فاضل ژیان*
بدون شک شما هم در مسیرهای روزانه یا در فضاهای شخصی مانند خانه، منزل دوستان و خویشاوندان با اشیای تزئینی یا کاربردی از نوع صنایع دستی از سرزمین‌های خاور دور (تایلند، مالزی، ویتنام و...) برخورد داشته‌اید ولی آیا تاکنون به خاستگاه و جایگاه این اشیا در زندگی خودمان به عنوان یک کشور که صنایع دستی‌اش از هر لحاظ دارای اعتبار و ارزش جهانی است، پرداخته‌اید؟ آیا تاکنون فکر کرده‌اید این وسایل در کشور، در خیابان‌ها، فروشگاه‌ها و در منازل ما چه می‌کنند؟ برای هیچ کدام از ما این سوال پیش آمده که این وسایل دکوری که با سماجت تمام سر از دکوراسیون منازل و محیط کار ما درآورده چه ربط و نقشی در زندگی ما ایرانی‌ها دارد؟ از گلدان گرفته تا انواع کاسه، بشقاب، لوستر و جاروزنامه‌ای و خلاصه از هر چه فکر کنید در انبان این چشم بادامی‌ها پیدا می‌شود که به خورد ما داده‌اند و بی گمان یکی از بهترین بازارهایشان، بازار ایران است. ما بدون توجه به ضربه‌هایی که بر پیکر اقتصادی صنایع دستی کشورمان می‌زنیم، همچنان نا‌آگاهانه به خرید و استفاده ازاین سوغاتی‌های سرزمین زرد ادامه می‌دهیم! به راستی چه دلیلی هست که از خرده تراشه‌های بلا استفاده و اسباب و وسایل کاملا بی‌هویت (در مقام مقایسه با تولیدات هنرمندان و صنعتگران ایرانی) استفاده کنیم که جز تخریب سلیقه وطنی و در نهایت مرگ هنرهای بومی وصنایع دستی و از طرفی خروج ارز از کشور هیچ سودی ندارد؟ آیا در ایران جنگل و نیزار و رودخانه‌ای که در اطراف آن علف بروید نداریم؟ در جای جای خانه‌ها و مغازه‌های شهرمان انواع لوازم تزئینی و غیر تزئینی مانند قارچ سر از زمین برآورده‌اند و تاسف‌بارتر اینکه این فرزند بیگانه کاملا زیر‌پوستی و آرام آرام دارد دل همشهریان ما را می‌رباید و هنرهای تزئینی و دکوراتیو کاربردی ما را پس می‌زند. هم‌اکنون با یک نگاه به اطراف خود می‌توانید لااقل چند نمونه از همین وسایل که اشاره شد را ببینید. نفس ساخت و تولید این کالاها خوب و قابل تقدیر است، اینکه مردمان سخت‌کوش آن سوی دنیا از تمامی آنچه که ما به عنوان زباله و آشغال و ضایعات جنگلی و مرداب‌ها می‌شناسیم، با صرف اندکی وقت و کمترین هزینه، «چیزی» می‌سازند که در این سوی دنیا به عنوان صنایع دستی یا هنری هم‌خانه زندگی و فرهنگ ما ایرانی‌ها می‌شوند. مبالغ زیادی را صرف خرید این خرده‌چیزها می‌کنیم و اطرافمان آرام آرام پر می‌شود! اینکه در این کشورها سازمان‌ها و مراکز دولتی هستند که با حمایت از سازندگان و تولیدکنندگان محلی و کارگاه‌ها، زمینه حضورشان را در بازارهای جهانی فراهم می‌کنند، واقعا قابل تقدیر است و البته پشتکار این سازندگان هم جایی برای الگوبرداری در امر تولید دارد اما آنچه باید برای ما زنگ خطر باشد این است که بر سر تولیدکنندگان ما و صنایع بومی و محلی چه می‌آید؟ بر سر هویت و اصالت سلیقه ما ایرانی‌ها چه می‌آید؟ آیا زمان آن نرسیده که خانه‌ها و زندگی‌مان را از شر این خرت و پرت‌های به ظاهر زیبا و در باطن غریب و ناملموس، خلاص کنیم و برای سازندگان آن بازاری دیگر در سرزمین‌های نو رسیده و بدون صنایع ملی و محلی آرزو کنیم؟ البته هیچ ملتی بی‌نیاز از این مبادلات فرهنگی نیست، اما سوال این است که کشورهای شرق آسیا به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکنندگان وسایل تزئینی خانه، از لحاظ فرهنگی، هنری، اقتصادی و اجتماعی چه‌ضربه‌هایی را بر پیکره جامعه ما می‌زنند؟ به اعتقاد من در خانه‌ها و اداره‌های این کشورها هرگز شاهد اثری از آنچه ما قرن‌هاست به آنها می‌بالیم وجود ندارد. ما به معماری داخلی و ابزارهای دکور و تزئین به عنوان یک جلوه‌گاه فرهنگی و اجتماعی نگاه می‌کنیم در حالی که آنها فقط به تولید و تجارت متعصبند و به دنبال این هستند که با تولیدات انبوه بویژه در عرصه تزئینات داخلی به رفع محرومیت از طبقات کارگری جامعه‌شان بپردازند؛ اگرنه هیچ سبک و هنری پشت تولیداتشان نخفته است. بیایید به رسم ایرانی، میزبان مهربانی‌ها باشیم ولی با دقت و وسواس بیشتر به گوشه و کنارمان نگاه کنیم و هر «دست‌سازی» را با هنر و صنایع دستی مشرق زمین افسانه‌ای اشتباه نگیریم و هر غریبه‌ای را بدون شناخت و دلیل به منزلمان راه ندهیم.
بدون شک شما هم در مسیرهای روزانه یا در فضاهای شخصی مانند خانه، منزل دوستان و خویشاوندان با اشیای تزئینی یا کاربردی از نوع صنایع دستی از سرزمین‌های خاور دور (تایلند، مالزی، ویتنام و...) برخورد داشته‌اید ولی آیا تاکنون به خاستگاه و جایگاه این اشیا در زندگی خودمان به عنوان یک کشور که صنایع دستی‌اش از هر لحاظ دارای اعتبار و ارزش جهانی است، پرداخته‌اید؟ آیا تاکنون فکر کرده‌اید این وسایل در کشور، در خیابان‌ها، فروشگاه‌ها و در منازل ما چه می‌کنند؟ برای هیچ کدام از ما این سوال پیش آمده که این وسایل دکوری که با سماجت تمام سر از دکوراسیون منازل و محیط کار ما درآورده چه ربط و نقشی در زندگی ما ایرانی‌ها دارد؟ از گلدان گرفته تا انواع کاسه، بشقاب، لوستر و جاروزنامه‌ای و خلاصه از هر چه فکر کنید در انبان این چشم بادامی‌ها پیدا می‌شود که به خورد ما داده‌اند و بی گمان یکی از بهترین بازارهایشان، بازار ایران است. ما بدون توجه به ضربه‌هایی که بر پیکر اقتصادی صنایع دستی کشورمان می‌زنیم، همچنان نا‌آگاهانه به خرید و استفاده ازاین سوغاتی‌های سرزمین زرد ادامه می‌دهیم! به راستی چه دلیلی هست که از خرده تراشه‌های بلا استفاده و اسباب و وسایل کاملا بی‌هویت (در مقام مقایسه با تولیدات هنرمندان و صنعتگران ایرانی) استفاده کنیم که جز تخریب سلیقه وطنی و در نهایت مرگ هنرهای بومی وصنایع دستی و از طرفی خروج ارز از کشور هیچ سودی ندارد؟ آیا در ایران جنگل و نیزار و رودخانه‌ای که در اطراف آن علف بروید نداریم؟ در جای جای خانه‌ها و مغازه‌های شهرمان انواع لوازم تزئینی و غیر تزئینی مانند قارچ سر از زمین برآورده‌اند و تاسف‌بارتر اینکه این فرزند بیگانه کاملا زیر‌پوستی و آرام آرام دارد دل همشهریان ما را می‌رباید و هنرهای تزئینی و دکوراتیو کاربردی ما را پس می‌زند. هم‌اکنون با یک نگاه به اطراف خود می‌توانید لااقل چند نمونه از همین وسایل که اشاره شد را ببینید. نفس ساخت و تولید این کالاها خوب و قابل تقدیر است، اینکه مردمان سخت‌کوش آن سوی دنیا از تمامی آنچه که ما به عنوان زباله و آشغال و ضایعات جنگلی و مرداب‌ها می‌شناسیم، با صرف اندکی وقت و کمترین هزینه، «چیزی» می‌سازند که در این سوی دنیا به عنوان صنایع دستی یا هنری هم‌خانه زندگی و فرهنگ ما ایرانی‌ها می‌شوند. مبالغ زیادی را صرف خرید این خرده‌چیزها می‌کنیم و اطرافمان آرام آرام پر می‌شود! اینکه در این کشورها سازمان‌ها و مراکز دولتی هستند که با حمایت از سازندگان و تولیدکنندگان محلی و کارگاه‌ها، زمینه حضورشان را در بازارهای جهانی فراهم می‌کنند، واقعا قابل تقدیر است و البته پشتکار این سازندگان هم جایی برای الگوبرداری در امر تولید دارد اما آنچه باید برای ما زنگ خطر باشد این است که بر سر تولیدکنندگان ما و صنایع بومی و محلی چه می‌آید؟ بر سر هویت و اصالت سلیقه ما ایرانی‌ها چه می‌آید؟ آیا زمان آن نرسیده که خانه‌ها و زندگی‌مان را از شر این خرت و پرت‌های به ظاهر زیبا و در باطن غریب و ناملموس، خلاص کنیم و برای سازندگان آن بازاری دیگر در سرزمین‌های نو رسیده و بدون صنایع ملی و محلی آرزو کنیم؟ البته هیچ ملتی بی‌نیاز از این مبادلات فرهنگی نیست، اما سوال این است که کشورهای شرق آسیا به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکنندگان وسایل تزئینی خانه، از لحاظ فرهنگی، هنری، اقتصادی و اجتماعی چه‌ضربه‌هایی را بر پیکره جامعه ما می‌زنند؟ به اعتقاد من در خانه‌ها و اداره‌های این کشورها هرگز شاهد اثری از آنچه ما قرن‌هاست به آنها می‌بالیم وجود ندارد. ما به معماری داخلی و ابزارهای دکور و تزئین به عنوان یک جلوه‌گاه فرهنگی و اجتماعی نگاه می‌کنیم در حالی که آنها فقط به تولید و تجارت متعصبند و به دنبال این هستند که با تولیدات انبوه بویژه در عرصه تزئینات داخلی به رفع محرومیت از طبقات کارگری جامعه‌شان بپردازند؛ اگرنه هیچ سبک و هنری پشت تولیداتشان نخفته است. بیایید به رسم ایرانی، میزبان مهربانی‌ها باشیم ولی با دقت و وسواس بیشتر به گوشه و کنارمان نگاه کنیم و هر «دست‌سازی» را با هنر و صنایع دستی مشرق زمین افسانه‌ای اشتباه نگیریم و هر غریبه‌ای را بدون شناخت و دلیل به منزلمان راه ندهیم.*طراح لباس و دکور سینما
آب آشامیدنی
در قم دیگر سراب نیست
بالاخره سال‌ها پس از آنکه آب آشامیدنی در قم شکل معضلی لاینحل پیدا کرده بود، سرانجام قرار است اقدامی جدی برای حل مشکل آب در این شهر انجام شود. استاندار قم نخستین فردی بود که درباره حل این مشکل اظهارنظر کرد و در آخرین جلسه شورای اداری استان قم گفت: با شروع این طرح، انتقال آب به این استان وارد فاز جدیدی شده و زمینه برای تسریع تکمیل طرح فراهم می‌شود. براساس این طرح، مشکل آب آشامیدنی قم با اعتبار 380 میلیارد تومان در مدت 18 ماه رفع می‌شود.