حمیدرضا دهقانی*
جمهوری اسلامی ایران همواره بخشی از راه‌حل مناقشات و اختلافات لبنان بوده به‌گونه‌ای که می‌توان نشانه‌های آشکاری از همراهی و همیاری ایران را به دولت این کشور مشاهده کرد.
اظهارنظرهای اخیر مسؤولان و رهبران گروه‌های سیاسی لبنان در ماه‌های اخیر درباره نحوه تعامل ایران با فعالان سیاسی لبنان این موضوع را گواهی می‌دهد.
یکی از موضوعاتی که توانست موجب تحکیم مناسبات ایران با دولت و گروه‌های سیاسی لبنان شود، توافقات دوحه برای تشکیل دولت وحدت‌ملی در این کشور بود که با تاثیرگذاری جمهوری اسلامی ایران، منجر به انتخاب میشل سلیمان به‌عنوان رئیس‌جمهور لبنان شد.
مقاومت اسلامی چه در دوره امیل لحود و چه در دوره میشل سلیمان همواره خود را در کنار ارتش معرفی کرد و همیشه بر این سیاست خود پای فشرد که «وظیفه دفاع از کشور بر عهده ارتش است و ما خود را موظف به همکاری و امداد به ارتش می‌دانیم.» همین درک درست از واقعیات لبنان و رصد مناسب از مناسبات بود که یک همکاری عمیق میان ارتش لبنان و مقاومت اسلامی این کشور را پدید آورد.
به‌واسطه همین مهم بود که برخی توطئه‌ها برای گسست مناسبات ارتش و مقاومت اسلامی هیچ‌گاه راه به جایی نبرد.
اعتقاد راسخ میشل سلیمان به مقاومت در برابر اشغالگران نیز از عمده دلایل ناکامی تئوری‌پردازان جدایی ارتش و مقاومت اسلامی لبنان بود. اما عامل دیگری که گزینه ریاست‌جمهوری میشل سلیمان را برای حزب‌الله لبنان مطلوب کرد، ممانعت سلیمان از ورود ارتش لبنان به تحولات و اختلافات داخلی این کشور بود. میشل سلیمان در طول سال‌هایی که مسؤولیت فرماندهی ارتش را بر عهده داشت، جدای از هماهنگی با حزب‌الله، در جریان جنگ‌های داخلی جانب هیچ گروهی را نگرفت و استنکاف وی از ورود نظامیان ارتش این کشور به این تحولات منجر به سلامت ارتش در این رویدادها بود. اگر در برخی موارد هم معدود دخالت‌هایی صورت می‌گرفت، اصرار سلیمان بر جلوگیری از رویه شدن این موضوع نقش فراوانی در به وجود آمدن نگاه ملی به ارتش در افکار عمومی مردم لبنان داشت. انتخاب میشل سلیمان با چنین خصوصیاتی قطعا مورد پسند اکثر گروه‌های لبنانی از جمله حزب‌الله است. به همین واسطه سفر سلیمان به تهران می‌تواند تاثیرات فراوان کوتاه‌مدت و درازمدت داشته باشد.
دولت لبنان در طول سالیان گذشته هیچ‌گاه منبع تهدیدی برای هیچ کشوری نبوده ولی متاسفانه همواره توسط رژیم صهیونیستی مورد تهاجم و اشغال قرار گرفته است.
در واقع لبنان همیشه طرف مظلوم واقعیات منطقه پس از پیدایش رژیم صهیونیستی است. جمهوری اسلامی ایران براساس اصول پیدایش این انقلاب در اکثر موارد حمایت‌های معنوی و سیاسی خود را از دولت و مردم لبنان فروگذار نکرد.
با در نظر گرفتن این شرایط اهمیت سفر میشل سلیمان به ایران آشکارتر می‌شود. ایران همواره اعلام کرده که حاضر است به ثبات و استقرار آرامش و تفاهم در این کشور کمک کند. یکی از مؤلفه‌های این همکاری می‌تواند تقویت قوای دفاعی این کشور در مقابل متجاوز باشد. همانگونه که پیش‌تر گفته شد، ظرفیت آسیب‌پذیری لبنان به‌گونه‌ای است که تقویت این کشور در مقابل تهدیدات می‌تواند از مهم‌ترین کمک‌های موردنظر مردم این کشور باشد. به نظر می‌رسد وقوف رئیس‌جمهور لبنان به این مهم درک بهتری از تفاهماتی از این‌قبیل را آسان‌تر خواهد کرد.
به هر حال طرف لبنانی به واسطه استقلال تصمیم‌گیری می‌تواند تصمیم مقتضی را در این‌باره اتخاذ کند. همانگونه که نحوه تنظیم مناسبات با دیگر کشورهای مهم و اثرگذار در لبنان، وظیفه دولت سلیمان و تدوین چگونگی آن نیز در حیطه اختیارات این دولت است.
نکته پایانی اینکه، واکنش‌ها به توافقات میشل سلیمان و محمود احمدی‌نژاد به واسطه اهمیت جایگاه و موقعیت لبنان در تحولات منطقه می‌تواند متفاوت از هم باشد اما نباید از این مهم غافل بود که حزب‌الله لبنان که یکی از گروه‌های بسیار تاثیرگذار لبنانی در تحولات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و... است، اینک به واسطه ایستادگی بر «اصل مقاومت» عزت و پایداری را برای مردم لبنان به ارمغان آورده و در سایه همین ایستادگی‌هاست که آرامش نسبی حاکم در این کشور منجر به انتخاب رئیس‌جمهوری می‌شود که فصل مشترک وی با مردم لبنان اعتقاد به مقاومت و ایمان به ایستادگی است.
*رئیس گروه مطالعات خاورمیانه
دفتر مطالعات وزارت خارجه