یونس عبدی
سومالی به عنوان کشوری که در یکی از استراتژیک‌ترین مناطق جهان یعنی شاخ آفریقا واقع شده، همواره محل منازعه قدرت‌های بزرگ جهانی بوده و غرب برای استعمار و استثمار این منطقه طرح‌های متعددی تدوین کرده است. به واسطه دخالت‌ها و زیاده‌خواهی‌های غرب، مردم این کشور با وجود برخورداری از زمین‌هایی به شدت حاصلخیز و معادنی غنی از طلا و دیگر فلزات، همواره با فقری عریان دست و پنجه نرم کرده‌اند و به جای ابزار کشت و زرع و صنعت، سلاح در دست داشته‌اند.
در حال حاضر هم سال‌هاست به واسطه دخالت‌های خارجی، در این کشور جنگ‌های داخلی در جریان است. درست پس از سقوط حکومت محمد زیادباره، دیکتاتور سابق سومالی، جنگ‌های داخلی به شدت هر چه تمام‌تر آغاز شد و کماکان نیز ادامه دارد. نزدیک به 2 سال قبل و پس از پیروزی گروهی اسلام‌گرا موسوم به محاکم اسلامی، جنگ‌های داخلی رو به افول نهاد و ناآرامی‌ها می‌رفت تا جای خود را به ثبات دهد، اما غرب که به هیچ‌وجه حاضر به تحمل دولتی اسلام‌گرا در شاخ آفریقا نبود، مجددا وارد عمل شد و با حمله مستقیم و غیرمستقیم به سومالی، محاکم اسلامی را سرنگون ساخت. در این میان غرب از اتیوپی برای حمله به اسلام‌گرایان سومالی استفاده کرد. اتیوپی به واسطه داشتن اختلافات دیرینه با سومالی از انگیزه‌های لازم برای حمله به این کشور برخوردار بود چرا که آدیس‌آبابا و موگادیشو سال‌ها بر سر اریتره با یکدیگر کشمکش و مجادله داشتند. از سوی دیگر استقرار یک دولت اسلام‌گرا در همسایگی اتیوپی می‌توانست اسلام‌گرایان این کشور را هم فعال کند، بنابراین اتیوپی با چراغ سبز آمریکا به سومالی حمله کرد و این کشور را در اشغال خود گرفت. حتی در مقاطعی از جنگ، ایالات متحده مستقیما وارد عرصه می‌شد و از طریق بمباران هوایی اشغالگران اتیوپیایی را در مقابله با اسلام‌گرایان یاری می‌کرد.
اخیرا مشکل بزرگ دیگری هم بر مشکلات این کشور آفریقایی اضافه شده و در حال حاضر فعالیت دزدان دریایی به چالشی بزرگ برای سومالی مبدل شده است. بر اساس آمار، در هفته‌های گذشته دزدان دریایی در سواحل خلیج عدن اقدام به ربودن بیش از 70 کشتی کرده‌اند که فضایی ناامن برای این منطقه به همراه داشته است. با توجه به اینکه گروه‌های اسلام‌گرا مجددا در سومالی در حال قدرت گرفتن هستند، بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که مسأله دزدان دریایی تبدیل به بهانه‌ای برای غرب به منظور مقابله با اسلام‌گرایان شده است. هر چند محافل جهانی عاملان این تحرکات را گروه‌های شورشی سومالی معرفی می‌کنند اما نحوه موضع‌گیری قدرت‌های بزرگ و در نهایت مفاد قطعنامه 1838 سازمان ملل برای مبارزه با این حوادث، تردیدهایی را در قبال آن ایجاد کرده است.
بر اساس گزارش و اسناد منتشره، کشورهای غربی بویژه آمریکا چند هدف عمده را در آفریقا پیگیری می‌کنند؛ اول ساخت پایگاه نظامی در سراسر آفریقا با محوریت طرح آفریکوم که به گفته مقامات آمریکایی محور تحرکات آنها در قاره سیاه است. هرچند آمریکا برای ساخت این پایگاه‌ها تلاش کرده اما در نهایت به دلیل مخالفت آفریقایی‌ها، مرکز فرماندهی آفریکوم را در آلمان تاسیس کردند. دوم اینکه از طرح‌های استراتژیک آمریکا، اشغال سومالی به‌عنوان یکی از محورهای شرارت است چرا که ایالات متحده با وجود دخالت‌های مکرر هنوز نتوانسته است به اهداف کلان خود در این کشور دست یابد.
سوم، هدف غرب سلطه دریایی بر دریای سرخ و خلیج عدن است. آمریکا و متحدانش در حالی برای این اهداف فعالیت می‌کنند که نیازمند اجماع جهانی و در نهایت مجوز سازمان ملل هستند. با توجه به اینکه آنها بهانه‌ای برای رسیدن به مقصود ندارند، اجرای سناریوی بهره‌گیری از دزدان دریایی سومالی می‌تواند گامی برای اجرای این مهم باشد. چنانکه آمریکا در سال 2001 با حوادث 11 سپتامبر و انفجار در سازمان تجارت جهانی توانست به افغانستان و عراق لشکرکشی کند، اکنون مساله دزدان دریایی بهانه‌ای جهانی برای حضور در آفریقاست. غرب تلاش دارد بار دیگر با ایجاد چالشی جهانی به اجرای اهداف توسعه‌طلبانه بپردازد در حالی که همچنان گروه‌های تروریستی و اسلام‌گرایان را عامل این بحران‌ها معرفی می‌کند.
افزون بر این، تحت فشار قرار دادن مصر هم می‌تواند از دیگر اهداف غرب باشد. برخی از تحلیلگران بر این باورند که رژيم صهيونيستي و ایالات متحده به منظور مقابله با مصر و تضعیف قاهره تلاش دارند تا وضعیت دریای احمر را ناامن جلوه دهند و مي‌خواهند با تغییر مسیر کشتی‌ها از کانال سوئز، ضربه اقتصادی بزرگی به قاهره وارد کنند. با وجود آنکه مصر نخستین کشور عربی است که به سازش با رژیم صهیونیستی تن داد، اما سران اسرائیل باز هم از قدرت گرفتن این کشور واهمه دارند و تمامی تلاش خود را برای تضعیف آن به کار می‌بندند.