مینو فرشچی
بخش اول
بخش اولمینو فرشچی، فیلمنامه‌نویس موفق و شناخته شده سینما و تلویزیون قرار است از این هفته در ستون «با هم فیلمنامه بنویسیم» به آموزش فیلمنامه‌نویسی بپردازد. این ستون پنجشنبه‌ها تقدیم می‌شود.
آدم‌های زیادی دوست دارند فیلمنامه بنویسند. آدم‌های زیادی خیال می‌کنند می‌توانند فیلمنامه بنویسند. در این میان تعداد کمتری فیلمنامه می‌نویسند و باز تعداد کمتری فیلمنامه خوب می‌نویسند. حالا ما می‌خواهیم فیلمنامه خوب بنویسیم. برای ورود به میدان فیلمنامه‌نویسی باید استعداد نوشتن داشته باشیم. برای اینکه در این میدان باقی بمانیم باید استقامت و پایداری پیشه کنیم و برای اینکه در این میدان دیده شویم و برجسته باشیم باید شانس بیاوریم. بعدا در مورد شانس توضیح بیشتری خواهم داد. قبل از هرگونه آموزشی باید بدانیم و معتقد باشیم که اصل در هر فیلمنامه، داشتن داستانی خوب و خط قوی داستانی است. داستان درون فیلمنامه باید تماشاگر سخت‌گیر و باهوش و با تجربه امروزی را غافلگیر کند و این غافلگیری باید به اندازه‌ای عمیق باشد که مخاطب احساس نکند، شاهد ماجرایی تکراری است حتی اگر داستان مربوط به هبوط آدم و هوا باشد یعنی قدیمی‌ترین داستان بشری.
فیلمنامه‌نویس موفق کسی است که همیشه یک گام از تماشاگر جلوتر باشد و این پیش افتادن اگر همراه با تسلط بر فرم و ساختار باشد او را شایسته دریافت لقب خالق داستان و شکل‌دهنده زندگی می‌سازد. داستان خوب، امکان ساخت یک فیلم خوب را فراهم می‌آورد و داستان بد محکوم به شکست فیلمی است که براساس آن ساخته می‌شود. در فیلمنامه باید طراحی داستان را به بهترین شکل ممکن انجام داد. شخصیت‌ها را شناخت و کنار هم چید، باید دانست آنها چه می‌خواهند، چرا می‌خواهند و چگونه باید به خواسته‌شان برسند. فیلمنامه‌نویس باید موانعی برسر راه رسیدن شخصیت به خواسته‌هایش قرار دهد چون به این ترتیب کشمکش به وجود می‌آید و عواقب کشمکش به گره‌گشایی نهایی ختم می‌شود.
داستان باید شبیه زندگی یک باشد اما یک زندگی دو ساعته؛ دو ساعتی که از میان صدها هزار ساعت زندگی انتخاب می‌شود و این زندگی باید زندگی یک شخصیت باشد تا نخستین قانون فیلمنامه‌نویسی را به خاطر بسپاریم «یک شخصیت، یک داستان». هیچ توجه کرده‌اید که بعد از دیدن هر فیلم خوبی برای تعریف کردن آن به دیگری می‌گویید: «قصه مردی بود که ...»یا «قصه یک موجود فضایی بود که...» وقتی شخصیتی در تخیلات نویسنده خلق می‌شود دنیایی از داستان‌ها را با خود به همراه دارد و نویسنده باید از میان انبوه حوادثی که داستان یک زندگی را می‌سازد، مهم‌ترین و کارآمدترین حادثه را انتخاب کند که این انتخاب برای هر نویسنده انتخابی متفاوت است اما چیزی که تمامی نویسندگان در آن اشتراک نظر دارند ساختار داستان است برگزیده حوادث است و باید با نظمی منجر به بیان و انتقال نقطه نظر نویسنده به مخاطب شود. حوادث داستان را یا خود شخصیت به وجود می‌آورد یا شخصیت از آنها متاثر شده و نسبت به آنها عکس‌العمل نشان می‌دهد مثل خیانت، عشق، جنگ، اسارت و... چیدن حوادث به دنبال هم بنابر هدف نویسنده سازمان می‌یابد. آیا نویسنده می‌خواهد بگوید جنگ خوب است یا بد؟ برای هر کدام از جواب‌ها نظم حوادث دستخوش دگرگونی می‌شود. پس حوادث برای نیل به مقصود نهایی نویسنده احتیاج به طراحی صحیح دارند.
حالا دیگر می‌دانیم که حادثه یعنی تغییر و این تغییر باید در شرایط زندگی شخصیت ایجاد و موجب کشمکش درونی یا بیرونی شود و در ضمن ارزش بیان داشته و برای مخاطب جذابیت داشته باشد.
فیلمنامه در هر صحنه‌ای به تغییر و کشمکش نیاز دارد. صحنه فاقد حرکت باید از فیلمنامه حذف شود. هر صحنه باید قدمی روبه گره‌گشایی داشته باشد. تعدد لوکیشن(محل وقوع صحنه) اگر در مسیر حرکت روبه‌جلوی داستان نباشد باری اضافی بر دوش عوامل تولید و هزینه‌ای نابجا بر تهیه‌کننده تحمیل می‌کند. لحظه‌ها سازنده صحنه هستند و سکانس، مجموعه‌ای از صحنه‌هاست که ارتباط موضوعی با هم دارند. حالا سکانس‌های متعددی به دنبال هم قرار می‌گیرند تا یک پرده از فیلم را بسازند و نقاط عطف که در پایان هر پرده از فیلم آن را باید تشخیص دهیم نقاط غیرقابل بازگشت هستند و حتی باید مسیر داستان را هنگام ورود به پرده بعدی تغییر دهند و موجب تعریف مشهور «چنگ انداختن در داستان» و تغییر مسیر آن بشوند.