همانگونه که ما شهرها را می‌سازیم، شهرها نیز به نوعی ما را می‌سازند، همانگونه که ما خانه‌هایمان را می‌سازیم، آنها نیز در شکل دادن ما نقش عمده‌ای بازی می‌کنند. اما به راستی در یک پرسش سرراست، چه چیزی در فضای مجازی سبب می‌شود احساسات ما تحریک شود و حتی کار تا حدی پیش برود که فضای مصنوع ما، در خود ما نیز تولید معنا و واژه‌های جدید کند؟
شاید طراحی داخلی بخشی از آن چیزی باشد که پاسخ این سوال قلمداد می‌شود. در هنر معماری مانند دیگر هنرها ارتباط مخاطب و خالق اثر، همواره جریان دارد به نحوی که یک اثر می‌تواند انگیزش احساسات، منطق و خلاقیت یک انسان را تحت تاثیر قرار دهد. از این منظر، نقش طراحی داخلی به عنوان ابزار این ارتباط مشخص می‌شود. پل رند می‌گوید: «طراحی فعالیتی است برای حل مشکل، وسیله‌ای برای روشن ساختن معنا، ترکیب معناهای مختلف و دراماتیزه کردن هر کلمه، هر تصویر، هر فرآورده و هر رویداد». عرصه تزئینات داخلی و دکوراسیون، عرصه‌ای کاملا مستعد، پویا و در حال شکل‌گیری است. با این همه پشتوانه تاریخی هنر سرزمین ما، آشنایی و قرابت دیرینه‌ای با هنرهای تزئینی داشته و با تغییر شتابزده معماری خانه‌ها در چند دهه قبل و حذف نشانه‌های بصری گره خورده با احساسات ما ایرانی‌ها (نظیر حوض، باغچه، سکو، سردر و... ساخت) بنا بدون در نظر گرفتن و تامین جلوه‌های دیداری آن اشتباهی نابخشودنی است.
شاید به همین دلیل است که در سال‌های اخیر بخشی از فضای معماری کشور تحت تاثیر این جریان، در پی رونق بخشیدن به استفاده از هنر در تزئینات داخل منازل و ساختمان‌های عمومی است. اما متاسفانه در این مسیر، هستند جریاناتی که خودسرانه و تنها با در نظر گرفتن سودهای کلان بازگشتی، فقط برای کسب درآمد بیشتر به میدان آمده‌اند و بدون هیچ‌گونه اطلاعات دانشگاهی در حال انجام رشته‌ای هستند که در کل دنیا به تخصصی بودن معروف است! البته نتیجه چنین حرکاتی هم «زلمب زیمبل» بستن به خانه‌هایی است که روحیه آدم‌ها را می‌آزارد بی‌آنکه کسی بفهمد مشکل از کجاست. بسیاری از کارشناسان معماری و معماری داخلی یکی از دلایل نامطلوب بودن فضای معماری داخلی کشور را تدریس نکردن این رشته در دانشگاه‌های کشور می‌دانند که به ضعف علمی مجریان و دکوراتورها می‌انجامد و در نهایت کیفیت فضاهای داخلی زندگی ما را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
ریشه در خاک
معماری داخلی نقش عمده‌ای در کیفیت فضای ساختمان ایفا می‌کند. نحوه چیدمان و تقسیم‌بندی فضا، جنسیت و رنگ پوشش سطوح (کف، سقف و دیوارها)، نور‌پردازی، مبلـمان و مجموعه عوامل موثر دیگر، تعیین‌کننده زیبایی و کارآمدی فضاهای داخلی هستند. امروز تاثیر معماری داخلی بر آرامش (مجموعه هنجارهای عصبی)، راندمان (در فضاهای اداری)، اثر‌بخشی (در فضاهای تجاری) بسیار بدیهی و لازم به نظر می‌رسد. البته آن چیزی که در حال حاضر در خانه‌های ما دیده می‌شود – در بسیاری از موارد- هیچ ربطی به این اطلاعات علمی ندارند. حسین قلعه‌ای، یکی از معروف‌ترین معماران داخلی تهران، در پاسخ به این سوال که آیا در ایران سبک بخصوصی در تزئینات داخلی داریم، می‌گوید: در ایران چیزهای عامه‌پسند به سبک تبدیل می‌شوند و معمولا سبک‌ها با اجناس و جنس اشیا و اینکه محصول کجا هستند در ایران شناخته می‌شوند. در حال حاضر یکسری از محصولات تزئینی از چین و یکسری شیرآلات از آلمان و... در بازار تمام دنیا پخش می‌شوند و سبک‌ها را کمرنگ می‌کنند. در ایران هم آنچنان که باید دنباله‌رو سبک خاصی در تزئینات داخلی نیستیم، تنها چیزی که مخاطب کار به آن اهمیت می‌دهد، مورد پسند بودنش است. این دانش‌آموخته دانشگاه ایتالیا درباره دکوراسیون داخلی منازل نیز تاکید می‌کند: در حال حاضر زندگی‌ها به هم نزدیک شده است. آدم‌ها یک جورند، مواد مصرفی‌شان یکی است، خوابیدن، خوردن و... مردم یکسان شده است و همین مساله باعث بروز یک دستی در همه رفتارها شده به طوری که شیوع آن را در تزئینات خانه‌ها می‌شود احساس کرد. این در حالی است که مسعود خدارحمی، کارشناس معماری، معتقد است: وجود یکدستی در سلیقه‌ها نشانه غلبه محصولات خارجی است چرا که آنها با استفاده از رسانه‌هایشان به تبلیغات می‌پردازند و از کانال‌های مختلفی مصرف اشیایی را تبلیغ می‌کنند که همه‌شان یکی و یک شکل هستند؛ بدون فرهنگ و اندکی خلاقیت! وی با اشاره به هنر ایرانی در تزئین فضاهای داخلی می‌گوید: بسیاری از همین خارجی‌ها با دیدن فضاهای داخلی عمارت‌های باستانی کشور ما حیرت می‌کنند و از زیبایی آن مست می‌شوند اما خود ما کمترین بهره را از این همه زیبایی و نشاط می‌بریم. خدارحمی علت کار را در علمی نبودن این رشته و محدود بودن متخصصان آن عنوان کرده و یادآور می‌شود: رشته‌ای که ریشه‌اش در دانشگاه و فضای علمی نباشد به علف هرز بدل می‌شود. دکوراسیون داخلی ما هم همین وضع را دارد. انبوهی از آگهی‌های روزنامه، اینترنت و مجله‌ها حکایت از تخصصی بودن این رشته در کشور دارند در حالی که بسیاری از آنها به پروژه‌ها به صورت یک مساله غیرکیفی نگاه می‌کنند. رئیس جامعه مهندسان معمار نیز با اشاره به تعریف معماری داخلی به «وطن امروز» می‌گوید: معماری داخلی در فرهنگ ساختمانی ما جایی نداشته ولی در دنیا جایگاه کاملا تخصصی‌ای دارد. زندگی انسان در فضای ایجاد شده به دست او شکل می‌گیرد و معماری داخلی نیز می‌تواند به این فضا جلوه بدهد. اما تا وقتی که این رشته در دانشگاه نیست، وظیفه این کار هم به دوش معمار است که در بعضی مواقع نادیده گرفته می‌شود. وی با اشاره به فضاهای عمومی شهرها یادآور شد: به راحتی می‌توان دریافت، فضاهای عمومی شهری ما در این زمینه فقیر هستند و همین مساله نشان می‌دهد که جای معماران داخلی چقدر خالی است. در کنار همه این حرف و حدیث‌ها، هفته گذشته نخستین همایش معماری داخلی در کشور برگزار شد که خبرهای خوبی از آن میان جامعه هنری کشور و دانشجویان منشر شد. در این همایش اعلام شد که بعد از گذشت 30 سال، مسؤولان قصد دارند رشته معماری داخلی را به مجموعه رشته‌های دانشگاهی بازگردانند. رئیس گروه معماری داخلی دانشکده سوره، درباره چند و چون این خبر می‌گوید: طبق تفاهمنامه صورت گرفته میان دانشگاه سوره و دانشگاه قدیمی ساپینزای رم، استادان ایرانی معماری داخلی، دوره دکترای این رشته را می‌گذرانند. حسن اصانلو می‌افزاید: چند ماه پیش تفاهمنامه‌ای کلی میان روسای دانشگاه سوره و دانشگاه ۷۰۰ ساله ساپینزای رم منعقد شد که بر اساس آن، تعاملات دوطرفه میان این دو دانشگاه برقرار شده است. در بخشی از این تفاهمنامه، 2 نفر از استادان معماری داخلی ایران بر اساس موضوعات معماری ایرانی، دوره‌های دکترای این دانشگاه را در داخل و بدون خروج ارز از کشور می‌گذرانند و مدرک این دانشگاه معتبر اروپایی را دریافت می‌کنند. به اعتقاد کارشناسان، علمی شدن این رشته بهترین راه برون‌رفت از وضعیت فعلی معماری داخلی و پیوستن به جرگه کشورهایی است که با استفاده از روش‌های جدید به بازیابی داشته‌های فرهنگی و تاریخی خود می‌پردازند. این داشته‌ها اگرچه در صورت کلی ربطی به خانه و زندگی ندارند، اما انعکاسشان در منازل مسکونی می‌تواند به هویت افراد کمک کند.