یوسفی که «دیلماج» شد

الهام صالح:

عودلاجان در زمستانی سرد، مردی دوان دوان کوچه‌ها را زیر پا می‌گذارد. زنی در خانه، در حال درد کشیدن است. مرد، قابله را می‌یابد. حالا باید به خانه بازگردند. قابله روی برف و یخ زمین می‌خورد. از شانس بد، پای او می‌شکند. حکایتی است لنگان قدم برداشتن و حمل یک نفر دیگر روی برف و یخ، اما هر طور شده مرد و قابله به خانه می‌رسند. کودک هم به مبارکی و میمنت به دنیا می‌آید و زن و قابله در کنار هم شب را صبح می‌کنند تا حکیمی بیاید و درد پای شکسته قابله را درمان کند. کودکی که به دنیا آمدنش پای قابله‌ای را می‌شکند، «میرزا یوسف» است، کسی که بعدها به «دیلماج» ملقب می‌شود. اما فقط او نیست که دیلماج نام گرفته، رمان حمیدرضا شاه‌آبادی هم به یاد او دیلماج نامیده شده است. آقای دیلماج از آن شخصیت‌های عجیب و غریب روزگار بوده یا به قول نویسنده، چهره‌ای پیچیده و گاه غیرقابل درک. این پیچیدگی به حدی بوده که عده‌ای او را به عرش اعلا می‌بردند و عده‌ای به سفلی. کمتر کسی درباره او به یک نظریه واحد رسیده است. به راستی این دیلماج چه کسی بوده؟ شاید خودش بتواند به این سوال، پاسخ بگوید: «لکه‌ای بودم بر آیینه وجود. به جا خواهم ماند یا نه، خود نمی‌دانم. اگر بمانم از این پس هر که به قصد دیدار خود در این آیینه نظر کند، یوسف دیلماج را خواهد دید.» این هم از تعریف خود آقای دیلماج. اما دیلماجی که حمیدرضا شاه‌آبادی خلق کرده، چقدر به دیلماج اصلی شباهت دارد؟ بد نیست از زبان خود او بخوانید:‌« شخصیت‌ها و حوادث این رمان همه نام و رنگی از واقعیت دارند، اما هیچ کدام واقعی نیستند. این طوری تکلیف شمای خواننده، هم با رمان دیلماج و هم با خود دیلماج مشخص می‌شود.» بد نیست این کتاب را بخوانید تا با زندگی مردی که پس از شکست در عشق، 2 سال خود را در اتاق حبس می‌کند و در به روی هیچ کس نمی‌گشاید، آشنا شوید.

دیلماج/ نویسنده: حمیدرضا شاه آبادی/ نشر افق/ قیمت: 1700 تومان