لباس‌هایی که حرف‌ می‌زنند

تکتم نجفی منش- زهرا جاهد

هوا بارانی است و ساعتی تا آغاز به کار رسمی نمایشگاه مد و لباس مدکس (modex) باقی مانده است اما چند نفری هنگام بیرون آمدن از خروجی نمایشگاه بین‌المللی درباره قیمت پالتو‌ها و لباس‌های آن صحبت می‌کنند. ابتدا با در بسته سالن 27 که قرار بود محل نمایش زنده لباس باشد مواجه می‌شویم؛ بخش جذاب و پرسر و صدای نمایشگاه مدکس که بنا به دلایلی برگزار نشد. شلوغی‌ها مانع از دیده شدن بنر‌ها‌ی لباس و مانکن‌هاست.غرفه‌ها در دو ردیف کناری و یک ردیف میانی طراحی شده‌اند و این در حالی است که در چند قدم آن طرف‌تر افتتاحیه در حال برگزاری است. آنچه اول از همه نظر بیننده را به خود جلب می‌کند ایستگاه اتوبوس، گاردریل و علائم راهنمایی و رانندگی است که غرفه یکی از شرکت‌های تولید‌کننده را به خود اختصاص داده و طراحی این غرفه کار طراح لباس این شرکت است. ضلع دیگر نمایشگاه با غرفه مجلات آغاز می‌شود و با شرکت‌های عرضه محصولات آرایشی و بهداشتی ادامه می‌یابد. گویا بانوان حاضر در برخی غرفه‌ها با استفاده از لوازم آرایشی و پوشش‌های جالب خود قصد دارند خلأ لغو نمایش زنده لباس را پرکنند!

با این وجود لباس‌های سنتی و ایرانی و تزئینات حجاب از استقبال ویژه‌ای برخوردارند. بعضی از بازدید‌کنندگان برای خرید محصولات آنها اصرار می‌کنند اما حداقل به صورت آشکار جنسی فروخته نمی‌شود.

معصومه کبودوند، از طراحان لباس که در شمال کشور فعالیت می‌کند از استقبال مخاطبان و اعلام آمادگی تولید‌کنندگان زیادی از لباس‌های سنتی‌اش می‌گوید و می‌افزاید: «بعضی خانم‌ها می‌گویند اگر این لباس‌ها در بازار باشد ما دیگر از این لباس‌های تکراری نمی‌پوشیم. اما برخی تولیدکنندگان هم بی‌توجه به موضوع ایرانی بودن نمایشگاه، نمونه‌ای از کارهای مزون‌شان را ارائه داده‌اند.» در گذر ازغرفه‌های پوشاک مردانه نکته جالب توجهی نظرمان را جلب می‌کند؛ آقایان کراوات بسته‌اند. آیا کراوات جزو لباس رسمی ماست؟

لباس ایرانی

امسال برای نخستین‌بار، نمایشگاه مد و لباس با افزایش سطح کمی و کیفی تولیدات خود و همچنین ایجاد انگیزه مضاعف میان جامعه طراحان، تولید‌کنندگان و بازرگانان داخلی و نیز ایجاد فضای مناسب و قابل قبول جهت تعامل و رقابت با تولیدات شرکت‌های خارجی در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار شده است. ابوالفضل محمد خانی، دبیر جشنواره نمایشگاه مد و لباس، با اشاره به اهداف برگزاری این نمایشگاه به «وطن امروز» می‌گوید:«‌کشور ما پیشینه و سابقه کهنی در مبحث مد و لباس دارد. در نتیجه با توجه به ضرورت‌هایی که در جامعه احساس شده برای ساماندهی مد و لباس با کسب مجوز و نظارت وزارت ارشاد مبادرت به برگزاری چنین نمایشگاهی کردیم تا بتوانیم لباسی ایده‌آل و درخور توجه و ‌شأن و منزلت ایرانی به علاقه‌مندان ارائه دهیم.» وی با توجه به سیاست‌ها و حمایت دولت، بویژه کمیته ساماندهی مد و لباس وزارت ارشاد، می‌افزاید:«‌امیدواریم با برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی و پشتیبانی ارگان‌های مربوطه بتوانیم موضوع مد و لباس را سرو سامان داده، قانونمند و هدفمند کنیم و در صدد هستیم مد و لباس با فرهنگ ایرانی و اسلامی را احیا کنیم و آن را در کشور گسترش دهیم. برای اینکه بتوانیم طرح‌های نو و بدیع طراحان داخلی را به کشورهای دیگر صادر کنیم باید تولید را گسترش دهیم‌ اما باید نیاز به زمان را نیز بپذیریم.»

فروش ممنوع

نمایشگاه مد ولباس مکانی برای نمایش و ترویج الگوهای پارچه و لباس منطبق با موازین اسلامی - ایرانی و بومی مناطق مختلف ایران به تناسب موقعیت‌های مختلف عمومی و خصوصی در حوزه‌های منطقه‌ای، استانی، ملی و بین‌المللی است. این نمایشگاه از بخش لباس و پوشاک بانوان،‌ آقایان و‌ کودکان تشکیل شده که اصلی‌ترین بخش جشنواره مد و لباس را تشکیل می‌دهد و بخش جانبی، شامل پارچه‌های پوشاکی و تزئینی، تکنولوژی چاپ و رنگرزی، گلدوزی، همچنین ملزومات و خرج کار تشکیل شده است. به گفته دبیر جشنواره بین‌المللی مد و لباس، کشورهایی مانند ترکیه، پاکستان و افغانستان در این جشنواره حضور دارند. محمد‌خانی معتقد است، باید بتوانیم بستر برگزاری این دسته از نمایشگاه‌ها را در سطح کشور فراهم کنیم و با تدوین برنامه‌های مدون باید برگزاری نمایشگاه‌های مد و لباس به صنعت تبدیل شود تا بتوانیم نمایشگاه‌ها را در سطح ملی، منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای گسترش دهیم.

شاید کمی تعجب کنید اگر بدانید لباس‌های زیبا و خاص عرضه شده در این نمایشگاه فقط برای دیدن است، چراکه طبق دستورالعمل تعیین شرایط، ضوابط، معیارها و چگونگی برگزاری نمایشگاه مد و لباس وزارت ارشاد که مشروح آن در ستون نگاه یک صفحه گزارش آورده شده، فروش در نمایشگاه‌های لباس ممنوع است. البته مطمئن باشید دست خالی هم برنمی‌گردید چرا که در این جشنواره اگر لباسی چشم شما را گرفته باشد دست‌اندرکاران با کمال میل ثبت سفارش کرده و شما را در رسیدن به خواسته‌تان یاری می‌کنند.

کپی از لباس

علیرضا بوک، از مسؤولان یکی از آگهی‌نامه‌های طراحی و دوخت پوشاک است. او که با هدف جذب مشتری و ارائه فعالیتش در این نمایشگاه شرکت کرده، نبود مد برای مردان ایرانی را معضل پوششی جامعه می‌داند و می‌گوید: «با توجه به عرف جامعه پوشش و آرایش فعلی جامعه شکیل‌تر از بقیه جاهای دنیاست و به نوعی به تایید جامعه هم رسیده و افراط و تفریطی در آن وجود ندارد». او معتقد است در صورت طراحی مد ایرانی قطعا از آن استقبال می‌شود و با اشاره به «جشنواره زنان سرزمین من» و طرح‌های ارائه شده در آن می‌گوید:« بعضی لباس‌های ارائه شده در آن جشنواره در جامعه عرف نیست وشاید گشت ارشاد به آن ایراد بگیرد.البته در این جشنواره برای پوشاک مردان طرحی ارائه نشد.» رضا لغوی از فعالان پوشاک مردان است.او مد‌سازی را کاری فرهنگی و البته دشوار می‌داند و درباره ذائقه بازار می‌گوید:«در جامعه یک گروه طرفدار لباس‌های کلاسیک و معمولی هستند که 70 درصد را تشکیل می‌دهد و 30درصد هم مدل‌های فشن را می‌خواهند و چون ما تامین‌کننده مد مورد نیاز آنها نیستیم از مدل‌های اروپایی تامین می‌شود.»

این فعال پوشاک مردان در پاسخ به این سؤال که آیا حاضر است برای طرح ایرانی لباس، هزینه بپردازد، می‌گوید:«طرح بستگی به ایرانی و غیر ایرانی بودن ندارد. طرحی که خوب فروش برود برایش پول هم داده می‌شود. ما طراحان ایرانی‌ای داریم که خارج از کشور کار می‌کنند و طرح‌هایشان جهانی است. دلیل ندارد ما اسم ایرانی یا غیر ایرانی برایش بگذاریم. مد و سلیقه را نمی‌شود به کسی دیکته کرد. باید سلیقه‌ها را دید و هر چیزی که مطابق سلیقه مردم باشد و با فرهنگ ما مناسبت داشته باشد را ارائه داد. بعضی لباس‌ها خیلی تنگ، کوتاه یا خیلی باز هستند؛ اینها را به شکلی تغییر نمی‌دهیم که بشود در جامعه آنها را پوشید.» او طراحان داخلی را عمدتا کپی‌کار می‌داند و می‌گوید:
« ما خلق کننده مدل یا استایلر نداریم.ما با مجموعه‌های طراحی کار می‌کنیم ولی آنها در حقیقت برای ما کپی می‌کنند.» شاهین شیرزاد که حدود دو سال است مجموعه فروشگاه‌های لباس را در تهران و شهر‌های اطراف راه‌اندازی کرده درباره طرح و رنگ لباس‌های خود می‌گوید:« سعی می‌کنیم تا جایی که می‌شود از طرح‌های ایرانی استفاده کنیم. البته نه مدل سنتی بلکه مدل‌هایی که خانم‌ها بتوانند استفاده کنند چون مدل‌های فرنگی که وارد می‌شود، برای همه قابل استفاده نیست». او تاکنون طرحی از مدل‌های ارائه شده در جشنواره‌هایی مانند زنان سرزمین من را استفاده نکرده است چرا که آنها را تحمیل شده می‌داند و سعی می‌کند آنچه را که مشتری از او می‌خواهد ارائه کند. شیرزاد حاضر نیست برای یک طرح لباس ایرانی مبلغی بپردازد و دلیل این امر را چنین توضیح می‌دهد: «طرح‌ها غالبا طرح جدید و به روز نیست، تکراری است. مثلا مدل‌های موجود را برمی دارند و با یک تغییر می‌خواهند به خودم بفروشند.اگر طرحی جدید و به روز باشد چرا نخرم.» او دلیل شرکت در این نمایشگاه را بیشتر معرفی برند و مارک و آشنایی با مشتری می‌داند.

دوستی با بخش‌خصوصی

محمد حسین ایمانی خوشخو، معاون هنری وزیر ارشاد، درباره این نمایشگاه به «وطن امروز» می‌گوید: «این نمایشگاه باید برگزار شود تا لباس مناسب جامعه ما بتواند جای خودش را بازکند. این نمایشگاه‌هاست که مورد توجه مردم و تولید‌کنندگان قرار می‌گیرد و یقین داریم که انتخاب نهایی انتخابی خواهد بود که متناسب با ویژگی‌های فرهنگی جامعه ماست.»

او درباره پوشش غیرمتعارف برخی غرفه داران می‌گوید:«این ضعف اگر هست باید رفع شود، مواردی بود که باید به مجری نمایشگاه گفته شود تا تذکرات لازم را بدهد.» او لباس مناسب را اینگونه توصیف می‌کند: «لباس‌هایی که بتواند در چارچوب تعریف شده جامعه ما بوده، از تنوع لازم هم برخوردار و بتواند جذاب باشد همان چیزی است که نظر کارگروه مد و لباس وزارت ارشاد است. همه اینها می‌تواند مکمل هم باشد و موازی و مقابل هم نیستند. حتی برگزاری این نمایشگاه‌ها مکمل هم است. دولت و قانونگذار هم هدفش حمایت از دوستانی است که می‌خواهند در این عرصه کار کنند، دیگر خود بخش خصوصی است که باید با هم تعامل داشته باشد و از تجارب هم استفاده کنند، تا کار مرحله به مرحله کامل‌تر شود.»

ایمانی می‌افزاید:« هر کاری ممکن است نقص داشته باشد؛ کار بی نقص یعنی کار انجام نشده. در مرحله انجام است که نقص کارها معلوم می‌شود. کسانی هم که در بخش خصوصی فعالیت می‌کنند باید کارشان را به بوته نقد، آزمایش و تجربه بگذارند تا نواقصش معلوم شود و پس از رفع به مرحله کامل‌تری برسیم».