد و افکار عمومی جهان نیز آن را ثابت کرده است، دیگر بر همگان آشکار است که چه وضعیتی دارد و چنین جایگاهی ندارد که بتواند دست به چنین کاری بزند.