مرجان فاطمی
بعد از اینکه وعده و وعید‌های مسؤولان برای اشتغال افراد معلول به جایی نرسید و تنها در چارچوبی با نام قانون باقی ماند، معاون امور مشارکت‌ها و اشتغال سازمان بهزیستی به تازگی خبر از ایجاد 62 هزار فرصت شغلی برای معلولان در استان‌های مختلف کشور داده است.
شمس‌الدین درویش‌پور، برخلاف نظر معلولان و انجمن دفاع از آنها معتقد است که قانون اشتغالزایی برای این قشر از افراد جامعه، اکنون سالیان سال است که در کشور اجرا می‌شود. وی می‌گوید: طبق قانون، تمام نهادهای دولتی موظف هستند تا سه درصد از ظرفیت استخدامی خود را به اشتغال معلولان اختصاص دهند که با برنامه‌ریزی‌های انجام شده در سال‌های اخیر، حتی بیش از این میزان استخدام صورت گرفته است. البته او اصراری بر این امر که استخدام‌ها بطور کامل از سوی سازمان‌های دولتی انجام گرفته است ندارد و اظهار می‌کند: این اشتغال‌های ایجاد شده فقط به استخدام در دستگاه‌های دولتی محدود نمی‌شود بلکه پرداخت تسهیلات به بنگاه‌های کوچک و زودبازده کارآفرین نیز در این زمینه نقش موثری داشته‌اند.
تهدید به اخراج، مانع از اعتراض می‌شود
سخنان معاون امور مشارکت‌ها و اشتغال سازمان بهزیستی درباره تسهیلات بنگاه‌های کوچک و زودبازده و سهم بیمه‌های کارفرما، ما را با موضع شدید رئیس انجمن دفاع از حقوق معلولان مواجه می‌کند. علی‌همت محمود‌نژاد، با اشاره به اینکه معلولان جامعه ما در هیچ یک از تصمیم گیری‌های مسؤولان درنظر گرفته نمی‌شوند، خاطرنشان می‌کند: با اینکه قانون جامع حمایت از معلولان در ماده 7، دولت را موظف به ایجاد فرصت‌های شغلی برای معلولان کرده است، اما با این حال اقدام مناسبی در این جهت صورت نگرفته است.
او اضافه می‌کند: در حالی که ادارات و سازمان‌های دولتی از استخدام آنها سر باز می‌زنند، کارفرمایان خصوصی نیز به نام بیمه از آنها بیگاری می‌کشند.
محمود نژاد با بیان اینکه بسیاری از این کارفرمایان برای اینکه رضایت معلولان را برای دریافت حقوق اندک جلب کنند، آنها را به اخراج تهدید می‌کنند، افزود: بعضی از آنها برای اینکه همان میزان اندک حقوق را هم از دست ندهند مجبورند به ازای دریافت حقوق 120 هزار تومانی، رسید حقوق مصوب وزارت کار را امضا کنند و این‌طور نشان دهند که حقوق کامل معین شده از سوی این وزارتخانه را دریافت کرده‌اند. با این حال کاظم نظم‌ده، معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی، مساله بهره‌کشی از کارگران را کذب می‌داند و معتقد است: مددکاران ما هر چند وقت یکبار برای سرکشی به مکان‌های کار این افراد سر می‌زنند تا از سلامت آن مطلع باشند بنابراین امکان وقوع چنین بهره‌کشی‌هایی وجود ندارد. او ابراز می‌کند: برای اینکه بتوانیم برای تعداد بیشتری از معلولان اشتغال ایجاد کنیم حق بیمه کارفرمایی را در اختیار افرادی قرار داده‌ایم که از نظر خودمان توانایی انجام این کار‌ها را دارند. نظم‌ده شواهد ما مبنی بر وضعیت نادرست اشتغال معلولان در برخی از این بنگاه‌های زودبازده را منکر نمی‌شود و می‌گوید: البته احتمال خطا در هر دستگاه دولتی به علت فعالیت‌های عدیده‌ای که دارد، امری طبیعی به نظر می‌رسد با این وجود ما تمام تلاشمان را برای رفع این مشکلات به کار می‌بندیم.
استخدام سه درصدی معلولان کافی نیست
رئیس سازمان بهزیستی چندی پیش اشتغال را از نظر روحی برای معلولان ضروری دانسته و ابراز داشته است: اشتغال معلولان راهکارهای متنوعی را می‌طلبد و تنها نباید به قانون سه درصد استخدام دولتی بسنده کرد. ابوالحسن فقیه همچنین درباره مشکل اشتغال معلولان اظهار کرده: در حال حاضر مساله اشتغال در کشور با چالش‌هایی مواجه است که در این میان مشکل بیکاری معلولان بیشتر خود را نشان می‌دهد. فقیه درباره اجرای قانون اختصاص سه درصد از استخدام دولتی به معلولان، خاطرنشان می‌کند: با وجود اینکه دستگاه‌ها کم و بیش به این قانون عمل می‌کنند، در مجموع باز هم استخدام نهادهای دولتی کاهش یافته است و نیز از آنجایی که بیشتر معلولان در رشته‌های علوم انسانی تحصیل کرده‌اند، فرصت‌های شغلی برای این رشته‌ها کم است.
مشکل اشتغال نابینایان همچنان پابرجاست
معاون امور مشارکت‌ها و اشتغال سازمان بهزیستی معتقد است که دیگر مشکلی به نام بیکاری در جامعه نابینایان دیده نمی‌شود. درویش‌پور خاطرنشان کرده است: دست‌کم 500 نابینا به‌طور مستقیم و غیر‌مستقیم در دستگاه‌های دولتی و غیر‌دولتی به‌عنوان اپراتور مشغول شده‌اند. در مقابل این اظهارات وی، باز هم علی‌همت
محمود نژاد، رئیس انجمن حمایت از معلولان مخالفت می‌کند و می‌گوید: یک سال پیش از سوی وزارت رفاه و تامین اجتماعی، وعده‌هایی پیرامون ایجاد اشتغال 2 هزار نابینا در دستگاه‌های دولتی منتشر شد اما تا کنون هیچ یک از آنها محقق نشده است. وقتی پای درآوردن نان زن و بچه و خرج مدرسه و رخت و لباس و از همه مهمتر دادن کرایه خانه می‌آید وسط، یک سری اعداد نجومی که خدا می‌داند با کدام حساب و کتاب جور در می‌آید، می‌نشیند درست روبه‌روی سیاهی چشم‌هایمان. آن‌موقع است که اگر سالم هم باشیم باز هم نمی‌توانیم برای پاک کردنش کاری بکنیم چه برسد به اینکه معلولیت جلوی دست و پا یا چشم و گوشمان دیوار بزرگی کشیده باشد. مشکلات اشتغال در جامعه معلولان همچنان ادامه د ارد اما کاش مسؤولان فقط یک روز می‌توانستند از دید آنها به زندگی نگاه کنند.