فرهاد يلدا:
اگر بنا باشد اقطاب تجارت ایران از گذشته تاکنون شناسایی شود، بیشک تبریز را باید بهواسطه واقع شدنش در محور ارتباط ایران و اروپا و اینکه آخرین شهر مسیر جاده ابریشم بوده در صدر لیست قرار داد.
از همین رو است که بازار سنتی تبریز از گذشته دارای اهمیت بالایی از منظر تجاری بوده و بهعنوان طولانیترین بازار سرپوشیده دنیا در بعد معماری هم از جایگاه ویژهای برخوردار است. بنای بازار کنونی تبریز، مربوط به اواخر دوره زندیه و اوایل عصر قاجار است که پس از زلزله سال 1193 هجری قمری و تخریب بازار قدیم تبریز، بنا شده است.
بافت اصلی بازار قدیم تبریز، از دو راسته سرپوشیده شمالی- جنوبی و شرقی- غربی تشکیل شده و این راستههای اصلی، توسط راستههای فرعی به هم متصل شده و در فضای بین آنها سردرها و تیمچههای مختلف ساخته شده است. بازار تبریز، مساحتی حدود یک کیلومتر مربع دارد و از طاقها و گنبدهای بلند آجری و راستههایی مانند بازار کفاشان، راسته بازار، بازار امیر، بازار حلاجان، بازار سراجان، بازار کلاه دوزان، بازار حرمخانه، بازار مظفریه و بازار صفوی تشکیل شده است.
تیمچه و سرای شیخ کاظم، تیمچه حاجصفرعلی، تیمچه ملک، تیمچه شعربافان، تیمچه میرزا رحیم و تیمچه میرزا جلیل نیز از جمله تیمچه و سراهای معروف بازار تبریز، بهشمار میآید.
از آغاز دهه 80 و همزمان با افزایش تخریب بخشهای مختلف بازار بخاطر میزان بالای فرسودگی، بازسازی بازار تبریز در دستور کار مدیران میراث فرهنگی استان آذربایجان شرقی قرار گرفت.
این بازسازی طولانی بازار البته حرف و حدیثهای زیادی هم در پی داشت که اعتراض جمعی از دوستداران میراث فرهنگی نسبت به بازسازی نامناسب بخشهایی از بازار و تغییر پیدرپی پیمانکاران تنها جزء کوچکی از این حواشی بود. بازسازی بازار تبریز، البته طبق گفته مسؤولان استانی به اتمام رسیده و مسؤولان برای اثبات این مدعا گروهی از اصحاب رسانه را برای بازدید به بازار بردند. خبرنگارانی که در روزهای پاییزی امسال بازار تبریز را ديدند، راجع به دو نکته اتفاق نظر داشتند. اول آنکه بعضی بخشهای بازار، نظیر تیمچه مظفریه - بازار فرش فروشها- به ظرافت هرچه تمامتر بازسازی شده بود و دیگر اینکه بخشهای عظیمی از بازار بدون کوچکترین نشانی از بازسازی همچنان فرسودگی را در ویترین خود عرضه کردهاند. بهعنوان مثال، تخریب بخشهایی از گذر صیفی بازار به وضوح قابل تشخیص است و این فرسودگیها محدوده وسیعی از بافت بازار را در معرض ویرانی قرار داده و هر روز نیز رو به گسترش است.
با این اوصاف، زندگی در بازار تبریز، جنس نوبری است که همواره مشتری دارد و فرسودگی، بازسازی، تخریب و تعمیر نمیشناسد.