درگذشت آیت‌الله غروی – 1357
دیانت، ادبیات، سیاست
30 سال پیش در چنین روزی آیت‌الله شیخ محمد غروی کاشانی دیده از جهان فروبست. پسر حاج ملا محمدحسين حاكم شرع كاشان 9 سالش بود که پدر را از دست داد. تحصيلات مقدماتي را در كاشان گذراند و صرف و نحو را نزد آخوند ملامحمدحسن نحوي آموخت. به اصفهان رفت تا دروس حوزوی را بخواند و بالاخره پاي درس ملا محمد كاشاني، سيد مهدي درچه‌اي وميرزا احمد نشست و در فلسفه، حكمت، رياضي، فقه و اصول به مرتبه استادی رسید. در 16 سالگی به نجف رفت و 14 سال از محضر شمس تبریزی (استاد نجوم در نجف)، ميرزا محمدحسين نائيني، سيد‌ابوالحسن موسوي اصفهاني، شيخ ضياء‌الدين عراقي و شيخ اسدالله زنجاني فیض برد و در نهایت توانست اجازه اجتهاد بگیرد. در دو سال آخر اقامتش دچار مشکل ریوی شد و با وجود مخالفت علما و بر خلاف میل خودش برای تغییر آب وهوا به کاشان برگشت. پس از مدت کوتاهی به مشهد رفت و 2 سال آنجا بود. 54 سالش بود که وارد تهران شد و در جنوب شهر، پایگاهی دینی، علمی و ادبی براي روحانيون، استادان، دانشجويان، شاعران و بازاريان و همه مردم تاسیس کرد. آیت‌الله غروی حافظه خیلی خوبی داشت.آيات قرآن، خطبه‌هاي نهج‌البلاغه، اشعار شاعران عرب و عجم و احادیث بسیاری را در ذهن داشت تا از هر کدام در جای مناسب در سخنرانی‌ها استفاده کند. آیت‌الله غروی دين را از سياست جدا نمي‌دانست و برای هدفش مبارزه سختی را با رژیم ادامه داد و همه جوانان را هم در جريان انقلاب هدايت می‌کرد. آیت‌الله غروی در زمان جنگ شش روزه اعراب و اسرائیل که به شکست اعراب انجامید، تظاهرات بزرگی را علیه اسرائیل و محمدرضا پهلوی برپا کرد. در سن 84 سالگی در 5 آذر 1357 آیت‌الله غروی در بيمارستان جم تهران درگذشت. جامعه روحانيت مبارز با وجود اعلام حكومت نظامي از سوی رژیم شاه، مراسم تشييع جنازه باشکوهی را در 7 آذر برگزار کرد که براثر تیراندازی مأموران، سه نفر به شهادت رسیدند.
تولد محمد علی جناح – 1876
پدر پاکستان
132 سال پیش در چنین روزی، محمد علی جناح از بنیانگذاران کشور پاکستان در کراچی به دنیا آمد. او در 16 سالگی وارد دانشگاه لینکلن شد و 4 سال در رشته حقوق درس خواند. جناح در این مدت آنقدر به این وادی مسلط شده بود که 3 سال پس از فارغ‌التحصیلی وارد سیاست و حزب کنگره ملی هند شد. شاید بنیانگذاران حزب آن را برای کمک به انگلیسیها به‌وسیله خود آنها تاسیس کرده بودند، اما با ورود محمد علی جناح به آن، حزب در تضاد با منافع انگلیسیها حرکت کرد. حزب کنگره ملی در کنار «مسلم‌لیگ» حزبی که بیشتر مسلمانان برای حفظ منافع خود تاسیس کرده بودند، استقلال پاکستان را رقم زد. محمد علی جناح یکی از بهترین نمایندگان اتحاد مسلمانان با هندوها بود که نسبت به هیچکدام از گرایش‌ها و عقاید تعصب نداشت. او در سال 1916 مسؤولیت پیمان اتحادیه‌ای حزب کنگره «لکنو» را عهده‌دار شد که دستاوردهای خوبی برای مسلمانان از جمله حق داشتن کرسی نمایندگی را به همراه داشت. 11سال بعد محمدعلی جناح طرح‌های مسلمانان دهلی را تدوین کرد که متاسفانه در طرح مربوط به قانون اساسی حق رای دادن از مسلمانان سلب شد .جناح بار دیگر در 1929 طرح معروف 14 ماده‌ای را برای این منظور ارائه داد که آن هم ناکام ماند. محمدعلی ناامید به لندن رفت و از دنیای سیاست فاصله گرفت. اما 6 سال بعد و به علت دلبستگی به اسلام، برگشت و رهبر «مسلم‌لیگ» شد. شعار او برای تاسیس پاکستان، به کارگیری اسلام و قوانین آن بود و دین را نه فردی که اجتماعی می‌دانست. جناح از 1940 و بعد از زمینه‌سازی افکار عمومی، به رویارویی مستدل با مخالفان برای حکومت مستقل اسلامی پرداخت. پس از جنگ خونین بین مسلمانان و هندوها در 1946 وقتی احزاب نتوانستند اوضاع را آرام کنند، گاندی یکی از مخالفان جناح بالاخره با طرح تقسیم هندوستان واستقلال پاکستان موافقت کرد و «مونت باتن» نایب‌السلطنه انگلیس این طرح را به تصویب رساند.
حرکت امام رضا به سمت مشهد
ضامن ایرانیان
1409 سال پیش در چنین روزی علی‌ابن‌موسی‌الرضا(ع) به دعوت مامون خلیفه عباسی، از مدینه عازم مرو شد. مأمون در نقشه خود تلاش داشت تا مسیر حرکت امام رضا را مناطق عمدتا سنی‌نشین خوزستان، فارس، یزد، سمنان و خراسان تعیین کند و امام از نواحی شیعه‌نشین دور باشد. اما برخلاف تصور و پیش‌بینی مامون، اشتباهات او نه تنها باعث شد که امام با ورود به هر شهر سنی‌نشین و تاثیر عمیق بر فرهنگ مردم آن باعث گرایش سنی‌های زیادی به مذهب شیعه شود بلکه شیعیانی هم که در شهرها و مناطق خود بودند به شهرهای مسیر حرکت امام رضا(ع) آمدند و هشتمین امام‌شان را ملاقات کردند. یعنی در واقع امام با ورودشان به ایران، شهرهای شیعه زیادی را پایه‌گذاری کردند. اشتباه دیگر مامون این بود که این سفر را مخفیانه تنظیم نکرد و اطلاع‌رسانی بسیار گسترده‌ای را به راه انداخت تا مثلا از هجرت امام بهره‌برداری سیاسی کند و در باب واگذاری ولایتعهدی به امام رضا(ع) آنطور که می‌خواهد تبلیغ کند چون در آن عصر کمتر کسی بود که از سفر امام رضا(ع) به توس خبر نداشته باشد، پس حضرت تا می‌توانستند با درایت خود اهداف سیاسی و فرهنگی‌شان را پیش بردند. یکی از دلایلی که در این سفر باعث شد ایرانیان بهتر از اعراب با امام رضا(ع) ارتباط برقرار کنند، وضعیت مساعدتر فرهنگی ایران نسبت به اعراب بود، چراکه ایرانیان به ادیان گوناگون تمایل داشتند اما اعراب حجاز و عراق به افکار مختلف. در مجموع فضای باز فرهنگی ایران، گوناگونی ادیان و هوش ایرانیان باعث می‌شد که آنها زبان امام رضا(ع) را بهتر متوجه بشوند و کمک قابل توجهی به گسترش مذهب شیعه کنند.
محمد گرشاسبی